"Rồng kinh tế" và hiện thực bước đi
Khái niệm "con rồng kinh tế" được dùng để nói tới những quốc gia, vùng, lãnh thổ có nền kinh tế phát triển vượt bậc. Theo đó, hiện có "tứ rồng châu Á" gồm 4 quốc gia và vùng, lãnh thổ: Hồng Kông, Singapore, Hàn Quốc, Đài Loan, với tốc độ phát triển kinh tế rất cao và quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế mạnh mẽ, đem lại thành quả vượt bậc. Thành công của "tứ rồng" được nhiều chuyên gia kinh tế coi là hình mẫu để nhiều nước và vùng, lãnh thổ đang phát triển tại châu Á lấy làm gương soi…
Đối với nước ta, sau những thành công ban đầu từ việc đổi mới nền kinh tế (1986), ngay từ thập niên 90 của thế kỷ trước, nhiều chuyên gia kinh tế đã cho rằng, kinh tế Việt Nam sẽ sớm trở thành hình tượng "rồng mới" ở Đông Nam Á. Những năm đầu thế kỷ XXI, cùng việc đẩy mạnh CNH, HĐH, tốc độ tăng trưởng GDP duy trì mức 7-8%, nhiều năm đạt trên 8%, đã tạo cơ sở rõ rệt hơn cho niềm tin "kinh tế hóa rồng".
Tuy nhiên, thực tiễn cuộc chinh phục "rồng kinh tế" không đơn giản chỉ là phép cộng của GDP hằng năm. Kể từ 2008 tới nay, khi kinh tế thế giới lâm vào suy thoái, khủng hoảng, nền kinh tế nước ta cũng chịu tác động nặng nề, độ ngấm của nó đến chậm và kéo dài hơn. Ba năm qua, kinh tế đối mặt vô vàn khó khăn, GDP chậm lại, trong đó hai năm 2009 và 2011, mức tăng trưởng dưới 6% (năm 2009 tăng 5,32%; năm 2011 tăng 5,89%). Nếu so giai đoạn trước, GDP đã chậm lại rất nhiều (năm 2006, 2007, 2008 đều tăng trên 8%, riêng 2007 đạt 8,5%).
Cùng với GDP là thách thức về tính bền vững trong tăng trưởng, cơ cấu giữa các thành phần kinh tế, đặc biệt là lạm phát. Vì vậy, cũng như năm 2011, Quốc hội đề ra chỉ tiêu năm 2012 với ưu tiên số một kiềm chế lạm phát, còn GDP chỉ đặt mức khiêm tốn 6%. Rõ ràng, so các giai đoạn trước, kinh tế Việt Nam đang có sự dịch chuyển trong mục tiêu và cơ cấu tăng trưởng: chú trọng tính bền vững và chiều sâu, thay cho GDP ở mức cao như trước, đồng thời việc tăng trưởng phải gắn chặt kiềm chế lạm phát, phấn đấu đến 2015, lạm phát chỉ 5-7%/năm.
GDP chậm lại và đang đối mặt nhiều thách thức, vậy mục tiêu chinh phục "rồng kinh tế" bao giờ thành hiện thực? Có thông tin khá lạc quan khi những ngày đầu năm 2012, Ngân hàng Anh quốc (HSBC) trong báo cáo "The world in 2050" (thế giới năm 2050) nhận định: Đến thời điểm đó, Việt Nam sẽ vượt quốc gia cùng khu vực Đông Nam Á là Singapore về quy mô GDP và đứng thứ 41 thế giới với GDP đạt 451 tỷ USD, thu nhập bình quân đầu người 4.355 USD/năm. Trước đó, năm 2011, Công ty Kiểm toán quốc tế (PwC) từng dự báo, tới năm 2050, nền kinh tế Việt Nam sẽ đứng thứ 14 thế giới!
Những dự đoán ở thì tương lai 40 năm nữa, có lẽ chỉ lạc quan trong mơ ước. Chúng ta tự biết mình đang ở đâu để hành động (hiện, nước ta mới vượt qua nhóm các nước nghèo nhất thế giới để bước vào nhóm các nước có thu nhập trung bình thấp). Một tính toán đáng tin cậy khác cho thấy, 40 năm nữa, kinh tế Việt Nam sẽ bằng Singapore với điều kiện, Singapore đứng yên như hiện nay.
Thực tiễn kinh tế thế giới và khu vực những năm qua cho thấy sự biến động rất khó lường, những dự đoán ngắn hạn theo quý, năm còn có độ sai số khá cao, thì nhận định trung hạn và dài hạn 5-10 năm là rất khó khăn, nói gì tới 40 năm! Ngược lại, chúng ta cũng không nên so sánh và đặt ra kỳ vọng bắt kịp các "rồng châu Á", dễ rơi vào bi quan. Điều căn bản nhất, đó là việc đánh giá đúng bối cảnh, tình hình từng giai đoạn, từng năm để có bước đi chắc chắn và bền vững. Chú trọng về chiều sâu tăng trưởng để khẳng định nội lực hơn là sự hào nhoáng bề nổi của giấc mơ rồng, đó là nhiệm vụ trực tiếp năm Rồng và các năm tiếp theo