Tăng cường hợp tác khu vực trong cuộc chiến chống tội phạm xuyên quốc gia

Những kết quả ấn tượng

Một trong những chiến dịch phối hợp thành công nổi bật nhất gần đây do INTERPOL điều phối là Operation Lionfish-Mayag III, diễn ra từ 30/6 đến 13/7/2025, tập trung vào việc chống lại sản xuất, buôn bán và vận chuyển ma túy tổng hợp qua 18 quốc gia ở châu Á và Bắc Mỹ. Chiến dịch đã thu giữ được 76 tấn ma túy, trong đó có 51 tấn methamphetamine với 297 triệu viên yaba (một loại viên nén tổng hợp), cùng với lượng lớn heroin, cocaine và các tiền chất hóa học để sản xuất ma túy.

Giá trị ma túy này được ước tính khoảng 6,5 tỷ USD, và theo các chuyên gia lượng fentanyl thu giữ đủ để gây ra cái chết cho hàng triệu người nếu dùng với liều độc tính cao. Số vụ bắt giữ trong chiến dịch này là 386 nghi phạm, trong đó có một đối tượng nằm trong danh sách Thông báo Đỏ của INTERPOL đang chờ dẫn độ từ Campuchia sang Hàn Quốc. Tại Lào, lực lượng chức năng còn thu giữ 10 máy ép để sản xuất ma túy tổng hợp. Đây được coi là chiến dịch truy quét ma túy xuyên quốc gia thành công nhất tại châu Á trong hàng chục năm qua.

Một chiến dịch tiêu biểu khác là Operation HAECHI IV, tập trung vào tội phạm tài chính qua mạng, cụ thể là các hình thức gian lận trực tuyến như lừa đảo đầu tư, gian lận thương mại, lừa đảo bằng email và giọng nói hay tống tiền tình dục cũng như rửa tiền liên quan đến cờ bạc bất hợp pháp. Chiến dịch kéo dài từ tháng 7 đến tháng 12/2023 với những kết quả ấn tượng. Operation HAECHI IV phối hợp cảnh sát ở 18 nước châu Á cùng tham gia hoạt động dẫn đến việc bắt giữ khoảng 3.500 nghi phạm và thu giữ khoảng 300 triệu USD tài sản phi pháp. Trong số này, khoảng 199 triệu USD tiền mặt và 101 triệu USD là tài sản ảo. HAECHI IV đã sử dụng cơ chế “dừng thanh toán quốc tế” để nhanh chóng can thiệp, tạm giữ hoặc đóng băng các khoản chuyển tiền nghi là bất hợp pháp.

Trước đó, trong giai đoạn 2020-2021, chiến dịch Operation HAECHI-I cũng ghi nhận hơn 500 vụ bắt giữ, thu giữ khoảng 83 triệu USD tiền bất hợp pháp, phong tỏa trên 1.600 tài khoản ngân hàng và giải quyết gần 900 vụ án. Thành công của những chiến dịch này với quy mô xuyên quốc gia và tính xuyên ngành (ma túy, tội phạm tài chính, tội phạm công nghệ...) là những minh chứng thực tế cho thấy việc hợp tác do INTERPOL điều phối mang lại hiệu quả mạnh mẽ và thực sự cần thiết trong bối cảnh mới.

Nhận thức về tầm quan trọng hợp tác

Từ các thành công như trên, các quốc gia trong khu vực châu Á ngày càng nhận rõ rằng việc đơn phương chống tội phạm xuyên quốc gia là bất khả thi. Tội phạm mua bán ma túy, tội phạm tài chính hoặc tội phạm mạng không có ranh giới quốc gia; nếu một nước mạnh ở biên giới nhưng nước láng giềng lỏng lẻo, cả mạng lưới có thể lợi dụng “điểm yếu” bất ổn. Vì vậy, tại Hội nghị INTERPOL châu Á được tổ chức tại Singapore ngày 18 và 19/9 vừa qua, 165 đại biểu từ 49 quốc gia quanh khu vực đã tham dự, bàn về các chủ đề như tội phạm mạng, theo dấu tội phạm bỏ trốn, lạm dụng công nghệ trong thời đại số, tội phạm buôn bán động vật hoang dã, và tội buôn ma túy tổng hợp. Đại diện của INTERPOL, Thư ký Tổng Giám đốc ông Valdecy Urquiza đã phát biểu rằng: “Những mối đe dọa mà chúng ta đối mặt ngày nay đòi hỏi một phản ứng nhanh hơn, thông minh hơn và thống nhất hơn”.

Tại hội nghị, chương trình Thông báo Bạc được đưa ra làm minh họa cho việc INTERPOL đang mở rộng công cụ hỗ trợ hợp tác quốc tế. Thông báo Bạc cho phép các quốc gia yêu cầu thông tin về tài sản tội phạm (như tài sản bất động sản, xe cộ, tài khoản ngân hàng, doanh nghiệp) liên quan đến nghi phạm để có thể tiến hành thu hồi, tịch thu tùy theo yêu cầu của quốc gia thông báo. Tại hội thảo khu vực châu Á - Thái Bình Dương về tài sản phi pháp diễn ra ở Singapore trước đó vào cuối tháng 8/2025, đại diện cảnh sát các nước đã được làm quen với công cụ Thông báo Bạc này.

Những số liệu từ các chiến dịch lớn, đặc biệt là về lượng bắt giữ, giá trị tài sản tịch thu, và số quốc gia tham gia, đã được các lãnh đạo quốc tế trích dẫn để nhân mạnh cam kết hợp tác. Giám đốc Điều hành Dịch vụ Cảnh sát của INTERPOL, ông Stephen Kavanagh khi phát biểu về HAECHI IV: “Việc tịch thu 300 triệu USD là một con số khổng lồ và minh chứng cho sự phát triển bùng nổ của tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia hiện nay”.

Từ hiệu quả của các chương trình hợp tác trước đó, tại hội nghị INTERPOL, đại diện các nước đã bàn thảo thêm về cách thức mở rộng hợp tác, cải thiện công cụ pháp lý, phát triển năng lực thực thi và sử dụng công nghệ mới trong thời gian tới. Ngoài Thông báo Bạc, Cơ chế dừng thanh toán quốc tế (I-GRIP) cũng đang được coi là một công cụ mới đầy sức mạnh. Trong các chiến dịch như HAECHI, cơ chế này cho phép các quốc gia gửi yêu cầu nhanh để theo dõi, tạm ngưng hoặc đóng băng các dòng tiền nghi là phạm tội. Đây là công cụ quan trọng trong chiến đấu chống tội phạm tài chính mạng. Các đại biểu hội nghị đã thảo luận về cách cải thiện tính hiệu suất và phạm vi áp dụng I-GRIP, cũng như hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế, các dịch vụ tài sản ảo để đảm bảo dòng tiền bất hợp pháp được giám sát tốt hơn. Hội nghị cũng nhấn mạnh tới vai trò của việc chia sẻ dữ liệu, phân tích xu hướng tội phạm, dự báo các thủ đoạn mới và cảnh báo sớm giữa các quốc gia. Các đại biểu đã bàn thảo về việc sử dụng pháp y kỹ thuật số, theo dấu di chuyển tiền số, truy tìm qua mạng tối, xác thực sinh trắc học, đồng thời áp dụng AI để phát hiện các hình thức lừa đảo mới như deepfake, voice-cloning. Các chuyên gia INTERPOL cũng khuyến khích các nước dùng Thông báo Tím để cảnh báo các nước thành viên về các phương thức gian lận mới.

Những cam kết cụ thể

Từ hội nghị và các chiến dịch thành công, nhiều cam kết cụ thể đã được đưa ra dẫn đến những triển vọng hợp tác mới trong tương lai. Đầu tiên là INTERPOL châu Á sẽ mở rộng số quốc gia tham gia hoạt động cũng như các chiến dịch xuyên quốc gia trong tương lai gần. Thứ hai là chính các quốc gia cũng đã cam kết mạnh mẽ hơn trong việc tăng cường luật pháp nội địa để phù hợp với công cụ quốc tế. Nhiều nước sẽ phải sửa đổi luật về tịch thu tài sản, phong tỏa tài khoản ngân hàng và tài sản ảo, cũng như công nhận các thông báo INTERPOL và các cơ chế như I-GRIP để đạt hiệu quả hợp tác.

Việc này đòi hỏi cam kết từ cấp chính phủ cao, qua các Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, cơ quan lập pháp. Cùng với đó, các quốc gia đã cam kết chia sẻ, cùng phát triển chuyên môn kỹ thuật để đạt hiệu quả thực thi chung. Các tổ chức khu vực như ASEANAPOL đã thể hiện mong muốn hợp tác chặt với INTERPOL trong các lĩnh vực như ma túy, buôn lậu vũ khí, tương tác qua hải quan và trao đổi thông tin tình báo. Một trong những cam kết mạnh mẽ nhất được tất cả các bên đồng ý là tăng cường ưu tiên chống tội phạm sử dụng công nghệ cao và tội phạm “công nghệ lừa đảo”.

Từ những chiến dịch như Lionfish-Mayag III và HAECHI IV đến các công cụ mới như Thông báo Bạc, Thông báo Tím, I-GRIP, INTERPOL đang minh chứng cho vai trò trung tâm, không chỉ là một đầu mối phối hợp mà là bộ điều phối toàn cầu có khả năng kết nối năng lực quốc gia, công nghệ, và sự hợp lực vượt biên giới.

Hội nghị INTERPOL châu Á mới đây không chỉ là nơi trình bày thành tích, mà quan trọng hơn là nơi xây dựng tầm nhìn chung hướng đến một mạng lưới quốc tế trong khu vực châu Á chặt chẽ, linh hoạt, sáng tạo hơn, có khả năng phản ứng nhanh trước các mối đe dọa mới như tội phạm ma túy tổng hợp, tội phạm mạng, tội phạm lừa đảo, buôn người và tội phạm tài chính xuyên quốc gia. Triển vọng hợp tác sẽ phụ thuộc vào khả năng các quốc gia thực hiện các cam kết này trong luật pháp và thực thi, đầu tư vào công nghệ và nhân lực, nâng cao lòng tin trong trao đổi dữ liệu, và luôn sẵn sàng học hỏi theo xu hướng thay đổi nhanh của tội phạm. Nếu các quốc gia châu Á làm được điều này, với sự điều phối của INTERPOL, khu vực sẽ không chỉ giảm thiểu thiệt hại do tội phạm xuyên quốc gia gây ra mà còn đóng góp lớn cho an ninh toàn cầu nói chung.