Khi “mắt thần” AI giúp siết chặt kỷ luật giao thông

Kỳ lạ chuyện nhận thông báo “phạt nguội” sau 7 năm mất xe

Sau khi bị trộm đột nhập lấy mất chiếc xe máy mấy năm trời, anh N.D.H. (ngụ phường Phước Long, TP Hồ Chí Minh) bỗng dưng nhận được giấy phạt nguội vì camera ghi lại người lái chính chiếc xe bị đánh cắp chạy quá tốc độ quy định.

Anh N.D.H. cho biết, gần đây anh tá hỏa khi nhận thông báo vi phạm từ Đội CSGT An Sương, thuộc Phòng CSGT Công an TP Hồ Chí Minh trên ứng dụng VNeID. Điều khiến anh bất ngờ là chiếc xe máy Yamaha Luvias của anh liên quan đến lỗi vi phạm đã bị trộm lấy mất trong một vụ đột nhập nhà cách đây 7 năm.

Theo lời kể của anh N.D.H., rạng sáng ngày 18/12/2019, căn nhà của gia đình anh bị kẻ gian đột nhập lấy trộm nhiều tài sản, trong đó có chiếc xe máy Yamaha Luvias. “Kẻ gian dùng thang tre trèo từ phía sau nhà vào, sau đó cắt song sắt cửa sổ. Khi vào được bên trong, đối tượng đã lục tìm tài sản rồi lấy chiếc xe máy cùng giấy tờ xe và chứng minh thư của tôi để trong cốp. Sau đó, tên trộm mở cửa cuốn, chạy xe ra ngoài tẩu thoát”, anh N.D.H. kể lại.

Phát hiện sự việc, anh N.D.H. trình báo. Công an phường Phước Long B (quận 9 cũ) sau đó đến kiểm tra hiện trường, ghi nhận vụ việc nhưng không lập biên bản. Mới đây, sau gần 7 năm, anh N.D.H. bất ngờ nhận được thông báo phạt nguội hiển thị trên ứng dụng VNeID. Theo thông báo, người điều khiển chiếc Yamaha Luvias bị ghi nhận chạy quá tốc độ quy định 10-20km/h.

Vi phạm được xác định xảy ra vào ngày 16/1/2026. Trong thông báo, cơ quan chức năng yêu cầu anh N.D.H. đến làm việc tại xã Hóc Môn (TP Hồ Chí Minh) vào đầu tháng 2 để giải quyết. Tuy nhiên, do bận công việc, đến nay anh vẫn chưa thể sắp xếp thời gian đến làm việc.

“Hiện tôi đang thử phản ánh trên ứng dụng VNeTraffic để xem có thể xử lý được hay không. Chiếc xe bị mất mới vi phạm giao thông lần đầu, rất may mức phạt chỉ khoảng 1 triệu đồng. Có thể người đang sử dụng chiếc xe không biết đây là xe bị trộm vì vẫn có giấy tờ kèm theo. Điều tôi lo là nếu sau này chiếc xe bị dùng vào những việc xấu, tôi có thể bị liên lụy bởi những rắc rối pháp lý không đáng có”, anh N.D.H. bày tỏ sự lo ngại.

Câu chuyện của anh N.D.H. là điển hình của việc phát hiện lỗi vi phạm của phương tiện qua hệ thống camera giao thông thông minh (AI).

Mới đây, vào đầu tháng 3/2026, Phòng CSGT Công an TP Hồ Chí Minh đã có thông báo hàng trăm xe đi vào khu vực cấm, đoạn cắt ngang đường Phạm Văn Đồng đã bị ghi hình, phạt nguội vào ngày 13 và 24/2. Theo Phòng CSGT, khu vực giao lộ giữa đường Phạm Văn Đồng và đường ngang của tuyến đường sắt Bắc - Nam, phường Hạnh Thông là khu vực tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông cao do thường xuyên xảy ra tình trạng xe máy đi từ đường song hành đường ray xuyên qua tuyến Phạm Văn Đồng, dù có biển báo cấm.

Đội CSGT Hàng Xanh, Phòng CSGT Công an TP Hồ Chí Minh đã bố trí lực lượng ghi hình phạt nguội đối với hành vi “Đi vào đường có biển báo hiệu có nội dung cấm đi vào đối với loại phương tiện đang điều khiển” tại khu vực trên nhằm kiên quyết xử lý, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân khi tham gia giao thông tại khu vực này...

Mới nhất, ngày 16/3, Phòng CSGT Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, chỉ tính riêng từ đầu năm 2026 đến nay, thông qua hệ thống giám sát tự động kết hợp với hình ảnh trực tiếp ghi nhận trên đường, Phòng CSGT đã phát hiện hơn 84.500 trường hợp vi phạm trật tự an toàn giao thông trên địa bàn.

Các hành vi vi phạm chủ yếu gồm chạy quá tốc độ quy định, không chấp hành tín hiệu đèn giao thông, dừng đỗ phương tiện sai quy định, đi vào đường cấm hoặc khu vực cấm. Ngoài ra, một số trường hợp điều khiển phương tiện đi ngược chiều, leo lên vỉa hè dành cho người đi bộ hoặc để xe dưới lòng đường gây cản trở giao thông cũng bị hệ thống camera ghi nhận để xử lý theo quy định...

Theo Phòng CSGT Công an TP Hồ Chí Minh, hiện lực lượng CSGT thành phố đang quản lý, vận hành và khai thác mạng lưới gần 2.000 camera giám sát giao thông. Hệ thống camera này không những được phủ khắp khu vực trung tâm thành phố mà còn vươn dài ra các tuyến huyết mạch, dọc theo quốc lộ 1 (đoạn qua TP Hồ Chí Minh từ giáp Đồng Nai đến giáp Tây Ninh) và cả khu vực thuộc tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu và Bình Dương cũ... cũng duy trì hệ thống camera hoạt động liên tục để quan sát và phục vụ công tác xử lý vi phạm.

Tại trung tâm điều hành của hệ thống camera này, hàng trăm màn hình lớn, nhỏ hiển thị hình ảnh từ hàng ngàn camera được bố trí trên khắp các tuyến đường, nút giao thông trọng điểm. Theo đó, mọi diễn biến trên đường phố được thu về theo thời gian thực. Căn phòng này được ví như bộ não điều hành giao thông của thành phố, nơi lực lượng CSGT đang vận hành một hệ thống giám sát tân tiến làm thay đổi cách thức quản lý an toàn giao thông đô thị...

Camera AI - Hỗ trợ điều hành và quản lý giao thông hiện đại

Đặc biệt, gần đây, 31 camera AI được lắp đặt tại các giao lộ, các khu vực “điểm đen” tai nạn giao thông, nơi có mật độ phương tiện cao, các tuyến đường dễ phát sinh vi phạm phổ biến. Đây là những tuyến đường có lưu lượng phương tiện cao, xe thường xuyên vi phạm, giao lộ trọng điểm hay xung đột, ùn tắc giờ cao điểm. Mục tiêu là tối ưu hóa khả năng giám sát, phát hiện và xử lý vi phạm, đồng thời hỗ trợ lực lượng chức năng trong công tác điều hành giao thông hiệu quả hơn.

Những chiếc camera thông minh này có khả năng nhận diện đa dạng các hành vi vi phạm, từ vượt đèn đỏ, đi sai làn đường, vượt tốc độ cho đến cả những lỗi nhỏ như không thắt dây an toàn hay sử dụng điện thoại khi lái xe. Ngay khi phát hiện vi phạm, camera AI sẽ trích xuất hình ảnh, dữ liệu, phương tiện, biển số xe, thời gian, địa điểm truyền ngay về Trung tâm Chỉ huy giao thông hoặc Cơ quan công an có thẩm quyền xử lý. Tại đây, cán bộ chuyên trách sẽ đối chiếu, xác minh thông tin.

Quy trình này rút ngắn thời gian và hạn chế tối đa yếu tố chủ quan của con người. Người bị phạt nguội có thể nhận thông báo vi phạm qua bưu điện hoặc tra cứu trên website của Cục CSGT hoặc Phòng CSGT Công an TP Hồ Chí Minh. Sự xuất hiện của camera AI đã tạo ra sự thay đổi rõ rệt.

Thượng tá Nguyễn Thị Thanh Nga, Phó trưởng Phòng CSGT Công an TP Hồ Chí Minh, cho biết: “Ưu điểm của hệ thống camera AI này là cùng một lúc có thể phát hiện nhiều lỗi vi phạm đối với một người vi phạm, hoặc cũng có thể nhiều phương tiện vi phạm cùng một lúc, bất kể thời gian ngày hay đêm. Cho nên, lợi thế so với những camera thông thường khác thì camera AI là một ứng dụng giúp chúng ta có thể giảm được số lượng cán bộ, chiến sĩ CSGT phải trực tiếp ra ngoài đường cũng như đi tuần tra, kiểm soát”.

Hệ thống camera AI không chỉ là công cụ hỗ trợ phát hiện vi phạm và xử phạt, quan trọng hơn nó buộc người tham gia giao thông phải tự ý thức chấp hành luật lệ mọi lúc mọi nơi. Đây là bước tiến quan trọng của TP Hồ Chí Minh hướng tới một môi trường giao thông an toàn và văn minh hơn.

Có thể thấy, việc áp dụng hệ thống camera AI mang lại nhiều thuận lợi, như nâng cao ý thức tự giác của người tham gia giao thông; giảm áp lực cho lực lượng CSGT tuần tra kiểm soát công khai; minh bạch và khách quan khi hình ảnh ghi nhận tự động, rõ nét, tránh những tranh cãi không cần thiết giữa người vi phạm và lực lượng chức năng. Đây cũng là cơ sở dữ liệu quan trọng để phân tích, đánh giá tình hình giao thông, từ đó đề xuất các giải pháp tổ chức giao thông khoa học và hợp lý hơn.

Tuy nhiên, theo Thượng tá Nguyễn Thị Thanh Nga, phạt nguội xe máy ở TP Hồ Chí Minh vẫn đang gặp một số khó khăn, do ý thức chấp hành của một bộ phận người dân còn hạn chế, hiện nay còn một bộ phận người dân chưa thực sự nâng cao ý thức chấp hành Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ, cố tình vi phạm hoặc tìm cách đối phó với hệ thống camera AI, ý thức chấp hành quyết định vi phạm của một bộ phận người dân chưa cao.

Ngoài ra, khi nhận được thông báo vi phạm, người dân không tự giác liên hệ cơ quan chức năng để thực hiện quyết định theo quy định của pháp luật. Mặt khác, sau khi CSGT gửi thông báo vi phạm đến chủ phương tiện hoặc người vi phạm mà không tự giác chấp hành lực lượng chức năng chỉ có thể chế tài khi chủ phương tiện xe mô tô, xe gắn máy thực hiện giao dịch mua bán, thay tên, đổi chủ.

Lãnh đạo Phòng CSGT cho biết, một số xe máy cũ, mua bán qua nhiều đời chủ không thực hiện việc mua bán theo quy định của pháp luật nên không xác định được người điều khiển xe vi phạm luật giao thông... Dù vậy, theo Thượng tá Nguyễn Thị Thanh Nga, trong số các xe máy bị phạt nguội thì tỷ lệ xe máy không chính chủ chiếm rất ít, các xe không chính chủ đa phần ở các vùng quê xa, còn tại thành phố, người dân phần đông đã chạy xe máy có đăng ký rõ ràng.

“Hiện nay, thông tư của Bộ Công an đã cho phép sang tên, đổi chủ đối với những trường hợp mua bán qua nhiều chủ mà không tìm được chủ cũ. Chúng tôi cũng đã vừa tuyên truyền vừa hướng dẫn, vừa tạo điều kiện cho người dân làm thủ tục sớm nhất, để từ đó chúng ta quản lý tốt trong công tác đăng ký xe cũng như xử lý vi phạm đúng quy định”, Thượng tá Nguyễn Thị Thanh Nga cho biết thêm.

Cơ quan chức năng hiện cũng làm sạch dữ liệu thông tin lưu trữ, đảm bảo thông tin đúng đủ, sạch sống, yêu cầu chủ phương tiện phối hợp giải quyết triệt để các hành vi vi phạm hành chính trước khi cho giải quyết các thủ tục khác, như đăng ký sang tên, đổi chủ...

Dù còn không ít khó khăn, hạn chế, nhưng với những hiệu quả ghi nhận được, Phòng CSGT Công an TP Hồ Chí Minh tiếp tục có những định hướng mở rộng hệ thống, trọng tâm là mở rộng phạm vi phủ sóng ra ngoại thành, tích hợp AI tiên tiến hơn để nhận diện đa dạng vi phạm và kết nối đồng bộ với các hệ thống đèn tín hiệu điều khiển giao thông thông minh tạo thành mạng lưới giám sát toàn diện.

Có thể thấy, việc áp dụng “phạt nguội” nhằm góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của người dân, tạo ra một môi trường giao thông văn minh, nơi ý thức tự giác được đặt lên hàng đầu. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc ứng dụng công nghệ để siết chặt kỷ luật giao thông. Đối với những trường hợp như của anh N.D.H., việc tích hợp dữ liệu giữa các Cơ quan công an sẽ giúp minh bạch hóa trách nhiệm, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân, đồng thời truy vết tội phạm từ những phương tiện trộm cắp.

Vì vậy, mỗi người dân hãy tự giác nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và coi đây là hành động cần thiết để xây dựng một môi trường giao thông an toàn, văn minh và trật tự.