Israel - Hamas đạt thỏa thuận ngừng bắn

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố thỏa thuận trên mạng xã hội Truth Social của mình, nói rằng tất cả các con tin bị giam giữ tại Gaza sẽ sớm được thả và Israel sẽ rút quân về một ranh giới đã thỏa thuận như bước đầu tiên hướng tới một "Hòa bình mạnh mẽ, bền vững và vĩnh cửu".

Hôm 9/10, Hamas cho biết họ đã đồng ý với đề xuất của Tổng thống Mỹ và xác nhận thỏa thuận bao gồm việc Israel rút khỏi vùng lãnh thổ này và trao đổi con tin, tù nhân. Theo CNN, việc ký kết thỏa thuận đã diễn ra vào giữa trưa giờ Israel hôm 9/10. Sau đó, nội các an ninh của Israel đã họp vào chiều 9/10 để phê duyệt thỏa thuận giai đoạn 1, bất chấp sự phản đối của các thành viên cực hữu trong chính phủ liên minh cầm quyền.

Theo thỏa thuận, 20 con tin được cho là vẫn còn sống ở Gaza có thể được thả sớm nhất là vào cuối tuần này, với các nguồn tin cho biết có tới 1.700 tù nhân Palestine có thể được trả tự do khỏi các nhà tù Israel trong vòng 72 giờ sau khi thỏa thuận được ký kết. Hamas kêu gọi ông Trump và các quốc gia bảo lãnh đảm bảo Israel thực hiện đầy đủ lệnh ngừng bắn.

Ông Trump ca ngợi điều mà ông gọi là "một ngày tuyệt vời" đối với thế giới Arab và Hồi giáo, Israel và tất cả các quốc gia xung quanh, cũng như Mỹ. Theo Văn phòng Thủ tướng Israel, 2 ông Netanyahu và Trump đã điện đàm và chúc mừng nhau về thỏa thuận và Thủ tướng Israel đã mời Tổng thống Mỹ phát biểu trước Quốc hội Israel.

Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres hoan nghênh thỏa thuận và kêu gọi tất cả các bên "tuân thủ đầy đủ" các điều khoản của thỏa thuận. Phát biểu từ Ấn Độ, Thủ tướng Anh Keir Starmer gọi đây là khoảnh khắc "hạnh phúc sâu sắc" và cho biết ông "biết ơn những nỗ lực ngoại giao không mệt mỏi của Ai Cập, Qatar, Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ, cùng với sự hỗ trợ của các đối tác khu vực, trong việc đảm bảo bước đi đầu tiên quan trọng này".

Việc hoàn tất thành công thỏa thuận sẽ đánh dấu thành tựu chính sách đối ngoại lớn nhất từ trước đến nay của ông Trump, người nhậm chức vào tháng 1 với lời hứa sẽ nhanh chóng chấm dứt chiến tranh ở Gaza và Ukraine, nhưng lại phải đối mặt với những trở ngại và phức tạp mà dường như ông không lường trước được.

Các đặc phái viên cấp cao từ Mỹ, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ đã tham gia các cuộc đàm phán tại khu nghỉ dưỡng Sharm-el-Sheikh bên bờ Biển Đỏ của Ai Cập trong tuần này, dường như đang tiếp thêm động lực cho các cuộc thảo luận được khởi động vào đầu tuần. Ông Trump đã cử con rể Jared Kushner và đặc phái viên Steve Witkoff.

Nhiều chi tiết của thỏa thuận đạt được sau 3 ngày đàm phán gián tiếp vẫn chưa rõ ràng và những thách thức trong việc thực hiện các điều khoản của nó là rất lớn. Nếu các nhà đàm phán đã thu hẹp được khoảng cách giữa Hamas và Israel về các chi tiết của giai đoạn đầu tiên trong kế hoạch 21 điểm được ông Trump công bố tại Nhà Trắng tuần trước, thì hiện vẫn chưa chắc chắn liệu các bên có đạt được bất kỳ tiến triển nào về những vấn đề hóc búa hơn hay không, chẳng hạn như cách Hamas sẽ bị giải giáp, như ông Netanyahu yêu cầu và việc quản lý cuối cùng đối với Gaza.

Nhưng, nếu được thực hiện, thỏa thuận sẽ đưa hai bên xích lại gần nhau hơn bất kỳ nỗ lực nào trước đây nhằm ngăn chặn một cuộc chiến đã phát triển thành xung đột khu vực, lôi kéo các quốc gia như Iran, Yemen, Lebanon vào cuộc và định hình lại Trung Đông. Một lệnh ngừng bắn trước đó chỉ kéo dài 10 ngày, lệnh còn lại kéo dài 6 tuần.

Sau khi thỏa thuận được công bố, ông Trump nói với Fox News rằng Mỹ sẽ đóng vai trò trong việc giúp tái thiết Gaza bị chiến tranh tàn phá. "Chúng tôi sẽ tham gia giúp họ thực hiện thành công và duy trì hòa bình", Tổng thống Trump nói và cho biết thêm rằng ông "rất tin tưởng sẽ có hòa bình ở Trung Đông". Theo kế hoạch, Mỹ sẽ gửi khoảng 200 binh sĩ đến Israel để hỗ trợ và giám sát thỏa thuận ngừng bắn ở Gaza, một phần của nhóm bao gồm các quốc gia đối tác, các tổ chức phi chính phủ và các bên liên quan trong khu vực tư nhân.

Hãng thông tấn Associated Press dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết Bộ Tư lệnh trung ương Mỹ sẽ thành lập một "trung tâm điều phối dân sự-quân sự" tại Israel, giúp tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển viện trợ nhân đạo cũng như hỗ trợ hậu cần và an ninh vào vùng lãnh thổ bị tàn phá. Đây là những chi tiết đầu tiên về cách thức giám sát thỏa thuận ngừng bắn và quân đội Mỹ sẽ có vai trò trong nỗ lực đó.

Cần biết rằng, việc giành được một nền hòa bình lâu dài sẽ khó khăn và không ai là không biết về cái giá tiềm tàng của các cuộc giao tranh tiếp theo. Cho tới nay, hơn 67.000 người Palestine, chủ yếu là thường dân, đã thiệt mạng và hơn 170.000 người bị thương trong cuộc tấn công không ngừng nghỉ của Israel. Khoảng 20.000 trẻ em nằm trong số những người thiệt mạng. Phần lớn Gaza đã biến thành đống đổ nát, người dân giờ đây vô gia cư và túng quẫn trong đống đổ nát của những ngôi nhà giữa những cánh đồng cằn cỗi và những con đường bị phá hủy. Các nhân chứng mô tả toàn bộ khu phố, thậm chí cả thị trấn, bị biến thành gạch vụn. Hàng nghìn người thương vong khác được cho là đã bị chôn vùi và vẫn chưa được xác định danh tính.

Khoảng 1.200 người Israel, chủ yếu là thường dân, đã bị các chiến binh Hamas giết hại trong cuộc đột kích vào Israel ngày 7/10/2023, đây là tổn thất tồi tệ nhất trong lịch sử đất nước này. Thêm 251 người bị bắt làm con tin. Hàng trăm quân nhân nam nữ Israel đã thiệt mạng trong cuộc chiến ở Gaza tiếp sau đó.

Trong những ngày gần đây, Israel đã giảm cường độ chiến dịch quân sự theo yêu cầu của Tổng thống Trump, nhưng vẫn chưa dừng hẳn các cuộc không kích. Các cơ quan y tế Gaza báo cáo có khoảng 30 người thiệt mạng trong các cuộc không kích của Israel trong 24 giờ sau khi thỏa thuận được thông báo. Số người chết hằng ngày cao hơn khoảng 10 lần so với tháng trước khi lực lượng Israel tiến vào Gaza City.