Bà Takaichi và văn hóa làm việc thâu đêm

Cuộc họp lúc 3 giờ sáng

Theo tờ NHK World, để chuẩn bị cho cuộc họp Ủy  ban Ngân sách Hạ viện vào ngày 7/11, Thủ tướng Sanae Takaichi đã triệu tập một cuộc họp lúc 3 giờ sáng hôm đó với các trợ lý thân cận. Cuộc họp kéo dài khoảng 3 giờ trước khi bà Takaichi đến Văn phòng Thủ tướng ngay sau 6h30 sáng.

Bà Takaichi được biết đến với sức làm việc chăm chỉ, dẻo dai như "ngựa thồ", thường xuyên bỏ qua các buổi tụ họp xã hội và công khai bác bỏ ý tưởng cân bằng giữa công việc và cuộc sống. Tuy nhiên, ngay cả với tiêu chuẩn của bà, việc bà rời khỏi nhà ở Tokyo trước 3 giờ sáng vẫn là một cú sốc. Nhiều người cho rằng việc tổ chức cuộc họp vào thời gian quá sớm dễ dẫn đến những kỳ vọng không lành mạnh và thời gian làm việc kéo dài. Vấn đề này đặc biệt nhạy cảm ở Nhật Bản.

Theo tờ The Japan Times, bà Takaichi từng tuyên bố rằng bà chỉ ngủ “khoảng 2 tiếng, tối đa là 4 tiếng” mỗi ngày, và nói thêm rằng “tôi cảm thấy điều đó không tốt cho da của mình". Bà đã nói điều này với Ủy ban Lập pháp, khi được hỏi về tầm quan trọng của việc giảm giờ làm việc vốn nổi tiếng là kéo dài của Nhật Bản.

Có lo ngại rằng, bà Takaichi kỳ vọng nhân viên sẽ làm việc nhiều giờ hơn để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, khi chính quyền của bà đang thảo luận về khả năng tăng giới hạn giờ làm thêm. Và, điều này đang khiến cho nhiều nhân viên văn phòng Nhật Bản phải đối mặt với áp lực nặng nề hơn.

Bà Takaichi cũng được yêu cầu giải thích về các cuộc thảo luận của chính phủ về khả năng mở rộng giới hạn trên cho việc làm thêm giờ để khuyến khích tăng trưởng kinh tế. Bà bảo vệ cuộc thảo luận này, cho rằng người lao động và người sử dụng lao động có những nhu cầu khác nhau, chẳng hạn như làm hai công việc để kiếm sống, trong khi các doanh nghiệp áp dụng các giới hạn nghiêm ngặt hơn về việc làm thêm giờ. Chỉ vào quầng thâm dưới mắt, bà Takaichi nói với các nghị sĩ rằng bà “sống sót” nhờ giấc ngủ tối thiểu, sau khi được hỏi bà sẽ giải quyết tình trạng giờ làm việc dài nổi tiếng của Nhật Bản như thế nào.

Văn hóa làm việc nhiều giờ

Nhật Bản đã phải vật lộn để thay đổi văn hóa doanh nghiệp vốn kỳ vọng nhân viên phải làm việc nhiều giờ và thường xuyên giao lưu với đồng nghiệp vào buổi tối. Giờ làm việc khắc nghiệt bị đổ lỗi cho sự gia tăng karoshi, tức tử vong do làm việc quá sức và khiến các cặp vợ chồng kiệt sức khó có thể đóng góp vào việc cải thiện tỷ lệ sinh thấp của đất nước.

Bà Takaichi nhấn mạnh rằng bất kỳ thay đổi nào cũng phải đảm bảo rằng sức khỏe của người lao động được bảo vệ. "Thật vậy, nếu chúng ta có thể tạo ra một môi trường mà mọi người có thể cân bằng hợp lý giữa trách nhiệm chăm sóc con cái và chăm sóc gia đình theo mong muốn của họ, đồng thời có thể làm việc, tận hưởng thời gian giải trí và thư giãn - thì đó sẽ là điều lý tưởng".

Theo tờ NHK World, trong một cuộc tranh luận tại Quốc hội, cựu Bộ trưởng Kinh tế Nhật Bản Saito Ken từng tuyên bố rằng ông lo lắng cho bà Takaichi và khuyên bà nên thư giãn một chút. "Tôi nghĩ việc này hơi quá sức. Mặc dù Thủ tướng đã tuyên bố rằng bà ấy sẽ làm việc, làm việc và làm việc, nhưng thành thật mà nói, tôi rất lo lắng. Tôi hy vọng bà ấy có thể hoàn thành công việc một cách nhẹ nhàng hơn".

Các cựu thủ tướng cũng được biết là đã bắt đầu chuẩn bị từ sáng sớm, nhưng việc bắt đầu từ 3 giờ sáng gần như là chưa từng có tiền lệ. Tờ Straits Times đưa tin rằng, cựu Thủ tướng Yoshihiko Noda, hiện đang lãnh đạo đảng đối lập chính, đã gọi quyết định của bà Takaichi là "điên rồ". Ông Noda tuyên bố rằng khi ông lãnh đạo đất nước từ năm 2011 đến 2012, ông thường bắt đầu làm việc vào khoảng 6-7 giờ sáng. “Bà ấy làm việc thì được, nhưng bà ấy không nên lôi kéo người khác vào. Mọi người đều đang ngủ vào giờ đó” - ông Noda nói.

Do bà Takaichi vẫn chưa chuyển đến dinh thự của Thủ tướng, bà quyết định đến đó trước để xem xét tài liệu tóm tắt trước cuộc họp ngân sách lúc 9 giờ sáng tại Quốc hội. Bà thừa nhận rằng việc chuẩn bị vào sáng sớm đã “gây bất tiện” cho nhân viên của mình.

Sau những chỉ trích gay gắt, bà Takaichi đã bắt đầu làm việc tại nhà để chuẩn bị cho các cuộc thảo luận của Quốc hội, theo The Japan News. Bà đã bắt đầu làm việc từ xa khi chuẩn bị cho các cuộc thảo luận của Quốc hội được tổ chức vào những ngày liên tiếp. Hiện tại, bà tự nghiên cứu tài liệu tại nhà riêng của các thành viên Hạ viện ở Akasaka, Tokyo, chỉ gọi cho các trợ lý nếu cần thiết. Và làm việc từ xa đã chứng minh được hiệu quả, khi bà Takaichi vào Văn phòng Thủ tướng khoảng 7h50 sáng ngày 12/11 trước cuộc họp của Ủy ban Ngân sách trong ngày.

Bà không phải là người Nhật Bản duy nhất không ngủ đủ giấc, mặc dù ít người đồng hương của bà có thể ngủ đủ giấc tối đa 4 tiếng mỗi đêm như bà. Một nghiên cứu được công bố vào Ngày Giấc ngủ Thế giới hồi tháng 3 cho thấy người dân Nhật Bản trung bình ngủ 7 tiếng 1 phút vào các ngày trong tuần - thấp hơn 38 phút so với mức trung bình quốc tế và ít hơn người dân ở Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Italy và Canada.

Phải thừa nhận rằng, bà Takaichi hầu như không có thời gian nghỉ ngơi kể từ khi trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản. Bà mới nhậm chức chỉ vài ngày sau khi tham dự Hội nghị thượng đỉnh ASEAN tại Malaysia, trước khi đón tiếp Tổng thống Mỹ Donald Trump trong chuyến thăm cấp nhà nước và gặp gỡ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hội nghị thượng đỉnh APEC ở Hàn Quốc.