Xin ý kiến Quốc hội 2 vấn đề về Luật Cư trú (sửa đổi)

• Luật Cư trú (sửa đổi) sẽ được thảo luận trong đợt 2 kỳ họp thứ 9, Quốc hội khoá XIV
• Đồng ý đưa Luật cư trú (sửa đổi) thông qua tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá XIV
• Cần thiết phải sửa đổi Luật cư trú để tạo điều kiện tốt nhất cho người dân

Hôm nay, 9/6, Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật Cư trú (sửa đổi). Đây là dư án Luật được người dân đặc biệt quan tâm vì có nhiều đổi mới, cải cách tạo điều kiện tối đa đa cho người dân về cư trú. Trên cơ sở tổng hợp, tiếp thu, giải trình ý kiến của các bộ, ngành, cơ quan, tổ chức, cá nhân về dự thảo Luật Cư trú (sửa đổi), Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo Luật. Tuy nhiên, một số vấn đề còn có ý kiến khác nhau, Chính phủ xin ý kiến Quốc hội 2 vấn đề đó là: điều kiện đăng ký thường trú vào TP trực thuộc Trung ương và bổ sung một số trường hợp xóa đăng ký thường trú.

Điều kiện đăng ký thường trú vào thành phố trực thuộc Trung ương

Luật Cư trú hiện hành quy định thêm các điều kiện riêng đối với việc đăng ký thường trú vào thành phố trực thuộc Trung ương là: đăng ký thường trú vào huyện, thị xã thuộc thành phố trực thuộc Trung ương thì phải có thời gian tạm trú tại thành phố đó từ 1 năm trở lên, trường hợp đăng ký thường trú vào quận thuộc thành phố trực thuộc Trung ương thì phải có thời gian tạm trú tại thành phố đó từ 2 năm trở lên; đăng ký vào quận nội thành Hà Nội thực hiện theo quy định của Luật Thủ đô là phải tạm trú từ 3 năm trở lên. Ngoài ra, phải bảo đảm điều kiện về diện tích bình quân theo quy định của Hội đồng nhân dân thành phố…

Việc quy định các điều kiện chặt chẽ trong đăng ký thường trú tại các thành phố trực thuộc Trung ương sẽ góp phần hạn chế tình trạng di dân từ nông thôn đến các thành phố lớn, giảm áp lực cho hệ thống cơ sở hạ tầng và chính sách an sinh xã hội của các đô thị này. Tuy nhiên, trong thực tế việc đặt ra các điều kiện riêng này sẽ làm hạn chế quyền tự do cư trú của công dân; tác động đến quyền, lợi ích của một bộ phận công dân đang sinh sống, làm việc tại các thành phố lớn chưa đủ điều kiện đăng ký thường trú; đồng thời, chính sách này cũng chưa thực sự hiệu quả trong việc giảm di dân, tăng dân số cơ học tại các thành phố trực thuộc Trung ương.

Do vậy, trong dự thảo Luật Cư trú (sửa đổi), Chính phủ thống nhất bỏ các quy định riêng về điều kiện đăng ký thường trú tại thành phố trực thuộc Trung ương, trình Quốc hội được thể hiện theo định hướng  không có quy định riêng về điều kiện đăng ký thường trú tại thành phố trực thuộc Trung ương; việc đăng ký thường trú tại tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương là như nhau, không có sự phân biệt và được áp dụng chung, thống nhất trên toàn quốc). Đồng thời, để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, dự thảo Luật quy định bãi bỏ khoản 3, khoản 4 Điều 19 Luật Thủ đô quy định về điều kiện đăng ký thường trú ở Thủ đô.

Tuy nhiên, còn có ý kiến khác đề nghị cân nhắc việc quy định riêng điều kiện đăng ký thường trú tại thành phố Hà Nội (Thủ đô) so với các tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương khác để thống nhất với quy định của Luật Thủ đô.

 Bổ sung một số trường hợp xóa đăng ký thường trú

Luật Cư trú hiện hành quy định 5 trường hợp xóa đăng ký thường trú là: Người bị chết, bị Tòa án tuyên bố là mất tích hoặc đã chết; Được tuyển dụng vào Quân đội nhân dân, Công an nhân dân ở tập trung trong doanh trại; Đã có quyết định hủy đăng ký thường trú;  Ra nước ngoài để định cư;  Đã đăng ký thường trú ở nơi cư trú mới.

Tuy nhiên, để phù hợp với thực tiễn và tăng cường công tác quản lý cư trú được chặt chẽ hơn, hạn chế tình trạng cư trú “ảo” (công dân có đăng ký nơi thường trú nhưng thực tế không sinh sống tại đó và cũng không thông báo cho cơ quan quản lý cư trú) tác động đến công tác hoạch định chính sách về kinh tế - xã hội của địa phương, công tác bảo đảm an ninh, trật tự, phòng chống tội phạm và vi phạm pháp luật khác, dự thảo Luật bổ sung 4 trường hợp cần xóa đăng ký thường trú; trong đó còn trường hợp có ý kiến khác nhau là: “Công dân vắng mặt tại nơi thường trú từ trên 12 tháng liên tục mà không đăng ký tạm trú ở nơi nào hoặc không khai báo tạm vắng với Công an xã, phường, thị trấn nơi thường trú, trừ trường hợp xuất cảnh ra nước ngoài”.

 Việc bổ sung trường hợp xóa đăng ký thường trú này để nâng cao ý thức trách nhiệm của công dân và hộ gia đình trong đăng ký, quản lý cư trú, cũng như giúp Cơ quan đăng ký, quản lý cư trú nắm bắt tình hình cư trú của dân cư trên địa bàn quản lý được chính xác, chặt chẽ hơn; quy định này chỉ áp dụng đối với người không khai báo, nếu công dân có khai báo thì sẽ không bị xóa đăng ký thường trú. Việc xóa đăng ký thường trú trong trường hợp này không có nghĩa là xóa toàn bộ thông tin của công dân trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu về cư trú mà tất cả thông tin của công dân trong 2 cơ sở dữ liệu này vẫn được lưu trữ, quản lý, khai thác, sử dụng như bình thường; đối với trường thông tin về nơi thường trú của công dân trên 2 cơ sở dữ liệu sẽ thể hiện tình trạng công dân vắng mặt tại nơi thường trú.

Người dân có thể khai báo cư trú qua mạng

Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng bổ sung quy định công dân được đăng ký lại nơi thường trú ban đầu khi trở về địa phương sinh sống. Việc xác định thời điểm 12 tháng liên tục vắng mặt tại nơi thường trú của công dân được thực hiện qua công tác kiểm tra về cư trú của Công an xã, phường, thị trấn; đồng thời, đã có quy định cụ thể về việc khai báo trong trường hợp này nhằm tạo thuận lợi tối đa cho công dân (như khai báo qua mạng, qua điện thoại, qua khai báo trực tiếp). Trước đây, tại Nghị định số 51-CP ngày 10/5/1997 của Chính phủ cũng có quy định người đi vắng khỏi nơi đã đăng ký hộ khẩu thường trú quá 6 tháng mà không khai báo tạm vắng, không có lý do chính đáng sẽ bị xóa tên trong Sổ Hộ khẩu; khi trở lại phải khai xin đăng ký lại hộ khẩu thường trú theo quy định.

Chính phủ đã thống nhất và quy định tại dự thảo Luật Cư trú (sửa đổi) trình Quốc hội trường hợp xóa đăng ký thường trú nêu trên. Tuy nhiên, có ý kiến khác cho rằng, nên cân nhắc trường hợp xóa đăng ký thường trú này để hạn chế trường hợp công dân không có nơi thường trú.