Hoàn thiện thể chế, phát triển tập đoàn kinh tế nhà nước thời hội nhập

• Vinamilk và hành trình toàn cầu hoá thương hiệu
• Cần giải pháp toàn cầu hóa trong chiến lược ứng phó kịp thời
• Toàn cầu hóa và hội nhập văn hóa

Ngày 15-11, Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản, Tập đoàn Dầu khí và Hội đồng Khoa học các cơ quan Đảng Trung ương phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học – thực tiễn với chủ đề “Xây dựng và hoàn thiện thể chế phát triển tập đoàn kinh tế nhà nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế”.

Khách mời của Hội thảo có đồng chí Hà Đăng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Trưởng ban Tư tưởng- Văn hóa Trung ương; ông Trương Đình Tuyển, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương mại; GS.TS Vũ Văn Hiền, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; PGS.TS Nguyễn Văn Thạo, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; đồng chí Bùi Trường Giang, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương; ông Nguyễn Đức Kiên, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Quốc hội; ... và một số nhà khoa học, chuyên gia kinh tế đến từ Hội đồng Lý luận Trung ương, các Học viện, Viện nghiên cứu.

Tham dự Hội thảo còn có đại diện lãnh đạo các Bộ, ngành Trung ương; đại diện lãnh đạo các Tập đoàn, Tổng công ty nhà nước như Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV), Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT)...

Chủ trì Hội thảo là đồng chí Phùng Hữu Phú, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, kiêm Chủ tịch Hội đồng Khoa học các cơ quan Đảng Trung ương; Tổng giám đốc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) Nguyễn Vũ Trường Sơn và PGS. TS Vũ Văn Hà, Phó Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản.

Hội thảo tập trung đánh giá những kết quả xây dựng và hoàn thiện thể chế phát triển tập đoàn kinh tế nhà nước trong thời gian qua. Đồng thời làm rõ cơ hội, thách thức, những tồn tại, bất cập trong quá trình xây dựng, hoàn thiện thể chế phát triển tập đoàn kinh tế nhà nước khi Việt Nam ngày càng hội nhập sâu, rộng vào nền kinh tế thế giới.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Tổng giám đốc PVN Nguyễn Vũ Trường Sơn khẳng định: Sự ra đời và phát triển của các tập đoàn kinh tế nhà nước đã đóng góp đáng kể vào phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, góp phần đưa Việt Nam tích cực hội nhập kinh tế quốc tế.

Tuy nhiên, Tổng giám đốc PVN cũng chỉ rõ, trong quá trình hoạt động, mô hình tập đoàn kinh tế nhà nước ít nhiều đã bộc lộ một số vấn đề cần phải giải quyết. Biểu hiện chủ yếu là phát triển quá nóng, tập trung mở rộng quy mô, hoạt động đa ngành, đa lĩnh vực mà thiếu chú trọng vào lĩnh vực cốt lõi; phát triển vượt quá năng lực tài chính, quản trị... Kết quả, hiệu quả hoạt động chưa tương xứng với nguồn lực nắm giữ (tài nguyên, đất đai, vốn, công nghệ...); gặp khó khăn trong quản lý khi tham gia vào các lĩnh vực rủi ro (tài chính, ngân hàng, bất động sản…). Phạm vi hoạt động của đa số các tập đoàn kinh tế nhà nước chủ yếu là thị trường trong nước, hội nhập khu vực và quốc tế còn hạn chế. Sự liên kết giữa các thành viên trong tập đoàn chưa cao, chưa thể hiện được bản chất của tập đoàn kinh tế, chưa thể hiện rõ được vai trò dẫn dắt, tạo động lực phát triển cho các lĩnh vực, các ngành khác.

Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Vũ Văn Hà, Phó Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản nhấn mạnh, toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng và cuộc cách mạng 4.0 đang là xu thế phát triển lớn của thời đại, ảnh hưởng tới mọi quốc gia, doanh nghiệp và cá nhân. Xu thế này đã tác động đến Việt Nam nói chung và các tập đoàn kinh tế nhà nước nói riêng.

“Thực tế ở Việt Nam cho thấy, mặc dù quá trình cổ phần hóa được đẩy mạnh, cùng với sự phát triển của khu vực tư nhân, DNNN vẫn là thành phần chính trong các ngành, lĩnh vực then chốt như tài chính, hạ tầng, chế tạo, năng lượng, khai khoáng. Trong khu vực DNNN, các tập đoàn kinh tế nhà nước có vai trò quan trọng, đặc biệt là trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam hiện nay. Việc hình thành các tập đoàn kinh tế nhà nước giúp Nhà nước tập trung, kiểm soát các nguồn lực, khai thác ưu thế về thương hiệu, hoạt động đầu tư, thương mại, hệ thống dịch vụ đầu vào, đầu ra, nâng cao khả năng cạnh tranh, tối đa hóa lợi nhuận......” - PGS.TS Vũ Văn Hà nhấn mạnh.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, trong quá trình vận hành vẫn còn xảy ra tình trạng các tập đoàn kinh tế hoạt động kém hiệu quả, để xảy ra tiêu cực, tham nhũng, lãng phí, làm thất thoát tài sản Nhà nước, hoạt động đầu tư bên ngoài lĩnh vực chính còn dàn trải, hiệu quả chưa cao, trong lúc năng lực quản lý và khả năng tài chính còn hạn chế, thiếu kiểm soát chặt chẽ, làm phân tán nguồn lực, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp; chưa thực sự phát huy được vai trò nòng cốt trong nền kinh tế cũng như chưa làm tốt vai trò dẫn dắt, thúc đẩy các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế khác phát triển, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội của đất nước…

Đứng trước thách thức trên, để tiếp tục phát triển, đòi hỏi các tập đoàn kinh tế phải biết nắm bắt, tận dụng cơ hội, khắc phục thách thức trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế hiện nay. Để làm được điều này, một yếu tố rất quan trọng là phải xây dựng và hoàn thiện thể chế phát triển tập đoàn kinh tế nhà nước phù hợp yêu cầu trong điều kiện mới.

Tại các hội thảo, các diễn giả, đại biểu tham dự đều thống nhất cho rằng, để hình thành và phát triển các tập đoàn kinh tế, đặc biệt là các tập đoàn kinh tế nhà nước, đòi hỏi nhiều yếu tố và điều kiện khác nhau. Trong bối cảnh Việt Nam hiện nay, thể chế, đặc biệt là hệ thống pháp luật, chính sách phù hợp là yếu tố quan trọng nhất để phát triển các tập đoàn kinh tế.

Các đại biểu tham dự hội thảo đã tập trung thảo luận vào 4 nhóm vấn đề chính, trong đó nêu những vấn đề tồn tại, bất cập trong quá trình xây dựng hoàn thiện thể chế phát triển tập đoàn kinh tế nhà nước ở Việt Nam dưới góc nhìn từ Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam; Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel); Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam. 

Đồng thời cũng thảo luận về những cơ hội, thách thức và những giải pháp, kiến nghị để hoàn thiện thể chế, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động, năng lực cạnh tranh của các tập đoàn kinh tế nhà nước trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế sâu, rộng.

Phát biểu kết luận Hội thảo, đồng chí Phùng Hữu Phú, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, kiêm Chủ tịch Hội đồng Khoa học các cơ quan Đảng Trung ương nêu rõ: Chủ đề Hội thảo bản thân nó không mới khi đã có rất nhiều Hội thảo đã được tổ chức nhưng lại rất cấp thiết. Một là Hội thảo được tổ chức để chúng ta tiếp tục triển khai một cách tốt nhất Nghị quyết Trung ương 5 khoá XII về tiếp tục cơ cấu lại, đổi mới và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp Nhà nước. Thứ hai là tình hình đã khác trước, nhiều cái mới đặt ra đòi hỏi chúng ta phải cập nhật, phải suy nghĩ để làm cho phù hợp. Đó là các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Là cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tác động sâu rộng trong mọi mặt hoạt động của nền kinh tế.

Để có một hệ thống thể chế tạo điều cho tập đoàn kinh tế Nhà nước phát triển mạnh thì có 3 tầng: Tầng thứ nhất là thể chế Nhà nước; Tầng thứ 2 là thể chế nội bộ các tập đoàn và tầng thứ 3 đó là thể chế xã hội để làm sao xã hội là một môi trường nuôi dưỡng, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp. 

“Xây dựng, hoàn thiện thể chế theo tinh thần đổi mới phải đồng bộ cả 3 tầng này” – đồng chí Phùng Hữu Phú nhấn mạnh.