Bà Paetongtarn bị đình chỉ

Trong thông báo, Tòa án cho biết sẽ xem xét đơn thỉnh cầu do 36 thượng nghị sĩ đệ trình kêu gọi cách chức bà Paetongtarn, cáo buộc bà không trung thực và vi phạm các tiêu chuẩn đạo đức vi phạm hiến pháp.

Bà Paetongtarn đã phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng sau khi bản ghi âm cuộc trò chuyện qua điện thoại với cựu Thủ tướng Campuchia Hun Sen bị rò rỉ, trong đó bà thảo luận về tranh chấp biên giới giữa hai nước. Trong cuộc gọi, có thể nghe thấy bà gọi ông Hun Sen là "chú" và nói rằng nếu ông ấy muốn bất cứ điều gì, bà sẽ "giải quyết". Bà cũng đưa ra những nhận xét chỉ trích về một chỉ huy quân đội cấp cao của Thái Lan. Hành động đó của bà Paetongtarn được cho là nhằm xoa dịu căng thẳng bùng phát do tranh chấp biên giới giữa hai nước Thái Lan và Campuchia.

Tuy nhiên, sau đó cuộc trò chuyện của họ được chính ông Hun Sen công bố công khai sau khi một đoạn clip ban đầu bị rò rỉ. Vụ rò rỉ này đã gây ra một cuộc khủng hoảng chính trị mới ở Thái Lan, có thể báo hiệu sự kết thúc nhiệm kỳ thủ tướng của bà Paetongtarn và làm suy yếu đáng kể vị thế của gia đình bà. Vụ việc cũng có khả năng mở ra một chương mới về sự bất ổn chính trị ở một quốc gia dễ xảy ra đảo chính quân sự và chiến tranh tư pháp.

Bản ghi âm điện thoại bị rò rỉ đã gây phẫn nộ ở Thái Lan, với khoảng 10.000 người đã xuống đường biểu tình, yêu cầu bà Paetongtarn từ chức. Những người chỉ trích bà Paetongtarn cảm thấy bà quá ngây thơ về mặt chính trị để bảo vệ lợi ích của đất nước mình.

Bà Paetongtarn năm nay 38 tuổi, là Thủ tướng trẻ nhất của Thái Lan, chưa bao giờ phục vụ trong chính phủ trước khi trở thành thủ tướng cách đây chưa đầy một năm. Bà chỉ nhậm chức sau khi người tiền nhiệm của bà là ông Srettha Thavisin bị tòa án loại.

Gia tộc Shinawatra  không xa lạ gì với các cuộc biểu tình trên đường phố, các phán quyết trừng phạt của tòa án hoặc thậm chí là các cuộc can thiệp của quân đội - đã vượt qua nhiều cơn bão chính trị trước đây. Người đứng đầu gia tộc, cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra, đã bị lật đổ trong một cuộc đảo chính năm 2006, vẫn là một trong những chính trị gia có ảnh hưởng và gây tranh cãi nhất của Thái Lan, ngay cả sau khi đã tự lưu vong hơn 15 năm. Ông đã trở về nước mà không phải ngồi tù tới 24 giờ.

Nhưng bà Paetongtarn đã nhậm chức vào thời điểm đặc biệt khó khăn, chủ trì một liên minh không ai ngờ tới được thành lập sau khi cha bà đạt được thỏa thuận Faustian một năm trước đó, thông qua đó đảng của ông đã hợp tác với những kẻ thù cũ của mình để thành lập chính phủ. Thỏa thuận gây tranh cãi này có lợi cho cả hai bên, cho phép những người bảo thủ ngăn chặn một mối đe dọa mới - đảng Tiến lên ủng hộ cải cách trẻ trung.

Tuy nhiên, sự náo động do vụ rò rỉ ghi âm đã làm dấy lên câu hỏi về việc liệu cuộc khủng hoảng mới nhất có thể đánh dấu chương cuối cùng cho “triều đại” Shinawatra hùng mạnh hay không. Bà Paetongtarn hiện là người thứ tư trong gia đình bà trở thành thủ tướng, nhưng qua nhiều năm, bà đã chứng kiến quyền lực của gia đình mình lên xuống thất thường.

Khi còn là sinh viên, bà Paetongtarn đã trải qua các cuộc biểu tình của phe Áo vàng chống lại cha bà và cuối cùng đã buộc ông phải từ bỏ quyền lực. Sau đó, vào năm 2008, anh rể của ông Thaksin là ông Somchai Wongsawat đã từng là thủ tướng trong một thời gian ngắn, nhưng đã bị tòa án bãi nhiệm theo phán quyết. Em gái của ông Thaksin, bà Yingluck Shinawatra, giữ chức thủ tướng từ năm 2011-2014, cũng bị tòa án bãi nhiệm, sau đó là một cuộc đảo chính vào năm 2014.

Trọng tâm của các cuộc biểu tình chống bà Paetongtarn khác với những cuộc biểu tình trong quá khứ. Tiến sĩ Napon Jatusripitak, nghiên cứu viên thỉnh giảng tại Viện ISEAS - Yusof Ishak, cho biết: "Có những lý do chính đáng để tổ chức một cuộc biểu tình nhằm yêu cầu thủ tướng từ chức". "Nhưng tất nhiên, trong bối cảnh chính trị như Thái Lan, các cuộc biểu tình sẽ có sức sống riêng của chúng".

Người ta lo ngại rằng nếu các cuộc biểu tình leo thang và trở nên không thể kiểm soát, chúng có thể được sử dụng làm cái cớ cho một cuộc đảo chính quân sự - mặc dù hầu hết các nhà phân tích không coi đây là mối đe dọa tức thời. Có những bước khác có thể được thực hiện để lật đổ bà Paetongtarn vĩnh viễn hoặc bảo vệ lợi ích của giới tinh hoa, bao gồm cả việc đệ đơn kiện. “Ở giai đoạn này, giới bảo thủ vẫn chưa sử dụng hết mọi lựa chọn của mình. Chúng ta vẫn chưa trải qua toàn bộ chu kỳ biểu tình, sự can thiệp của tư pháp”, Tiến sĩ Napon cho biết.

Ngay cả trước cuộc khủng hoảng hiện tại, đảng Pheu Thai do ông Thaksin thành lập đã phải vật lộn để thực hiện các lời hứa trong cuộc bầu cử, trong khi quyết định đạt được thỏa thuận với những kẻ thù cũ của đảng này đe dọa đến uy tín của đảng. Trong ngắn hạn, phó thủ tướng Suriya Juangroongruangkit đã đảm nhiệm vai trò người tạm quyền trong khi tòa án hiến pháp xem xét vụ án chống lại bà Paetongtarn.

Wanwichit Boonprong, nhà khoa học chính trị tại Đại học Rangsit, cho biết chính phủ do Pheu Thai lãnh đạo sẽ tìm cách làm "mọi thứ để ngăn chặn việc giải tán quốc hội vì đảng cầm quyền chưa sẵn sàng tham gia tranh cử". Ngay cả khi bà Paetongtarn sống sót sau cuộc điều tra của tòa án hiến pháp, các cơ quan khác bao gồm cả cơ quan chống tham nhũng, có thể sẽ tiến hành các cuộc điều tra riêng của họ. Các nhóm biểu tình cũng có thể tiếp tục các cuộc biểu tình của họ.