Nhiều dự án đội vốn, kéo dài nhưng không quy rõ trách nhiệm

• Qua kiểm toán, bình quân mỗi dự án thất thoát hơn 2% tổng mức đầu tư
• Chuẩn bị báo cáo Chính phủ về 43 công trình, dự án thất thoát
• Nhiều dự án đội vốn, chậm tiến độ nhưng không ai bị xử lý

Góp ý ở tổ vào dự thảo Luật Xây dựng sáng 18-11, ĐBQH Sùng Thìn Cò mong muốn có sự sửa đổi đồng bộ, thống nhất giữa luật này với các luật khác để khi đưa vào tổ chức thực hiện có hiệu quả.

Theo đại biểu, về thẩm định, phê duyệt quy hoạch, thông báo công khai minh bạch về quy hoạch và tổ chức thực hiện quy hoạch thì chúng ta làm tốt rồi. Nhưng báo cáo đánh giá tổng kết thực hiện Luật Xây dựng đã chỉ ra khâu yếu, đó là nhiều khi quy hoạch chưa đầy đủ.

“Thẩm định quy hoạch nhiều khi chỉ làm trên hồ sơ mà chưa xuống thực tế. Khi phê duyệt rồi, việc thông báo công khai cũng chưa đầy đủ, quá trình tổ chức thực hiện chưa kịp thời nên vướng mắc nhiều. Dẫn đến khi thực hiện những dự án lớn, đòi hỏi giải phóng mặt bằng đã động chạm đến lợi ích của người dân, gặp khó khăn trong công tác đền bù, có những dự án đền bù còn lớn hơn tiền đầu tư, nên thất thoát lớn...”, ĐBQH tỉnh Hà Giang phân tích.

Từ đó ông cho rằng, cần phải thông báo để người dân, cơ quan, tổ chức được biết thông tin về quy hoạch, tránh việc quy hoạch chồng chéo, gây bức xúc, khó khăn trong việc thu hồi sau này.

Đại biểu Sùng Thìn Cò cũng đánh giá, suất đầu tư của chúng ta thường cao hơn so với các nước trong khu vực. “Nguyên nhân là gì? Các Bộ trưởng trả lời do địa chất phức tạp, khó xử lý, nhưng thực ra cũng nhiều nước địa hình, địa chất như mình. Cần tính toán giá sát với thực tế để tránh thất thoát nguồn vốn đầu tư của nhà nước”, ông nêu quan điểm.

Theo ông, từ quy hoạch đến thực hiện dự án, kết thúc và đưa công trình vào khai thác sử dụng thì hầu hết các dự án đều phát sinh chi phí. “Không có dự án nào tiêu không hết tiền, bao nhiêu dự phòng đều hết cả, thậm chí còn vượt tổng mức đầu tư mấy trăm phần trăm mà công trình kéo dài lê thê, chục năm không hoàn thành. Nhưng không quy định rõ trách nhiệm chủ đầu tư, cấp trên của chủ đầu tư, các nhà thầu, các bên liên quan... Đây là những mầm mống làm bức xúc trong xã hội, gây mất uy tín trong nhân dân...” – Nguyên Phó Tư lệnh Quân khu 2 đề cập.

Đồng quan điểm, ĐBQH Hoàng Duy Chinh (Bắc Kạn) nêu tình trạng Luật Xây dựng giao Chính phủ hướng dẫn rất nhiều, nhưng tại sao nhiều công trình định suất đầu tư lớn, thất thoát lớn vẫn được kết luận “tuyệt đối an toàn”?

“Có người nói do luật chúng ta thiết kế các tiêu chuẩn an toàn quá cao nên bớt đi rồi vẫn an toàn. Không biết hiểu như thế có đúng không khi mà thanh, kiểm tra công trình thì có thất thoát mà công trình đó vẫn đảm bảo an toàn. Tại sao gây thất thoát mà vẫn an toàn? Làm gì có chuyện nhà thầu không có lời lãi?”, ông nói và đề nghị đưa vấn đề này vào luật để quản lý chặt chẽ, chống thất thoát.

Cũng liên quan đến vấn đề thất thoát trong đầu tư công, ĐBQH Đặng Quốc Khánh (Hà Giang) lấy ví dụ về tính toán giá vật liệu xây dựng khi làm công trình giao thông. “Giá vật liệu và giá đất san nền thì lấy tại mỏ và tính khoảng cách từ mỏ đến công trình xây dựng. Khoảng cách bao nhiêu cộng với giá gốc tại đấy là ra. Nhưng thực chất có tình trạng “đất tặc”, “cát tặc” bởi ra thực tế công trình người thi công thấy ở đâu gần thì mua ở đấy. Lại không ai kiểm soát chuyện khoảng cách bao nhiêu cây số để ra cái giá xây dựng. Cho nên vừa thất thoát vừa tạo điều kiện khai thác trộm khoáng sản”, ông phân tích.

Ông đặt câu hỏi vì sao chương trình xây dựng lên, tính toán, cuối cùng trong quá trình đấu thầu giảm mấy chục phần trăm mà “vẫn làm ngon được”. Khi nhà thầu giảm mấy chục phần trăm đều qua các cơ quan thẩm định rồi mà vẫn đấu thầu, vẫn triển khai dự án được thì rõ ràng chúng ta quản lý chưa tốt.

Bí thư Tỉnh uỷ Hà Giang cũng đề nghị cần làm rõ quy trình thẩm định đầu tư, chất lượng công trình và trách nhiệm của chủ đầu tư. “Lúc làm thì ai cũng cứ muốn làm chủ đầu tư, nhưng đến khi công trình có vấn đề thì không có quy định xử phạt. Phải làm sao khi cầm tiền rồi thì chủ đầu tư phải sợ và đảm bảo trách nhiệm. Chứ đằng này chủ đầu tư cứ làm mà công trình thì cứ xuống cấp”, ông nhấn mạnh. đồng thời đề nghị quan tâm quản lý chất lượng công trình xây dựng để giữ tuổi thọ, tính bền vững của công trình.