Hé mở vòng đàm phán tiếp theo cho Ukraine

Cuộc hội đàm “rất hữu ích”

Ông Steve Witkoff, đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump và con rể ông Trump là Jared Kushner đã tham dự các cuộc hội đàm cấp cao với Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Điện Kremlin vào ngày 12/2, khép lại một tuần ngoại giao chuyên sâu khi chính quyền ông Trump tiếp tục thúc đẩy chấm dứt chiến tranh tại Ukraine.

Các cuộc đàm phán tại thủ đô Moscow của Nga "rất hữu ích, mang tính xây dựng và rất thực chất", nhưng "không tìm thấy một phương án thỏa hiệp nào", ông Yuri Ushakov, cố vấn chính sách đối ngoại của Tổng thống Putin phát biểu với các phóng viên sau cuộc họp. Tuy nhiên, ông Ushakov cho rằng đây sẽ là cơ hội để thảo luận chi tiết về triển vọng cho các cuộc đàm phán trong tương lai.

"Một số đề xuất của Mỹ có vẻ ít nhiều chấp nhận được, mặc dù chúng cần được thảo luận", ông Ushakov nói, đồng thời cho biết thêm rằng một số điểm khác "không phù hợp với chúng tôi". Một cuộc gặp giữa Tổng thống Putin và Tổng thống Trump vẫn chưa được lên lịch và một cuộc gặp mặt trực tiếp tiềm năng sẽ "phụ thuộc vào tiến trình mà chúng tôi có thể đạt được", ông Ushakov nói.

Phát biểu với các phóng viên tại Phòng Bầu dục hôm 3/12, ông Trump cho biết ông Putin muốn đạt được một thỏa thuận, nhưng "tôi không thể nói trước được kết quả của cuộc gặp đó vì cần có 2 người mới có thể khiêu vũ". Tổng thống Mỹ nói thêm rằng Mỹ đã "giải quyết được một số vấn đề khá tốt với Ukraine".

Ngày 3/12 Điện Kremlin cho biết Tổng thống Putin đã chấp nhận một số đề xuất của Mỹ nhằm chấm dứt chiến tranh ở Ukraine và sẵn sàng tiếp tục nỗ lực để tìm kiếm một sự thỏa hiệp, nhưng "vẫn chưa tìm được sự thỏa hiệp".

Cả hai bên đều đồng ý không tiết lộ nội dung cuộc thảo luận tại Điện Kremlin, nhưng vẫn còn ít nhất một rào cản lớn đối với việc giải quyết vấn đề; đó là số phận của 4 khu vực của Ukraine mà Nga chiếm đóng một phần.

Cuộc gặp Nga-Mỹ diễn ra sau khi các quan chức Mỹ và một phái đoàn Ukraine đã gặp nhau tại Miami vào ngày 30/11 để tham gia các cuộc đàm phán mà Ngoại trưởng Marco Rubio mô tả là "rất hiệu quả", mặc dù ông cảnh báo rằng vẫn còn nhiều việc phải làm.

Trước cuộc gặp, Điện Kremlin đã nhắc lại lập trường rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải giải quyết những gì họ mô tả là "nguyên nhân ban đầu" hoặc "lý do cơ bản" cho cuộc chiến. Những “lý do cơ bản” đó là yêu cầu của Điện Kremlin rằng Ukraine chính thức từ bỏ nguyện vọng gia nhập NATO và yêu cầu Ukraine giao lại lãnh thổ ở vùng Donbas thuộc miền Đông Ukraine; một số vùng thuộc nơi này đã sáp nhập vào Nga và còn nhiều vùng Nga chưa kiểm soát.

Các quan chức Ukraine tiếp tục bác bỏ các yêu cầu tối đa của Nga, mà Điện Kremlin vẫn coi là ranh giới đỏ. Ông Ushakov cho biết Tổng thống Putin và phái đoàn Mỹ đã thảo luận về các vấn đề lãnh thổ trong cuộc họp của họ, "nếu không có chúng, chúng tôi sẽ không thấy giải pháp nào cho cuộc khủng hoảng". Tuần trước, Tổng thống Putin cho biết cuộc họp với đặc phái viên Witkoff là cần thiết để thảo luận chi tiết về kế hoạch của Mỹ, nhưng cảnh báo rằng lực lượng Nga sẽ tiếp tục tiến vào khu vực Donbas nếu Ukraine từ chối chấp nhận các điều kiện ngừng bắn của ông.

Ai đang không muốn đàm phán?

Châu Âu không trực tiếp tham gia đàm phán, nhưng lại đứng sau lưng Ukraine gây áp lực cho các cuộc đàm phán bằng những hành động và tuyên bố trái ngược nhắm vào nước Nga và Tổng thống Putin.

Vào tháng 11, bản dự thảo đề xuất hòa bình 28 điểm của Mỹ xuất hiện trên truyền thông khiến các quan chức Ukraine và châu Âu lo ngại, cho rằng đề xuất này quá thiên về phía Moscow. Trong đó bao gồm việc Ukraine nhượng lại lãnh thổ cho Nga, Nga được tái gia nhập G8 và Ukraine bị cấm gia nhập NATO.

Sau đó, các nước châu Âu đã nhanh chóng đưa ra một đề xuất đối lập và tại các cuộc đàm phán ở Geneva, Mỹ và Ukraine tuyên bố đã tạo ra một khuôn khổ hòa bình được cập nhật và hoàn thiện để chấm dứt chiến tranh. Ukraine và các đồng minh châu Âu đã cáo buộc Nga giả vờ quan tâm đến các nỗ lực hòa bình.

Hôm 2/12, Tổng thống Putin cáo buộc các cường quốc châu Âu cố gắng phá hoại các cuộc đàm phán hòa bình bằng cách đề xuất những ý tưởng hoàn toàn không thể chấp nhận được đối với Moscow. Và, khi Moscow bác bỏ các ý tưởng đề xuất đó, châu Âu và NATO đã đồng thanh kêu lên rằng Moscow “không muốn có bất kỳ hình thức hòa bình nào", như phát biểu của Ngoại trưởng Estonia Margus Tsahkna tại một cuộc họp của các ngoại trưởng NATO châu Âu.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết các đối tác của Ukraine sẽ tiếp tục cung cấp viện trợ quân sự để đảm bảo duy trì áp lực lên Moscow. Song song đó, Ủy ban châu Âu cũng tuyên bố sẽ tiếp tục các kế hoạch gây tranh cãi nhằm tài trợ cho Ukraine bằng khoản vay dựa trên tài sản bị đóng băng của Nga. Để nhượng bộ trước những lo ngại của Bỉ, quốc gia đang nắm giữ phần lớn tài sản, ban điều hành EU cũng đã đề xuất phương án vay vốn của EU dựa trên cơ chế vay chung.

Trong khi đó, trong một phát biểu với báo chí đầu tháng 12, Đô đốc Giuseppe Cavo Dragone, Chủ tịch Ủy ban Quân sự NATO, cho biết khối này có thể sẽ áp dụng biện pháp mạnh mẽ hơn đối với chiến tranh hỗn hợp mà Nga đang sử dụng; đồng thời, cho rằng một "cuộc tấn công phủ đầu" vào các mục tiêu của Nga có thể được coi là một "hành động phòng thủ". Tuyên bố của ông Dragone vấp phải sự phản ứng cứng rắn từ phía Nga, đáp trả rằng nếu châu Âu muốn chiến tranh thì Nga đã sẵn sàng.