Khi UAE rời khỏi OPEC...

UAE gia nhập OPEC năm 1967 từ khi còn Tiểu vương quốc Abu Dhabi và tiếp tục là thành viên của tổ chức này khi UAE được thành lập năm 1971. 5 quốc gia là thành viên sáng lập của OPEC năm 1960 gồm Saudi Arabia, Iran, Iraq, Kuwait và Venezuela và sau đó có thêm Algeria, Guinea Xích đạo, Gabon, Libya, Nigeria, Cộng hòa Congo.

Ảnh hưởng của nhóm đã mở rộng trong những năm gần đây khi OPEC liên minh với 11 quốc gia sản xuất dầu mỏ bên ngoài nhóm do Nga dẫn đầu, hình thành nên OPEC+. Các thành viên OPEC+ kiểm soát khoảng 80% trữ lượng dầu mỏ đã được chứng minh của thế giới nhưng chỉ sản xuất 40% lượng dầu thô toàn cầu để giúp giữ giá thị trường ở mức có thể hỗ trợ nền kinh tế của các quốc gia phụ thuộc vào dầu mỏ.

Tuy nhiên, cuộc xung đột ở Trung Đông đã làm gia tăng sự bất mãn về địa chính trị giữa các thành viên. Ông Anwar Gargash, cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE, đã chỉ trích các quốc gia Saudi Arabia và Vùng Vịnh vì đã không làm đủ để bảo vệ UAE khỏi các cuộc tấn công của Iran trong cuộc xung đột ở Trung Đông trong một phiên thảo luận tại diễn đàn các nhà lãnh đạo Vùng Vịnh hôm 27/4.

Việc UAE, nhà sản xuất dầu lớn thứ ba của OPEC, rời đi đã phơi bày những căng thẳng kéo dài giữa UAE và Saudi Arabia về cách tiếp cận của tổ chức này đối với giới hạn sản lượng dầu và địa chính trị. Các bộ trưởng Saudi Arabia ủng hộ việc hạn chế sản lượng dầu của liên minh 12 thành viên để giúp vực dậy thị trường dầu mỏ khi thị trường này ghi nhận 3 năm liên tiếp thua lỗ trước khủng hoảng. Tuy nhiên, UAE được cho là đã thất vọng với những giới hạn này và dự kiến sẽ bơm thêm dầu trong ngắn hạn để giúp tài trợ cho kế hoạch hướng tới tương lai ít carbon.

Việc UAE bất ngờ rút khỏi OPEC cũng được cho là sẽ làm suy yếu nhóm, đồng thời là một thắng lợi đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông Trump trước đây đã cáo buộc tổ chức này "lừa đảo phần còn lại của thế giới" bằng cách thổi phồng giá dầu một cách giả tạo thông qua việc kìm hãm sản lượng. Tuần trước, ông Trump đã xác nhận rằng Mỹ đã thảo luận về việc gia hạn một gói cứu trợ tài chính cho UAE, theo đó ngân hàng trung ương của hai nước có thể đồng ý trao đổi lượng tiền tệ tương đương của nhau nếu cuộc khủng hoảng ở Trung Đông leo thang.

Jorge León, một nhà phân tích tại Rystad, cho biết: “Việc UAE rút khỏi OPEC đánh dấu một sự thay đổi đáng kể. Cùng với Saudi Arabia, UAE là một trong số ít các thành viên có năng lực dự phòng đáng kể - cơ chế mà nhóm này sử dụng để gây ảnh hưởng đến thị trường. “Mặc dù tác động ngắn hạn có thể không đáng kể do những gián đoạn đang diễn ra ở eo biển Hormuz, nhưng hệ quả lâu dài là một OPEC yếu hơn về mặt cấu trúc”.

Việc chuyển sang năng lượng carbon thấp cũng có thể đã đóng một vai trò trong việc UAE rút khỏi OPEC. Các nhà sản xuất có khả năng bơm nhiều dầu thô hơn và có thể chịu được giá dầu thấp hơn dự kiến sẽ từ bỏ mọi giới hạn về sản lượng dầu thô để chuyển hóa lượng dự trữ còn lại thành tiền mặt trước khi nhu cầu nhiên liệu hóa thạch bắt đầu giảm.

Theo Rystad Energy, UAE có công suất khoảng 4,8 triệu thùng mỗi ngày và có nhiều dư địa để tăng sản lượng, điều này có nghĩa là nước này có vị thế đặc biệt tốt để theo đuổi chiến lược này vượt ra ngoài giới hạn của liên minh.

Trong ngắn hạn, việc rời khỏi OPEC mang lại cho UAE sự tự do để nhanh chóng ứng phó với viễn cảnh dài hạn về nguồn cung bị hạn chế và tối đa hóa lợi nhuận. Nhưng, đây là quyết định mà UAE đã cân nhắc trước đây, vì căng thẳng giữa UAE và Saudi Arabia về hạn ngạch sản xuất đã kéo dài.

Tuy nhiên, thời điểm và tính chất đơn phương của quyết định UAE cho thấy các tranh chấp nội bộ Vùng Vịnh khác về cách ứng phó với cuộc chiến tranh Iran có thể định hình lại Trung Đông như thế nào.

Tất nhiên, việc UAE rời bỏ liên minh này là một đòn giáng mạnh vào uy tín của Saudi Arabia, vì nó đặt UAE vào vị thế quốc gia Vùng Vịnh gần gũi nhất với ông Trump, và làm suy yếu khả năng quản lý giá dầu của Saudi Arabia.

Thông báo được đưa ra mà không có bất kỳ sự tham vấn nào trước đó, khi Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) gồm 6 thành viên, trong đó có Saudi Arabia và UAE, đang họp phiên khẩn cấp tại Jeddah, lần đầu tiên kể từ các cuộc tấn công vào Iran. Kể từ khi cuộc xung đột với Iran bắt đầu, UAE là quốc gia Vùng Vịnh bị Iran tấn công dữ dội nhất, với hơn 2.200 máy bay không người lái và tên lửa, một phần là do vị trí địa lý gần gũi. Đây cũng là quốc gia Vùng Vịnh thân thiết nhất về chính trị với Israel và thù địch nhất với Tehran, đã bí mật thúc đẩy Saudi Arabia và Qatar phát động các cuộc phản công chung chống lại Iran.

Mặc dù có thông tin cho rằng Saudi Arabia đang thúc giục Mỹ đánh bại Iran, nhưng không có sự đồng thuận công khai nào được hình thành trong GCC để thực hiện một bước đi có thể bị coi là rất rủi ro, vì nó có thể được hiểu không chỉ là tự vệ mà còn là đứng về phía Israel.

Không thể xây dựng được sự đoàn kết chính trị mà mình yêu cầu, UAE đã quyết định từ bỏ sự đoàn kết kinh tế với các nước sản xuất dầu mỏ và tự mình hành động. “Mặc dù động thái này có thể dần làm suy yếu sự gắn kết của OPEC, nhưng nó cũng củng cố vị thế của UAE như một tác nhân có khả năng trực tiếp ảnh hưởng đến động lực cung ứng toàn cầu”.

Quyết tâm đa dạng hóa, UAE phụ thuộc vào thiện chí của Mỹ nhiều hơn so với Saudi Arabia. Quyết định rời khỏi OPEC có thể thực sự củng cố vị thế của quốc gia này như là đối tác ngoại giao được ông Trump ưu ái, một vị thế có thể gây ra những hệ quả về đầu tư cho các tiểu vương quốc.