Hệ thống Toà án Mỹ

08:38 11/03/2005
Mỹ có một hệ thống song song gồm tòa cấp bang và tòa liên bang nhưng hoạt động độc lập với nhau. Bởi mỗi bang đều có hệ thống tòa án riêng nên có 52 hệ thống tòa tại Mỹ (hệ thống liên bang, 50 hệ thống cấp bang và hệ thống tòa tại District of Columbia, tức Washington DC).

Về cấp độ quyền hạn, hệ thống tòa án Mỹ nói chung là kiến trúc ba tầng. Ở tầng thấp nhất là tòa địa hạt (xử các vụ hình sự và dân sự); cấp hai là tòa phúc thẩm và cấp cao nhất là Tối cao pháp viện.

Quốc hội chia nước Mỹ thành 94 địa hạt và chuẩn y khoảng 650 quan tòa làm việc tại các địa hạt này. Mỗi địa hạt nằm trong một bang và không địa hạt nào được phép vượt ranh giới bang. Do đó, mỗi bang đều có ít nhất một tòa địa hạt. Vài bang có nhiều hơn một tòa địa hạt (chẳng hạn New YorkCalifornia đều có 4).

Cao hơn tòa địa hạt là tòa phúc thẩm (tức tòa khu vực). Mỹ có 13 tòa phúc thẩm, chịu trách nhiệm xem xét khiếu kiện hoặc yêu cầu gửi lên từ tòa địa hạt (hoặc từ các cơ quan quản lý chính phủ, chẳng hạn Cơ quan bảo vệ môi trường). Trong 13 tòa phúc thẩm, 12 tòa được phân bổ theo khu vực địa lý (circuit, rộng hơn địa hạt).

Toàn bộ các bang Mỹ được phân nhóm thành 11 khu vực địa lý và như vậy người ta có tên các tòa như sau: Tòa phúc thẩm cho khu vực địa lý thứ nhất, Tòa phúc thẩm cho khu vực địa lý thứ hai,... cho đến thứ 11 (vụ kiện chất độc da cam của Việt Nam được xử tại Tòa phúc thẩm  khu vực địa lý thứ hai).

Khu vực địa lý nhỏ nhất (thứ 12) là District of Columbia (Washington DC); và nơi chịu trách nhiệm xử cho khu vực địa lý cuối cùng (thứ 13) - gọi là Tòa phúc thẩm khu vực liên bang (U.S. Court of Appeals for the Federal Circuit) - thật ra không được quy định bằng yếu tố địa lý mà bởi tính chất vụ kiện. Tòa phúc thẩm thứ 13 thường xử các vụ liên quan mậu dịch quốc tế, bản quyền, các vấn đề liên quan đến cựu chiến binh...

Quốc hội chuẩn y 150 quan tòa làm việc tại 13 tòa phúc thẩm và số chánh án tại mỗi tòa phúc thẩm không bằng nhau. Tại khu vực địa lý thứ nhất (gồm ba bang Maine, New HampshireMassachusetts), số quan tòa là 6. Tại khu vực địa lý thứ 9 (lớn nhất, gồm 7 bang phía Tây trong đó có California), số quan tòa là 28.

Và cuối cùng là Tối cao pháp viện, gồm 9 Thẩm phán được bổ nhiệm làm việc suốt đời. Dù không chính thức được gọi là tòa quốc gia nhưng Tối cao pháp viện là cơ quan tòa án cao nhất nước Mỹ. Đó là nơi đưa ra phán quyết cuối cùng cho các vụ kiện nghiêm trọng (có khi liên quan đến hành vi vi phạm hiến pháp). Tối cao pháp viện cũng xử các vụ khiếu nại từ tòa phúc thẩm; và đây là nơi duy nhất có quyền xử tội tổng thống (chẳng hạn trường hợp Bill Clinton trong vụ Monica Lewinsky).

Ngoài ra, Tối cao pháp viện cũng là nơi chính thức công nhận ghế tổng thống (vụ tranh chấp lá phiếu tổng thống trong cuộc bầu cử 2000 giữa ứng cử viên Al Gore và George W. Bush đã được xem xét tại đây và chánh án Tối cao pháp viện cũng là đứng ra làm lễ nhậm chức cho ngày đăng quang tổng thống). Dù mỗi năm có hơn 5.000 vụ án được đệ trình nhưng Tối cao pháp viện Hoa Kỳ chỉ có thể nghe không đến 150 vụ.

Trên đây là phác thảo hệ thống tòa án ba cấp của Mỹ. Trong thực tế, nước Mỹ còn có nhiều tòa án khác, mang tính chuyên biệt, chẳng hạn Tòa án thuế Hoa Kỳ (U.S. Tax Court) hoặc Tòa khiếu kiện liên bang (U.S. Court of Federal Claims) - nơi xử các đơn kiện nhằm trực tiếp vào nước Mỹ hoặc các vụ kiện tụng liên quan tranh chấp đất đai giữa các bộ lạc da đỏ.

Ngoài ra, còn có Tòa mậu dịch quốc tế; Tòa phúc thẩm cựu chiến binh; Tòa phúc thẩm quân sự. Chánh án các tòa này được bổ nhiệm từ tổng thống và được phê chuẩn bởi Thượng viện nhưng họ làm việc trong nhiệm kỳ giới hạn chứ không suốt đời như 9 vị ở Tối cao pháp viện. Tất cả tòa án vừa kể đều là tòa án cấp liên bang.

Ngoài ra, mỗi bang có quyền thành lập hệ thống tòa án riêng (tòa gia đình...) với luật riêng để thể hiện tính độc lập của từng bang

Lê Thảo Chi

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh vừa ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 4 đối tượng liên quan đến vụ cướp giật tài sản đặc biệt nghiêm trọng xảy ra trên địa bàn, đồng thời thu hồi số tài sản trị giá khoảng 10 tỷ đồng.

Dịp nghỉ lễ 30/4 – 1/5 vừa qua, khi dòng khách đổ về Đà Nẵng tăng mạnh, khu vực bán đảo Sơn Trà tái diễn tình trạng kinh doanh dịch vụ tự phát, du lịch "chui” tái diễn. Từ Bãi Obama, Bãi Rạng đến Bãi Nam, cảnh quan bị xâm hại bởi rác thải, kết cấu tạm bợ, hoạt động dịch vụ trái phép và mô-tô nước áp sát vùng san hô... 

Chỉ sau 13 giờ đồng hồ kể từ khi xảy ra vụ án mạng kinh hoàng tại thôn Nước Mỏ, xã Phù Lưu, lực lượng Công an tỉnh Tuyên Quang đã phối hợp triển khai đồng bộ các biện pháp truy tìm, nhanh chóng tóm gọn đối tượng Nguyễn Quang Thoại đang lẩn trốn tại Hà Nội.

Ngày 13/4, Công an xã Nhà Bè (TP Hồ Chí Minh) tiếp nhận vụ việc có dấu hiệu “Trộm cắp tài sản” và “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”. Trong số các đối tượng liên quan có Nguyễn Phương Linh (SN 1989, quê Hà Nội) - một phụ nữ không nơi cư trú ổn định, mang theo bên mình đứa con nhỏ mới hơn 22 tháng tuổi. Đứa trẻ ấy, đến thời điểm đó vẫn chưa từng có một cái tên, không giấy khai sinh, không xác định được cha, không người thân nhận chăm sóc.

Ngày 4/5, Công an TP Hà Nội cho biết, Phòng Cảnh sát hình sự đã ra quyết định tạm giữ hình sự 13 đối tượng là nhân viên giám sát, thu ngân, phục vụ của cơ sở Lounge Gas Remix ở tại số 2, phố Trung Phụng, phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội về hành vi “Buôn bán hàng cấm”.

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), năm 2025, số thí sinh nhập học chọn nhóm ngành Kinh doanh và quản lý tiếp tục dẫn đầu với khoảng hơn 146.000 tân sinh viên, chiếm tỷ lệ 21%. Trong khi đó, nhiều ngành học được định hướng là công nghệ chiến lược, khát nhân lực trong 10 năm tới và Khoa học cơ bản thì vẫn chưa thực sự “hút” được thí sinh như kỳ vọng. 

Các đối tượng, nhóm đối tượng chạy xe với tốc độ cao, dàn hàng ngang vừa chạy xe vừa rú ga, rú còi inh ỏi làm người đi đường khiếp đảm. Nhiều vụ tai nạn đã xảy ra, nhiều “quái xế” đã tử vong. Qua theo dõi các vụ việc liên quan, chúng tôi nhận thấy các “quái xế” đều rất trẻ. Thực trạng này có thể hạn chế và dẹp bỏ khi ngăn chặn từ gốc.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文