Ecuador - "Xa lộ" vận chuyển cocain toàn cầu
Mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng ma túy toàn cầu
Ecuador, một đất nước vốn có tỷ lệ các vụ án mạng trên tổng số dân thấp, giờ đây Ecuador lại chính là một "xa lộ" để vận chuyển cocain của một hệ thống cung ứng với quy mô toàn cầu.
Theo cơ quan phòng chống ma túy Ecuador, hiện nay một phần ba số ma túy Colombia được chuyển tới Ecuador. Sau đó, lượng ma túy này sẽ lan tỏa đi tới Mỹ, châu Âu thậm chí cả châu Á và Úc.
| Từ Colombia, công xưởng lớn nhất thế giới về cocain, ma túy được đưa vào Ecuador rồi từ đó chuyển đi khắp thế giới bằng đường biển hay đường hàng không. |
Nguyên tắc của những kẻ buôn lậu ma túy Ecuador gói gọn trong 4 chữ: yên lặng, bí mật. Đằng sau những hoạt động buôn bán ma túy xuyên biên giới này là cả một thế giới ngầm được điều hành bởi những ông trùm, những tội phạm chuyên nghiệp, được hỗ trợ và bảo kê bởi một mạng lưới những kẻ tham nhũng trong bộ máy nhà nước.
Vai trò của Ecuador trong đường dây buôn bán ma túy bắt nguồn từ những năm 1980, khi Ecuador là điểm trung chuyển từ các khu vực trồng coca của Peru để đi tới Colombia. Đầu thế kỷ 21, Ecuador bất ngờ trở thành một mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng cocain toàn cầu.
Tất cả được bắt đầu bằng quyết định "đô la hóa" nền kinh tế, hậu quả của cuộc khủng hoảng kinh tế và chính trị năm 2000. Ngay lập tức Ecuador đã trở thành thiên đường của những kẻ rửa tiền: Một đất nước vừa có đường biên giới chung với "công xưởng" sản xuất cocain lớn nhất thế giới, lại là nước sử dụng cùng đồng tiền với thị trường tiêu thụ cocain lớn nhất thế giới.
Cũng trong thời kỳ đó, Chính phủ Colombia mở một chiến dịch quân sự tấn công dữ dội vào lực lượng Quân đội Cách mạng Colombia (FARC) và tiến hành một đợt phun hóa chất quy mô để hủy diệt những cánh đồng trồng coca. Hệ quả là các tay súng của FARC và những người trồng coca đã di tản đến vùng biên giới sát Ecuador.
FARC đã nhanh chóng thiết lập quyền kiểm soát hoạt động sản xuất cocain trong khu vực để cung cấp cho những những kẻ buôn lậu ma túy của băng đảng Norte del Valle. Để thuận lợi cho việc buôn bán nhóm tội phạm này đã tìm cách thiết lập các tuyến vận chuyển ma túy đi và đến từ Ecuador.
Giới tội phạm Mexico cũng nhanh chóng vào cuộc. Ông trùm của Cartel de Sinaloa, Joaquín Guzmán Loera, biệt danh là "El Chapo" cũng đã ra lệnh cho các thuộc hạ thiết lập một hệ thống riêng ở đó.
Thời điểm mà các thế lực trong thế giới ngầm quy tụ về Ecuador cũng là lúc đất nước này trải qua một bước ngoặt mang tính quyết định trên chính trường cũng như trong cuộc chiến chống tội phạm: Rafael Correa lên nắm quyền lực sau thắng lợi trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2006.
Phong cách lãnh đạo của chính quyền Correa đã tạo ra nhiều nghịch lý. Tình trạng bạo lực giảm đáng kể, khối lượng ma túy thu giữ được đạt mức kỷ lục. Một thời kỳ ổn định khá dài. Nhưng Chính phủ Correa liên tục bị tố cáo có dính dáng đến giới buôn lậu ma túy, cách lãnh đạo độc đoán của Correa cũng đã làm suy yếu đáng kể sức mạnh của bộ máy nhà nước và của những tổ chức dân sự trong cuộc chiến chống lại thế giới tội phạm.
Một trong những quyết định đầu tiên của ông Correa trên cương vị tổng thống là ra lệnh đóng cửa căn cứ hải quân Mỹ ở Manta. Theo những nguồn thông tin rò rỉ từ nội bộ FARC, đó là một lời hứa của Correa để đổi lấy sự tài trợ của FARC khi ra tranh cử.
Về phần mình, Correa kiên quyết phủ nhận mọi mối liên quan đến FARC. Quyết định đóng cửa căn cứ Mỹ đã dâng bầu trời và mặt biển của Ecuador cho những kẻ buôn ma túy. Chúng thoải mái sử dụng bầu trời và các cảng biển Ecuador để cho những con tàu và những chiếc máy bay chất đầy ma túy tấp nập qua lại.
Quyết định đóng cửa căn cứ Mỹ tại Manta đã đẩy mối quan hệ ngoại giao giữa Ecuador với Mỹ và Colombia vào tình trạng tồi tệ chưa từng thấy. Việc hợp tác chống buôn lậu ma túy giữa các nước trong đó có Ecuador đã giảm xuống đến mức tối thiểu. Đường lối chính trị đối nội của Tổng thống Correa cũng tạo điều kiện cho các hoạt động buôn bán ma túy tăng vọt.
Correa đã "chính trị hóa" bộ máy tư pháp, dùng nó như một công cụ để triệt hạ các đối thủ. Ông ta cũng đã yêu cầu bộ máy cảnh sát và an ninh thay vì tập trung chống lại những tổ chức tội phạm thì chuyển sang trấn áp các lực lượng đối lập và gây áp lực đối với báo chí và các tổ chức dân sự nếu họ lên tiếng yêu cầu tăng cường đấu tranh chống lại những kẻ buôn bán ma túy và những tổ chức tội phạm ở Ecuador.
Sau 10 năm Tổng thống Correa cầm quyền, đất nước Ecuador thanh bình đã trở thành thiên đường của tội phạm có tổ chức và là đầu cầu xuất khẩu cocain quan trọng nhất trên thế giới, chỉ sau Colombia mà thôi.
***
Có hai tuyến đường chính để cocain thâm nhập vào Ecuador: tuyến Thái Bình Dương và tuyến Amazon.
Tuyến Thái Bình Dương chủ yếu dùng để vận chuyển cocain sản xuất tại Narino, một tỉnh biên giới có số lượng ma túy lớn nhất Colombia.
| Khám xét và bắt giữ một chuyến hàng vận chuyển cocain tại cảng biển Guayaquil của Ecuador. |
Trên tuyến này, cocain được vận chuyển bằng những chiếc xuồng nhỏ chạy theo những luồng lạch ở trong rừng rồi đổ vào sông Mataje, con sông ngăn cách Narino với Esmeraldas tỉnh biên giới của Ecuador. Ma túy cũng có thể được giấu trong những phương tiện vận tải đi vào tỉnh Carchi của Ecuador thông qua cửa khẩu quốc tế Rumichaca.
Ma túy được tập kết tại các điểm ở gần biên giới, giấu trong các ngôi nhà hay bãi ven sông nếu để chuyển đến tỉnh Esmeraldas còn ma túy chuyển tới Carchi sẽ được tập kết tại các trang trại thuộc địa phận tỉnh Santo Domingo de los Tsachilas. Hầu hết ma túy theo tuyến này được vận chuyển bằng đường bộ, trên xe tải chở hàng hóa, trên các phương tiện cá nhân thậm chí cả trên các phương tiện giao thông công cộng.
Tuyến Amazon là tuyến dành cho việc vận chuyển ma túy của tỉnh Putumayo, tỉnh đứng thứ hai sau Narino về diện tích trồng coca, ma túy theo tuyến này sẽ được đưa về tỉnh Sucumbios của Ecuador. Những con tàu nhỏ chở ma túy sẽ ghé vào các điểm thu nhận nằm ven các con sông San Miguel et Putumayo, đây là những vùng nằm dưới quyền kiểm soát của các tổ chức tội phạm. Ma túy cũng có thể được giấu trong các xe ôtô và đi qua cửa khẩu San Miguel để vào sâu trong lãnh thổ Ecuador.
Theo các số liệu mà các cơ quan phòng chống ma túy Ecuador cung cấp, trong năm 2018, 44% khối lượng ma túy bị bắt giữ là ở tại Mỹ, 22% là ở tại châu Âu, 4% ở Trung Mỹ, châu Á và Úc mỗi nơi 1%. Số còn lại 22% vẫn chưa rõ ở đâu. Ma túy chuyển đến Mỹ chủ yếu được vận chuyển bằng những con tàu hoặc máy bay cỡ nhỏ còn ma túy chuyển đi châu Âu thường giấu vào trong các container hàng hóa bình thường.
Hiện tại, lượng ma túy chuyển đến Mỹ theo đường biển chiến tỷ lệ lớn nhất, chúng xuất phát từ các địa điểm ven biển của Ecuador như Esmeraldas, Manabi, Santa Elena và ít hơn là Guayas và El Oro. Phương tiện chủ yếu là những chiếc thuyền nhỏ có gắn động cơ, thuyền đánh cá thậm chí là những con thuyền rất ọp ẹp mà những cơ quan chống buôn lậu ma túy gọi là những con thuyền "có cấu hình thấp".
Các chuyến buôn lậu ma túy thường khởi đầu bằng một vụ trấn lột. Những nhóm buôn lậu này sẽ ẩn nấp bên bờ biển rồi xông ra dùng vũ khí đe dọa những người đánh cá bắt giao lại tàu thuyền cho chúng.
Sau đó chúng tuyển thủy thủ ở những làng chài lân cận. Điều kiện chúng đưa ra để chọn lựa là rất rõ ràng: 30.000 USD cho một chuyến đi 5 ngày (và phải chấp nhận nguy cơ ngồi tù nếu bị bắt) hoặc là sẽ biến mất khỏi cõi đời mà không để lại dấu vết gì.
Từ Esmeraldas các nhóm buôn lậu ma túy này có thể đi men theo bờ biển thẳng tiến đến các nước Trung Mỹ, nhưng đi theo hành trình này sẽ có nguy cơ cao chạm trán các tàu tuần tiễu của Mỹ hoặc Colombia.
Vì thế những kẻ vận chuyển ma tuý thường chọn hành trình đi vòng để cập vào bờ phía Bắc hoặc phía Nam của quần đảo Galapagos, sau đó chúng sẽ hướng đến bờ Tây của Mexico (bờ biển Thái Bình Dương) hoặc các nước Trung Mỹ như Guatemala hay Costa Rica rồi sau đó chuyển hàng lên những chiếc tàu khác có trọng tải lớn hơn.
Trên hành trình này những kẻ buôn lậu ma túy sẽ phải tiếp thêm nhiên liệu từ 5- 6 lần, sẽ có những tàu chở nhiên liệu cắm neo chờ sẵn ở những điểm đã quy định để tiếp nhiên liệu cho những chiếc tàu này.
Thời gian gần đây, do Mỹ và các nước tăng cường tuần tra trên biển, việc sử dụng Ecuador như một đầu cầu hàng không để vận chuyển ma túy cũng đã tăng lên đáng kể, những kẻ buôn lậu thường sử dụng loại máy bay Cessna vì dễ dàng cải tạo để mang được nhiều ma túy và nguyên liệu hơn (đến 700kg) và có thể tiếp nhiên liệu trên không.
Những chiếc máy bay này sẽ cất cách từ những đường băng bí mật và hạ cánh ở những đường băng được xây dựng tại các vùng hẻo lánh, hoặc chúng sẽ tận dụng những đường băng có sẵn trong các cơ sở tư nhân hay các khu thương mại, các sân bay đã bỏ hoang, thậm chí tại những đoạn đường đang phong tỏa sửa chữa để hạ cánh.
Trong trường hợp vận chuyển sang châu Âu, ma túy sẽ được giấu lẫn vào với hàng hóa thông thường trên các tàu vận tải. Điểm xuất phát là những cảng biển chính của Ecuador như Puerto Bolivar hay Guayaquil, trung tâm thương mai quốc tế của Ecuador. Tại các cảng biển, việc kiểm tra hàng hóa rất sơ sài, tình trạng ăn hối lộ tràn lan nên những kẻ buôn ma túy luôn có nhiều cách để vận chuyển ma túy qua ngả này.
Nếu muốn kiểm soát hoàn toàn quá trình xuất hàng, những kẻ buôn ma túy thường thành lập những công ty xuất nhập khẩu và thuê người đứng tên hoặc mua lại những công ty đã có một quá trình hoạt động hợp pháp lâu dài và có uy tín.
Tuy nhiên, phương pháp mà giới tội phạm ưa thích hơn là việc "làm nhiễm bẩn" một chuyến hàng hợp pháp bằng cách giấu ma túy vào trong các container hàng hóa hoặc trước khi vào cảng, hoặc khi đang nằm trong cảng hoặc trên những con tàu đã rời khỏi cảng hướng ra khơi.
Để đưa ma túy vào trong những chuyến hàng trước khi vào cảng, những kẻ buôn ma túy sẽ sử dụng chính vỏ của những container này, giấu ma túy ở trần hay vách ngăn của container. Chúng phải có được những đồng lõa tại công ty vận tải để bảo đảm rằng các container đã giấu ma túy đó sẽ được đưa chính xác đến những công ty đang có kế hoạch chuyển hàng đến một địa điểm ở châu Âu, nơi mà những tên tội phạm muốn chuyển ma túy đến.
Những container hàng hóa cũng có thể bị "nhiễm độc" sau khi đã chuyển tới khu vực cảng. Những chiếc xe tải chở ma túy sẽ đi vào cảng, tiếp cận container từ những "góc chết" khuất tầm quan sát của các camera theo dõi. Các nhân viên của cảng, những kẻ đồng lõa với tội phạm sẽ mở các container và giấu ma túy lẫn vào với hàng hóa hợp pháp rồi đóng dấu niêm phong giả để xóa đi mọi vết tích.
Các container và thậm chí chính các con tàu, cũng có thể bị "nhiễm bẩn" sau khi nhổ neo ra khơi. Các tàu nhỏ chở ma túy sẽ tiếp cận những chiếc tàu chở hàng tại cửa sông của thành phố Guayaquil và giao ma túy cho thủy thủ đoàn để cất giấu chúng trong một vài container hoặc một nơi nào đó trên tàu.