Quy định chuyển giao bắt buộc đối với tổ chức tín dụng yếu kém

• Chưa bổ sung cao tốc Bắc Nam vào chương trình kỳ họp thứ 4
• Không chi trả tiền gửi vượt hạn mức cho người gửi tiền cá nhân

Do những quan điểm khác nhau, vấn đề này sẽ được Đảng Đoàn Quốc hội báo cáo xin ý kiến Bộ Chính trị cùng với một số nội dung khác.

Làm rõ bản chất pháp lý của phương án chuyển giao bắt buộc

Dự thảo luật mới nhất quy định phương án cơ cấu lại tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt là một trong các phương án sau đây: a) Phương án phục hồi; b) Phương án giải thể; c) Phương án chuyển giao bắt buộc; d) Phương án phá sản. Trong đó, phương án chuyển giao bắt buộc (c) là phương án chủ sở hữu, thành viên góp vốn, cổ đông của ngân hàng thương mại được kiểm soát đặc biệt phải chuyển giao toàn bộ cổ phần, phần vốn góp cho tổ chức tín dụng, nhà đầu tư khác nhận chuyển giao.

Và tổ chức tín dụng, nhà đầu tư khác nhận chuyển giao là tổ chức tín dụng trong nước, tổ chức tín dụng nước ngoài, nhà đầu tư khác có đề nghị được nhận chuyển giao bắt buộc và được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền chỉ định nhận chuyển giao bắt buộc cổ phần, phần vốn góp của ngân hàng thương mại được kiểm soát đặc biệt.

Dự thảo luật quy định: “Kể từ thời điểm Ngân hàng Nhà nước ban hành quyết định chuyển giao bắt buộc, toàn bộ quyền và lợi ích của chủ sở hữu, thành viên góp vốn, cổ đông của ngân hàng thương mại được chuyển giao bắt buộc chấm dứt”. 

Theo Thường trực Ủy ban Kinh tế, việc hạn chế quyền cổ đông theo định hướng của luật là hoàn toàn phù hợp và bảo đảm tính hợp hiến, do về bản chất, tình trạng tài chính của ngân hàng đã quá yếu kém, không thể phục hồi và các cổ đông của ngân hàng không thể có giải pháp phục hồi ngân hàng, giá trị thực của vốn điều lệ của ngân hàng này đã âm (tài sản nợ nhiều hơn tài sản có). Quy định này cũng phù hợp với thông lệ nhiều nước đã áp dụng.

Giải trình thêm về quy định này, do nhiều thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội còn băn khoăn, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Lê Minh Hưng cho biết: “Theo dự thảo luật, Nhà nước sẽ không mua bắt buộc nữa, mà là các tổ chức khác. Trong trường hợp TCTD quá yếu kém, cổ đông không đủ năng lực tài chính để phục hồi hoạt động thì đương nhiên họ mất quyền và nghĩa vụ của họ với tư cách là cổ đông, phải chuyển giao cho tổ chức nào tự nguyện và có đủ năng lực theo quy định của luật tiếp quản việc đó. Chúng tôi cho rằng, quy định này không vi hiến, vì cổ đông còn khả năng”.

Đối với 3 ngân hàng 0 đồng Nhà nước đã mua bắt buộc, Thống đốc Lê Minh Hưng cho biết cũng nằm trong phạm vi xử lý theo dự luật này: Hiện phương án xử lý cuối cùng đối với ngân hàng 0 đồng vẫn còn lúng túng vì cơ sở pháp lý chưa đầy đủ, Chính phủ chưa thể thông qua phương án xử lý dù chúng tôi chỉnh đi chỉnh lại rất nhiều lần. Đây là vấn đề rất cấp bách, vì nếu có cơ sở pháp lý trong luật thì Chính phủ cũng không đủ cơ sở đưa ra quyết sách xử lý ngân hàng đã mua.

Sau giải trình của Thống đốc Lê Minh Hưng, Phó Chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng vẫn đề nghị việc mua bắt buộc phải hết sức thận trọng, do liên quan đến quyền tài sản của cổ đông. Nếu chỉ vì vài ba người làm sai mà toàn cổ đông bị tước hết quyền tài sản thì phải xem xét cẩn thận.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân cũng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước phải chuẩn bị giải trình rõ, làm rõ bản chất pháp lý của phương án chuyển giao bắt buộc; làm rõ sự tương quan và sự khác nhau giữa chuyển giao bắt buộc và mua 0 đồng. Chủ tịch Quốc hội cho rằng: “Đã đến lúc phải xem lại dưới góc độ Hiến pháp bản chất của việc mua 0 đồng”. 

Do còn nhiều ý kiến khác nhau, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển đề nghị Chính phủ giải trình thêm, Ủy ban Kinh tế xem xét để đưa ra Quốc hội thảo luận và xin ý kiến Bộ Chính trị.

Chưa nhất trí miễn trách nhiệm hình sự đối với người tham gia xử lý tổ chức tín dụng yếu kém

Về đề xuất miễn trách nhiệm hình sự và dân sự đối với những cá nhân tham gia xử lý TCTD được kiểm soát đặc biệt quy định tại Điều 147, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga tỏ ra rất băn khoăn. Theo bà Nga, dù Ủy ban Kinh tế có đưa ra một số thông lệ Quốc tế, nhưng từ xưa đến nay, căn cứ miễn trách nhiệm hình sự không được quy định tại luật chuyên ngành, mà chỉ quy định tại Bộ Luật Hình sự. Nếu quy định miễn trách nhiệm hình sự tại luật này, theo bà Nga, “là thay đổi quan điểm về lập pháp”. Do đó, bà Nga đề nghị cân nhắc kỹ Điều 147.

Chung nỗi băn khoăn đó, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đề nghị giải trình thêm, vì điều này cũng liên quan đến Luật Cán bộ công chức. “Theo luật này, cán bộ, công chức phải thực hiện đúng, đầy đủ nhiệm vụ, quyền hạn được giao và có quyền được pháp luật bảo vệ khi thực thi công vụ. Như vậy, nếu thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình đúng quy định pháp luật, thì không có lý do gì mà không được pháp luật bảo vệ. Vậy miễn ở đây là miễn gì? Miễn thì sẽ xung đột (với luật khác). Không ai miễn trách nhiệm dân sự, hình sự, trách nhiệm hành chính… mà đã có quy định trong luật rồi. Đề nghị giải thích chỗ này”.

Giải trình thêm, Thống đốc Lê Minh Hưng cho biết: Những người tham gia Ban Kiểm soát đặc biệt của các TCTD không chỉ có công chức, mà trưng tập cả các cán bộ của các ngân hàng thương mại nhà nước, nên không trái với Luật Cán bộ, công chức. 

Thống đốc cũng nhấn mạnh: “Tâm lý anh em hiện nay rất hoang mang. Vào làm Ban Kiểm soát đặc biệt mà không thể lường hết được các rủi ro có thể xảy ra, tâm lý anh em rất nặng nề, nên đề nghị Thường vụ Quốc hội cân nhắc thêm”. 

Tuy nhiên, kết luận buổi thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển đề nghị bỏ Điều 147 vì còn chông chênh, đưa ra Quốc hội sẽ không đồng tình. Sẽ chỉ xem xét vấn đề này khi sửa luật liên quan.