Mỹ đóng cửa Chính phủ và những hệ lụy

750.000 nhân viên liên bang bị ảnh hưởng

Vào 0h ngày 1/10 theo giờ Mỹ (tức 11h trưa cùng ngày theo giờ Việt Nam), chính phủ Mỹ đóng cửa một phần, sau khi đảng Cộng hòa và Dân chủ không thể thống nhất dự luật ngân sách. Hiện tại, Mỹ chỉ duy trì những chức năng thiết yếu như hành pháp và an ninh quốc gia. Đây là lần đóng cửa thứ 15 của Chính phủ Mỹ kể từ năm 1981 và là lần đóng cửa đầu tiên kể từ đợt đóng cửa dài nhất trong lịch sử, kéo dài 35 ngày vào 6 năm trước.

Việc chính phủ Mỹ đóng cửa sẽ dẫn đến khoảng 750.000 nhân viên liên bang sẽ bị cho nghỉ việc tạm thời, thậm chí một số có thể bị sa thải theo quyết định của chính quyền Tổng thống Trump. Nhiều cơ quan có nguy cơ bị đóng cửa, có thể là vĩnh viễn, khi ông Trump tuyên bố sẽ "làm những việc không thể đảo ngược, gây hậu quả nặng nề" để trả đũa phe đối lập. Trong khi đó, chương trình trục xuất người nhập cư trái phép được kỳ vọng vẫn tiếp tục, còn các lĩnh vực như giáo dục, môi trường và nhiều dịch vụ công khác sẽ bị đình trệ. Hệ quả kinh tế có thể lan rộng trên toàn quốc.

Tác động trực tiếp đến kinh tế và thị trường tài chính

Ngay chiều 1/10, USD mất giá so với các tiền tệ lớn khác. Dollar Index - đo sức mạnh của đồng bạc xanh với 6 tiền tệ lớn - giảm phiên thứ 4 liên tiếp. Chỉ số này có thời điểm về 97,5 - thấp nhất một tuần. Giá vàng thế giới cũng lập kỷ lục mới phiên thứ 3 liên tiếp, 3.875 USD một ounce.

Chứng khoán Mỹ tuần trước và 2 phiên đầu tuần này vẫn đi lên. Tuy nhiên, các chỉ số tương lai hiện lại giảm. Trong phiên giao dịch liền trước vào ngày 30/9, chỉ số Dow Jones của New York tăng 0,2%, đóng cửa ở mức 46.397,89 điểm, còn chỉ số FTSE 100 của London tăng 0,5% lên 9.350,43 điểm. Tuy nhiên, hợp đồng tương lai gắn với cả 3 chỉ số chính tại New York đều giảm, trong đó chỉ số Dow Jones không còn duy trì được mức kỷ lục trước đó.

Các chuyên gia cho rằng việc chính phủ đóng cửa sẽ gây tác động đến thị trường tài chính do hoạt động của các cơ quan chức năng bị hạn chế, đồng thời việc công bố những số liệu kinh tế quan trọng cũng bị chậm lại. Báo cáo việc làm hằng tháng dự kiến được công bố vào ngày 3/10, nhưng có thể bị hoãn hoặc hủy do Chính phủ Mỹ ngừng hoạt động.

Theo đánh giá của Ngân hàng Goldman Sachs, trong những lần chính phủ Mỹ đóng cửa trước đây, thị trường tài chính nhìn chung ít chịu tác động đáng kể. Tuy nhiên, ở lần này, tình hình có thể khác biệt do vẫn chưa xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy các cuộc đàm phán thực chất đang được tiến hành.

Nhất là khi việc đóng cửa có thể khiến báo cáo việc làm không tính lĩnh vực nông nghiệp (Nonfarm Payrolls - NFP), dự kiến công bố ngày 3/10, bị hoãn lại. Đây là dữ liệu then chốt đối với Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) trong việc xác định hướng đi chính sách tiền tệ. Ông Stephen Innes, chuyên gia tại SPI Asset Management, nhận định: "Nếu thiếu báo cáo này, Fed sẽ phải đưa ra quyết định trong tháng 10 dựa vào tín hiệu gián tiếp, khiến thị trường thêm biến động".

Nhà đầu tư lo ngại việc chính phủ đóng cửa sẽ khiến báo cáo việc làm không được công bố đúng hạn tuần này. Báo cáo việc làm và lạm phát được nhà đầu tư sử dụng để đánh giá xu hướng vĩ mô. Nếu không có, họ phải dựa nhiều vào các số liệu thay thế, và thận trọng hơn khi dự báo biến động giá tài sản.

Không chỉ nhà đầu tư,  Fed cũng phải "mò mẫm trong bóng tối", nếu thiếu các báo cáo này. Giới phân tích cho rằng nhiều khả năng cơ quan này phải bám theo kế hoạch giảm lãi suất 2 lần năm nay, mỗi lần 25 điểm cơ bản (0,25%).

Bên cạnh đó, khi nhà đầu tư không thể đánh giá mức độ chậm lại của kinh tế Mỹ, TD Securities dự báo chênh lệch giữa lãi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn ngắn và dài càng chênh lệch. Một đợt đóng cửa kéo dài cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các giao dịch phức tạp, do cần sự hướng dẫn của cơ quan quản lý.

Các cơ quan quản lý và thị trường IPO chịu sức ép lớn

Tình trạng đóng cửa cũng làm tê liệt nhiều cơ quan tài chính. Nhiều doanh nghiệp có kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) buộc phải trì hoãn do chưa thể nhận được sự phê duyệt từ Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC). Điều này có nguy cơ làm giảm nhiệt thị trường IPO, vốn đang sôi động trong những tháng gần đây.

Theo kế hoạch ứng phó công bố hồi tháng 8, SEC chỉ có thể duy trì khoảng 9% lực lượng nhân sự, khiến năng lực xét duyệt hồ sơ, giám sát thị trường và điều tra vi phạm bị hạn chế nghiêm trọng. Dù vậy, các hồ sơ định kỳ của doanh nghiệp gửi lên SEC vẫn được xử lý, với điều kiện họ còn đủ kinh phí chi trả cho đối tác vận hành hệ thống. Tuy nhiên, chưa rõ nguồn kinh phí này có thể duy trì trong bao lâu.

Tương tự, Ủy ban Giao dịch hàng hóa tương lai (CFTC) cho nghỉ hầu hết nhân viên và ngừng gần như toàn bộ hoạt động giám sát thị trường. Các đợt đóng cửa trước đây từng khiến CFTC hoãn công bố báo cáo về giao dịch của nhà đầu tư trên thị trường hợp đồng tương lai và quyền chọn.

Ngược lại, các cơ quan quản lý ngân hàng và bảo vệ người tiêu dùng vẫn hoạt động bình thường, do không dùng khoản ngân sách cần được Quốc hội thông qua.

Lần gần nhất Chính phủ Mỹ đóng cửa diễn ra từ ngày 22/12/2018 đến 25/1/2019. Khi đó, một phần bộ máy chính phủ tê liệt suốt 35 ngày, đánh dấu lần đóng cửa dài nhất trong hơn 4 thập kỷ. Theo ước tính của Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO), sự kiện này đã gây thiệt hại khoảng 3 tỷ USD cho Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) Mỹ.