Ông Friedrich Merz và 100 ngày khó khăn

Ông Friedrich Merz đã tiếp đón Tổng thống Ukraine Zelensky vào 13/8, với tư cách chủ nhà của một quốc gia hàng đầu châu Âu được Ukraine kỳ vọng rất nhiều trong việc giúp đỡ “giải vây” cuộc chiến ở miền Đông. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Đức đang gặp nhiều khó khăn sau 100 ngày nhậm chức; những nỗ lực ngoại giao nhằm vận động sự ủng hộ của phương Tây dành cho Kiev và gây sức ép với Tổng thống Mỹ Trump đã không thể làm im tiếng những người chỉ trích trong nước.

Thủ tướng Đức đã chủ động tổ chức vòng họp qua điện thoại chớp nhoáng vào ngày 13/8, mời các nhà lãnh đạo EU, Tổng thống và Phó Tổng thống Mỹ tham dự. Việc ông Zelensky bất ngờ đến Berlin để tham dự các cuộc gọi đã nhấn mạnh vai trò chủ chốt của ông Merz trong các nỗ lực ngoại giao.

Ông thường thể hiện mình là một nhân vật vững chắc trên trường quốc tế kể từ khi nhậm chức vào tháng 5/2025, bao gồm cả việc giữ vững lập trường trong cuộc gặp “tay đôi” tại Phòng Bầu dục với ông Trump vào tháng 6, nhưng người dân Đức vẫn chưa tin tưởng vào hiệu suất tổng thể của nhà lãnh đạo của họ.

Một cuộc thăm dò trong tuần này cho thấy đảng cực hữu Alternative fur Deutschland (AfD) đã vượt 2 điểm phần trăm so với khối CDU/CSU bảo thủ của ông Merz, trở thành đảng mạnh nhất, với 26% sự ủng hộ trong bối cảnh bầu cử đang bị chia rẽ. CDU/CSU, liên minh đã giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử hồi tháng 2 với gần 29% số phiếu bầu, hiện chỉ giành được 24% số phiếu bầu. Lần gần nhất AfD dẫn đầu trong cuộc thăm dò của Forsa là vào tháng 4, trong giai đoạn chính trị bấp bênh giữa cuộc bầu cử và chính phủ mới của ông Merz nhậm chức. "Ông Merz đã trở nên không thể chịu đựng được chỉ sau 100 ngày - đã đến lúc cần một chính phủ AfD", đồng lãnh đạo đảng AfD Alice Weidel đã tuyên bố trên X.

Các đối tác liên minh nhỏ hơn, đảng Dân chủ Xã hội trung tả (SPD) chỉ nhận được 13% sự ủng hộ, giảm 3 điểm so với tháng 2, có nghĩa là nếu một cuộc bầu cử được tổ chức vào cuối tuần này, liên minh cầm quyền hiện tại, vốn đã cho thấy những rạn nứt đáng kể, sẽ không giành được đa số.

Ông Merz, một nhân vật gây chia rẽ trong chính trường Đức trong nhiều thập kỷ với mâu thuẫn lâu năm với người đồng cấp thuộc đảng Dân chủ Thiên chúa giáo Angela Merkel, đã phải vật lộn để đảo ngược xu hướng bi quan sâu sắc đã ăn sâu vào nền kinh tế hàng đầu châu Âu này.

Tăng trưởng GDP đã không cho thấy sự chuyển biến đáng kể và dự kiến sẽ tiếp tục đi ngang trong năm nay. Quyết định của chính phủ vào tháng 6 không giảm thuế điện cho các hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ cũng khiến nhiều cử tri tức giận và một cuộc tranh luận gây chia rẽ về tuổi nghỉ hưu đã gây ra thiệt hại chính trị cho đảng cầm quyền.

Về vấn đề di cư, ông Merz đã cố gắng giành được sự ủng hộ của cử tri từ AfD, chính phủ của ông đã cho thấy những kết quả trái chiều với một loạt thất bại tại tòa án và một cuộc tranh cãi âm ỉ với Ba Lan về vấn đề di cư làm phức tạp thêm nỗ lực của ông để tỏ ra quyết đoán.

Ngay cả trước khi nhậm chức, ông Merz đã đi đầu trong một gói chi tiêu lớn cho quốc phòng trong nước, cơ sở hạ tầng và viện trợ cho Ukraine. Nhưng, những người theo chủ nghĩa diều hâu về tài chính trong chính phe của ông, những người tin tưởng ông sẽ bảo vệ sự chính trực của ngân sách Đức, đã kinh hoàng trước một biện pháp mà họ coi là vi phạm các lời hứa trong chiến dịch tranh cử trước đây của ông.

Ông Merz vốn là người không có kinh nghiệm trong chính phủ trước khi trở thành thủ tướng, nhưng đã giành được sự tôn trọng của nhiều đồng minh phương Tây vì sự ủng hộ kiên định của ông đối với Ukraine trong khi sự ủng hộ của Tổng thống Mỹ Trump đã dao động.

Tuy nhiên, việc xây dựng lập trường của ông về cuộc chiến ở Gaza đã tỏ ra nguy hiểm về mặt chính trị, khiến nhiều đồng minh thân cận nhất của ông và Chính phủ Israel xa lánh trong khi ông nhận được lời khen ngợi từ SPD. Sau nhiều tuần chỉ trích ngày càng tăng đối với chiến dịch quân sự của ông Benjamin Netanyahu tại Gaza khi số dân thường thiệt mạng gia tăng, vào đầu tháng 8 ông Merz đã đưa ra thông báo gây sốc rằng Đức sẽ không còn phê duyệt các lô hàng vũ khí có thể được sử dụng ở Gaza cho đến khi có thông báo mới.

Các thành viên nổi bật của khối CDU/CSU đã cáo buộc ông không thông báo trước cho họ về một quyết định táo bạo mà họ cho là phản bội trách nhiệm của Đức đối với an ninh của Israel kể từ sau thảm họa Holocaust.

Nỗ lực của ông Merz nhằm thuyết phục ông Trump không ký kết thỏa thuận với Nga tại hội nghị thượng đỉnh hôm 15/8 với Tổng thống Nga Putin mà không có sự tham gia của châu Âu và Ukraine dường như là một hành động mạo hiểm khác của một chính khách, sau khi đã thất bại trong việc đảm bảo một ghế tại bàn đàm phán ở Alaska cho ông Zelensky.

Matthias Gebauer, phóng viên an ninh của Báo Der Spiegel, cho biết: “Kịch bản tốt nhất như đã thấy ở Berlin sẽ là châu Âu thuyết phục ông Trump không hành động vội vàng" và tiếp tục gây áp lực lên Moscow, ông nói. "Nhưng, mọi người đều biết rằng cơ hội không cao. Ông Trump rất thiếu kiên nhẫn khi nói đến Ukraine và ít quan tâm đến lợi ích của châu Âu so với triển vọng đạt được một thỏa thuận nhanh chóng với ông Putin".