Cuộc chiến bảo vệ tương lai: Ngăn chặn tội ác chống lại trẻ em

Những thách thức mới trên không gian mạng

Trong bối cảnh Internet và mạng xã hội trở thành một phần tất yếu của đời sống, trẻ em và thanh thiếu niên đang đối mặt với những nguy cơ chưa từng có tiền lệ. Theo số liệu từ Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao thuộc Bộ Công an, trong năm 2024, Việt Nam ghi nhận 381 vụ xâm hại trẻ em qua mạng, phần lớn liên quan đến hành vi dụ dỗ, thao túng, tống tiền hoặc buôn bán người qua nền tảng trực tuyến. Đây chỉ là một phần nhỏ trong bức tranh toàn cảnh toàn cầu, nơi các băng nhóm tội phạm đang khai thác triệt để tính ẩn danh của môi trường số để tìm kiếm nạn nhân.

Điều đáng báo động hơn cả là sự bùng nổ của nội dung xâm hại trẻ em được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo(AI). Báo cáo quốc tế của Trung tâm Quốc gia về Trẻ em mất tích và bị bóc lột Mỹ (NCMEC) cho thấy chỉ trong nửa đầu năm 2025, số lượng nội dung xâm hại trẻ em được tạo bởi AI đã tăng 64 lần so với cùng kỳ năm 2024. Đây không chỉ là một thống kê khô khan mà là hồi chuông cảnh tỉnh về việc công nghệ đang bị lợi dụng làm công cụ phạm tội một cách nguy hiểm.

Tội phạm mạng hiện có thể tạo ra những hình ảnh, video giả mạo tinh vi đến mức khó phân biệt, làm phức tạp thêm quá trình điều tra và xác định nạn nhân thực sự đặc biệt là với trẻ em, đối tượng chưa có nhận thức đầy đủ về xã hội. Trước thực trạng này, Tổng Thư ký Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (INTERPOL), ông Valdecy Urquiza đã cảnh báo: “Đối với tội phạm, chúng không quan tâm đến nỗi đau được gây ra. Chúng liên tục tìm ra những cách mới để bóc lột người khác, đặc biệt là trẻ em”. Điều này đã thúc đẩy INTERPOL triển khai nhiều chiến dịch truy quét lớn cũng như tăng cường hỗ trợ các quốc gia trong cuộc chiến đang ngày càng phức tạp này.

Những chiến dịch quốc tế

Tính chất không biên giới của môi trường mạng đã biến hợp tác quốc tế thành chìa khóa then chốt trong cuộc chiến chống tội ác chống lại trẻ em trong thời đại ngày nay. Trong cuộc chiến đó, INTERPOL đã chứng tỏ vai trò điều phối vô cùng quan trọng của mình. Từ năm 2017, INTERPOL đã triển khai chiến dịch Blackwrist nhằm vào loại hình tội phạm này. Kết quả của chiến dịch là một minh chứng điển hình cho hiệu quả của sự phối hợp xuyên biên giới. Bắt nguồn từ việc phát hiện những tài liệu mô tả việc lạm dụng 11 bé trai dưới 13 tuổi được phát tán trên một trang web đen với gần 63.000 người sử dụng trên toàn thế giới, chiến dịch đã huy động lực lượng cảnh sát từ gần 60 quốc gia. Kết quả, hơn 50 trẻ em đã được giải cứu, 9 tội phạm tình dục bị bắt giữ và truy tố tại Thái Lan, Australia và Mỹ.

Điểm nhấn của chiến dịch này là việc truy bắt Montri Salangam, kẻ quản lý trang web đen chuyên đăng tải hình ảnh ấu dâm tại Thái Lan. Hắn bị kết án 146 năm tù về tội hiếp dâm trẻ em và buôn bán người, một bản án mang tính răn đe mạnh mẽ. Đáng chú ý, thủ đoạn của tên tội phạm này vô cùng tinh vi. Hắn dụ dỗ trẻ em bằng cách mời đến nhà ăn, rủ chơi hoặc xem bóng đá, cho truy cập Internet,... những hành vi tưởng chừng vô hại nhưng lại là bước đệm cho tội ác.

Ở quy mô lớn hơn, chiến dịch “Chuỗi toàn cầu” được khởi xướng từ năm 2024 với những đợt truy quét lớn thường được tổ chức vào tháng 6 hàng năm do INTERPOL dẫn đầu với sự tham gia của 43 quốc gia, 15 nghìn nhân viên an ninh đã giải cứu 1.194 người nghi là nạn nhân buôn người và bắt giữ 158 nghi phạm trong năm 2025 vừa qua.

Ông David Caunter, Giám đốc tạm quyền phụ trách tội phạm có tổ chức và mới nổi tại INTERPOL, đã nhấn mạnh: “Buôn người là một tội ác tàn bạo và tàn khốc, tước đoạt nhân phẩm, tự do và nhân tính của con người, nhắm vào những người dễ bị tổn thương nhất, bao gồm cả trẻ em. Chiến dịch cho thấy bản chất toàn cầu của những âm mưu tội phạm này và sức mạnh của hợp tác quốc tế trong việc ngăn chặn chúng”.

Vào đầu năm 2026, dưới sự điều hành của chính Tổng thư ký Urquiza, một chiến dịch có quy mô toàn cầu có tên Liberterra III cũng đã được triển khai đồng thời tại 119 quốc gia. Kết quả đợt truy quét chỉ trong 1 tuần đã giúp bảo vệ được 4.414 nạn nhân tiềm năng của nạn buôn người và bóc lột tình dục. Ông Urquiza phát biểu rằng sự thành công này là “minh chứng cho việc INTERPOL đang chuyển mình từ một tổ chức hành chính sang một trung tâm tác chiến chủ động, đặc biệt là trong việc ngăn chặn các trại lừa đảo, nơi trẻ em và thanh thiếu niên thường bị cưỡng bức tham gia vào các hoạt động tội phạm mạng”.

Những khuyến cáo và hướng đi tương lai

Từ kết quả của những chiến dịch trên, INTERPOL đã rút kinh nghiệm và đưa ra những khuyến cáo cụ thể cho các quốc gia thành viên. Đầu tiên, các quốc gia cần tăng cường hợp tác chia sẻ thông tin tình báo và cơ sở dữ liệu về tội phạm xâm hại trẻ em xuyên biên giới. Chiến dịch Blackwrist và “Chuỗi toàn cầu” đã chứng minh rằng chỉ có sự phối hợp đồng bộ mới có thể truy bắt các băng nhóm tội phạm có tổ chức hoạt động trên quy mô toàn cầu. INTERPOL hiện cung cấp quyền truy cập vào cơ sở dữ liệu toàn cầu và các mạng lưới thông báo quốc tế nhằm hỗ trợ điều tra và phân tích cho các vụ việc phát sinh.

Thứ hai, từng quốc gia cần hoàn thiện khung pháp lý theo hướng bảo vệ nạn nhân tối đa, với các chế tài đủ mạnh để răn đe tội phạm. Kinh nghiệm từ Australia với bản án 40 năm tù cho Ruecha Tokputza (một trong những bản án dài nhất từng được áp dụng đối với tội phạm tình dục trẻ em) cho thấy sự nghiêm khắc của pháp luật có tác dụng răn đe đáng kể. Bên cạnh đó, các quy định về bảo vệ danh tính nạn nhân, quy trình lấy lời khai thân thiện và hỗ trợ tâm lý sau xét xử cũng cần được chú trọng.

Thứ ba, công tác phòng ngừa thông qua giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng phải được đặt lên hàng đầu. Cha mẹ và người chăm sóc cần được trang bị kỹ năng để giáo dục giới tính phù hợp với lứa tuổi, dạy trẻ nhận biết vùng riêng tư và quyền được từ chối, đồng thời biết lắng nghe trẻ bằng thái độ tôn trọng và tin tưởng. Một đứa trẻ dám kể ra điều bất thường là một đứa trẻ còn niềm tin. Đừng để sự nghi ngờ hay trách móc làm các em khép lại thế giới của mình.

Trong bối cảnh không gian mạng trở thành địa bàn hoạt động chính của tội phạm xâm hại trẻ em, việc tăng cường trách nhiệm của các nền tảng trực tuyến cũng là yêu cầu cấp bách. Vào ngày 26/10/2025 tại Hà Nội, INTERPOL đã cùng Văn phòng Liên hợp quốc về Chống Ma túy và Tội phạm (UNODC) công bố một Chiến lược chung toàn cầu với mục tiêu: Thiết lập các tiêu chuẩn pháp lý và vận hành thống nhất giữa các quốc gia. Đây là một văn kiện đi kèm cùng với Công ước Hà Nội về an ninh mạng được ký trước đó không lâu đã tạo thành khuôn khổ pháp lý toàn cầu cho các lực lượng chức năng can thiệp kịp thời để bảo vệ các nạn nhân, đặc biệt là trẻ trên mạng.

Nhân loại ngày càng kết nối chặt chẽ, thế giới của trẻ em ngày càng rộng mở. Trong thế giới đó có cả điều tốt và điều xấu. Bảo vệ trẻ em khỏi tội ác không chỉ là nghĩa vụ pháp lý của mỗi quốc gia mà còn là trách nhiệm đạo đức của toàn nhân loại. Bởi đó là tương lai của chúng ta. Những con số thống kê, những chiến dịch truy quét và những phát biểu của các nhà lãnh đạo tổ chức quốc tế đã cho thấy quy mô và mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Tuy nhiên, cũng chính những thành công bước đầu từ sự hợp tác quốc tế cho thấy chúng ta hoàn toàn có thể tạo ra sự khác biệt nếu có ý chí chính trị và nguồn lực đủ mạnh.

Cuộc chiến chống tội ác chống lại trẻ em không thể có điểm dừng. Khi công nghệ ngày càng phát triển, tội phạm cũng ngày càng tinh vi. Nhưng với sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng thực thi pháp luật, sự vào cuộc của các nền tảng trực tuyến và quan trọng nhất là sự quan tâm, cảnh giác của mỗi gia đình và cộng đồng, chúng ta có thể xây dựng một “vòng tròn an toàn” vững chắc để bảo vệ những công dân nhỏ bé nhất. Bởi như một thông điệp đã được nhấn mạnh trong nhiều diễn đàn quốc tế: chúng ta không thể thay đổi những tổn thương đã xảy ra, nhưng chúng ta có thể quyết định rằng từ hôm nay, sẽ không còn một đứa trẻ nào phải chịu đựng trong im lặng. Điều đó bắt đầu từ sự can đảm của mỗi người lớn trong xã hội.