Bàn về chữ Liêm

07:31 02/09/2005

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư là phương châm xử thế của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại. Từ lâu phương châm ấy của Người đã nêu tấm gương sáng về đạo đức cách mạng cho toàn Đảng, toàn dân noi theo.

Trong bài viết nhỏ này, chúng tôi chỉ xin lạm bàn về một chữ Liêm mà Bác Hồ đã suốt đời tu thân và làm cách mạng.

Xưa nay, khái niệm về chữ Liêm là dùng để chỉ phẩm chất của một người sống trong sạch, giữ thân trước mọi cám dỗ của hiền tài, sắc đẹp, coi của cải là phù du, trọng đức hạnh là cao cả. Sách Kinh thư (đời Tây Chu - Trung Quốc) cũng dạy người quân tử nhất định phải trọng chữ Liêm. Đồng thời sách Trung Quốc cũng mở rộng nội dung chữ Liêm thành “Lục kế” mà người làm quan phải thi hành.

Đó là Liêm thiện (Thanh liêm và lương thiện), Liêm năng (Thanh liêm và năng động), Liêm kính (Thanh liêm và kính cẩn), Liêm chính (Thanh liêm và chân chính), Liêm pháp (Thanh liêm và pháp độ), Liêm biện (Thanh liêm và biết cách tổ chức). Ai không giữ được chữ Liêm đến cùng gọi là bất liêm, người bất liêm sẽ phải mắc mười tội lỗi, (gọi là Thập khiên): Ham của cải/ Mê gái đẹp/ Hay chơi bời/ Thích săn bắn…

Sau khi cách mạng vừa thành công, toàn Đảng toàn dân ta bước vào cuộc kháng chiến chống Pháp vô cùng gian khó, Bác Hồ đã cho in trên báo Cứu Quốc một bài, trong đó có nói về chữ Liêm như sau:

“Liêm là trong sạch không tham lam”. Đồng thời Người còn nêu rõ những biểu hiện trái với chữ Liêm:

“Tham tiền của, tham địa vị, tham danh tiếng, tham ăn ngon, tham sống yên… đều là bất liêm”.

Cán bộ cậy quyền thế mà đục khoét dân, ăn của đút hoặc trộm của công làm của tư.

Người buôn bán mua gian bán lận, chợ đen, đầu cơ tích trữ

Người có tiền cho vay cắt cổ, bóp bụng đồng bào

Người làm nghề, nhân lúc khó khăn mà bắt chẹt

Mong xoay của người làm của mình… đều là bất liêm”.

Như vậy nội dung chữ Liêm xưa nay là sống cho thanh sạch kể cả đời sống vật chất và tinh thần. Người biết giữ chữ Liêm thì tinh thần sáng suốt, nhìn xa trông rộng,  giữ được Đức, Trí, và giữ được tiếng thơm lâu dài. Gia Cát Lượng viết: “Đạm bạc dĩ minh trí/ Ninh tĩnh dĩ trí viễn” (đạm bạc thì sáng suốt, yên tĩnh thì nhìn xa). Nguyễn Trãi giữ phẩm chất người “chăn dân”: “Mài chẳng khuyết, nhuộm chẳng đen” và quen cuộc sống đạm bạc “Cơm ăn quản gì dưa muối/ áo mặc nài chi gấm là”. Và Nguyễn Bỉnh Khiêm: “Lòng chẳng mắc tham là của quý”.

Bác Hồ của chúng ta cũng tâm niệm: “ở ăn thanh đạm nhẹ người/ Việc làm tháng rộng ngày dài ung dung”.

Ngày nay, trong công cuộc đổi mới, bên cạnh những tấm gương sáng “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ”, chúng ta thấy chuyện tham lam, nhũng đoạn còn biểu hiện ở mọi nơi. Tham nhũng đã trở thành quốc nạn. Những kẻ không biết đến chữ Liêm “Chỉ cốt túi mình cho nặng chặt/ Trăm năm mặc kệ tiếng khen chê”, đã đục khoét của cải, làm giàu trên xương máu, mồ hôi nước mắt của người lao động sẽ sa vào vòng pháp luật, để tiếng xấu ở đời.

Trước thềm Đại hội Đảng các cấp, tiến tới Đại hội X của Đảng, chúng ta đề cao hơn nữa việc thực hiện chữ Liêm như lời dạy của Bác Hồ:

“Để thực hiện chữ Liêm, cần có tuyên truyền và kiểm soát, giáo dục và luật pháp, từ trên xuống, từ dưới lên.

Cán bộ phải thực hành chữ Liêm trước, để làm kiểu mẫu cho dân

Dân phải biết quyền hạn của mình, phải biết kiểm soát cán bộ để giúp cán bộ thực hiện chữ Liêm.

Pháp luật phải thẳng tay trừng trị kẻ bất liêm, bất kỳ kẻ ấy ở cương vị nào, làm nghề gì”

Vũ Thị

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm 31/3 đã đưa ra tuyên bố mới về Iran trong thông điệp phát đi nhân dịp lễ Quá hải (Passover). Giới quan sát nhận định, tuyên bố này được xem là sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách Israel đánh giá đối thủ, sau nhiều tuần triển khai chiến dịch quân sự nhằm vào Tehran.

Dưới sự chỉ đạo sát sao của Ban Giám đốc Công an TP Hà Nội, Đội 7, Phòng Cảnh sát kinh tế đã triệt phá thành công đường dây giết, mổ, tiêu thụ gần 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả Châu Phi; khởi tố 8 bị can về các tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”, “Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản” và “Giả mạo trong công tác”.

Sau nhiều tháng xảy ra trận lũ lớn vào cuối tháng 10, đầu tháng 11/2025, đến nay dòng sông Tả Trạch chảy qua địa bàn xã Khe Tre (TP Huế) đã và đang bị bồi lấp nghiêm trọng. Tình trạng này khiến người dân địa phương sinh sống dọc 2 bên bờ sông lo ngại do dòng chảy con sông thay đổi và nguy cơ cao xảy ra sạt lở, uy hiếp nhà dân.

Liên quan đến vụ đưa gần 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả châu Phi vào một số công ty cung cấp thực phẩm, vào bếp ăn công nghiệp và một số trường tiểu học và mầm non ở Hà Nội và Bắc Ninh, Đội 7, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hà Nội đã làm rõ hành vi tiếp tay, bảo kê, lợi dụng chức vụ đặc biệt nghiêm trọng của một số cán bộ kiểm dịch; đồng thời, thu giữ được cuốn sổ tay ghi chép việc ăn chia của các đối tượng.

Với vỏ bọc hào nhoáng là những doanh nghiệp lớn, tưởng chừng hoạt động hợp pháp nhưng thực chất các đối tượng tội phạm hình sự cộm cán đã âm thầm cài cắm, thao túng và thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật tinh vi, nguy hiểm. Việc nhận diện đúng, bóc tách trúng và triệt phá tận gốc tội phạm hình sự núp bóng doanh nghiệp trở thành một trong những thách thức cam go đối với lực lượng Công an.

Thông tin từ Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH Công an tỉnh Khánh Hòa trưa nay (1/4) cho biết, cán bộ, chiến sĩ đơn vị này đã dập tắt đám cháy xe khách giường nằm đang dừng trên đường nội bộ tại Tổ hợp khách sạn và căn hộ cao cấp Mường Thanh Khánh Hòa ở 04 Trần Phú, phường Nha Trang.

Sáng 1/4, ông Hồ Phương, Giám đốc Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông công cộng thành phố Hà Nội cho biết, từ hôm nay thông qua hình thức đấu thầu, Hà Nội đã đưa vào vận hành 10 tuyến xe buýt điện với tổng số 288 phương tiện, đánh dấu bước tiến quan trọng trong lộ trình phát triển giao thông công cộng xanh.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文