6 tháng đầu năm 2018: GDP và CPI đều tăng cao

• CPI tháng 5 tăng cao nhất trong 6 năm
• Xăng, dịch vụ y tế tăng giá khiến CPI tháng 1 tăng

10/11 nhóm hàng cùng tăng giá

Số liệu từ Tổng cục Thống kê cho thấy: CPI tháng 6-2018 tăng 0,61% so với tháng trước, là tháng Sáu có CPI tăng cao nhất trong 7 năm qua. Trong rổ hàng hóa và dịch vụ tính CPI, có tới 10/11 nhóm hàng tăng so với tháng trước, trong đó nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống có mức tăng cao nhất 1,08%.

Bà Đỗ Thị Ngọc, Vụ phó Vụ Thống kê giá cho biết, nguyên nhân chủ yếu đến từ nhóm thực phẩm với mức tăng 1,75%, trong khi nhóm lương thực lại giảm 0,45%. Cụ thể trong nhóm thực phẩm, giá thịt lợn trên thị trường có mức tăng cao nhất 8,12%, là bởi sau thời gian dài thua lỗ, nhiều hộ chăn nuôi nhỏ lẻ và trang trại đã quyết định bỏ chuồng khiến nguồn cung trên thị trường sụt giảm. 

Nhóm tăng cao thứ 2 là giao thông với mức tăng 1,04%. Nguyên nhân, theo bà Ngọc là giá xăng dầu mặc dù được điều chỉnh giảm (ngày 22-6) nhưng do ảnh hưởng từ các đợt tăng giá của tháng trước nên mức giá bình quân trong tháng này vẫn nhích 2,38%. Ngoài ra, phân tích một số nguyên nhân khác tác động đến chỉ số giá tiêu dùng trong tháng, bà Ngọc cho hay, thời tiết nắng nóng, nhu cầu sử dụng điện, nước sinh hoạt trong dân chúng tăng lên và khiến chỉ số giá điện sinh hoạt tăng 0,86%, chỉ số giá nước sinh hoạt tăng 0,38%.

Thêm vào đó, đây là thời điểm học sinh nghỉ hè nên nhu cầu đi du lịch tại các gia đình tăng và làm cho chỉ số giá nhóm du lịch trọn gói nhích lên 0,36%. Cùng với đó, nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 0,65%, chủ yếu do giá vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 0,2%. Tuy nhiên trong rổ CPI, các nhóm thiết bị và đồ dùng gia đình, nhóm thuốc và dịch vụ y tế lại có mức tăng khá thấp 0,03%, nhóm hàng hóa và dịch vụ khác cũng tăng nhẹ 0,02%, riêng nhóm bưu chính viễn thông còn giảm 0,11%.

Về một số mặt hàng trong nhóm lương thực, thực phẩm có xu hướng giảm và góp phần kiềm chế đà tăng của CPI trong tháng, theo bà Ngọc, là do năm nay các địa phương trong cả nước được mùa, nhờ đó giá gạo đã giảm 0,5%. Tại miền Bắc, người dân đã thu hoạch xong vụ lúa Đông Xuân với năng suất khá cao ước đạt 63,7 tạ/ha và tăng 2,3% so cùng kỳ năm trước.

Phía Nam, năng xuất lúa cũng đạt khoảng 67,6 tạ/ha và tăng 8,5% so cùng kỳ. Vụ Đông Xuân năm nay, cả nước thu hoạch ước đạt 20,5 triệu tấn (tăng 1,1 triệu tấn, tương ứng 5,7% so với năm ngoái) đã tạo ra nguồn cung gạo dồi dào.Năm nay, thời tiết ủng hộ bà con nông dân, tuy nhiên được mùa thì giá hoa màu lại giảm. Trên thị trường, giá một số loại quả tươi và chế biến giảm (như xoài giảm 1,16%, quả có múi giảm 0,03% và giá các loại quả tươi khác giảm 0,08%)…

Không chủ quan với lạm phát nửa cuối năm

Thống kê tình hình kinh tế 6 tháng đầu năm, Tổng cục Thống kê cho biết lạm phát cơ bản (CPI sau khi loại trừ lương thực, thực phẩm tươi sống, năng lượng và các mặt hàng do Nhà nước quản lý bao gồm dịch vụ y tế và giáo dục),  tháng 6-2018 tăng 0,1% so với tháng trước, tăng 1,37% so với cùng kỳ; 6 tháng đầu năm tăng 1,35% so với cùng kỳ. Trong tháng 6 và 6 tháng đầu năm 2018, lạm phát chung có mức tăng cao hơn lạm phát cơ bản- điều này phản ánh biến động giá do yếu tố thị trường có mức tăng cao, đó là giá lương thực, thực phẩm tươi sống, giá xăng dầu. Mức lạm phát cơ bản 6 tháng đầu năm 2018 so với cùng kỳ ở mức 1,35% phản ánh chính sách tiền tệ vẫn điều hành ổn định.

Chỉ số CPI 6 tháng đầu năm tăng 3,29% so với cùng kỳ năm trước và tăng 22% so với tháng 12 năm trước. Chỉ số CPI từ tháng 1 đến tháng 6 so cùng kỳ năm trước có tốc độ tăng dần từ mức 2,65% trong tháng 1 lên mức 4,67% trong tháng 6, bình quân mỗi tháng CPI tăng 0,37% so với tháng trước, cao hơn rất nhiều so với mức 0,03% của 6 tháng đầu năm 2017.

Nguyên nhân của việc tăng CPI bình quân 6 tháng đầu năm, theo ông Nguyễn Bích Lâm, Tổng Cục trưởng Tổng cục Thống kê là do các địa phương thực hiện điều chỉnh giá dịch vụ y tế và thực hiện lộ trình tăng học phí; Giá nhiên liệu trên thị trường thế giới trong 6 tháng đầu năm tăng khá mạnh làm giá xăng dầu bình quân 6 tháng tăng 13,95% so với cùng kỳ năm trước; Giá các mặt hàng lương thực tăng 4,29% so với cùng kỳ năm trước do giá gạo tăng cao trong dịp Tết Nguyên đán và tăng theo giá gạo xuất khẩu; Giá vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 9,09% so với cùng kỳ năm trước.

Ngoài ra còn một số yếu tố như việc tăng lương tối thiểu vùng áp dụng cho người lao động ở các doanh nghiệp từ ngày 1-1-2018 làm giá bình quân một số dịch vụ như sửa chữa đồ dùng gia đình, bảo dưỡng nhà ở, dịch vụ thuê người giúp việc tăng từ 2%-8% so với cùng kỳ năm trước.

Về áp lực lạm phát nửa cuối năm, bà Đỗ Thị Ngọc nhận định, giá thực phẩm, đặc biệt là giá thịt lợn, sẽ tác động đáng kể lên chỉ số giá tiêu dùng. Bên cạnh đó, các yếu tố khác như giá xăng dầu và thiên tai cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với lạm phát từ nay đến cuối năm 2018. Ngoài ra, cần hết sức lưu ý về chu kỳ kinh tế 10 năm, có thể có diễn biến kinh tế bất lợi, có thời điểm 2008, 2011, lạm phát lên tới 2 con số, đến mức phải có Nghị quyết riêng về kiềm chế lạm phát.

“Tuy nhiên, lịch sử khó lặp lại vì đến nay chúng ta đã có nhiều kinh nghiệm hơn. Với sự quyết tâm và chỉ đạo sát sao của Thủ tướng, Ban Chỉ đạo điều hành giá, ngay từ đầu năm và hàng tháng đều có kịch bản, đều có rà soát lại sau mỗi tháng đều rà lại, cập nhật các biến động để tham mưu điều chỉnh chính sách kịp thời”, bà Ngọc cho biết.

Vậy, liệu mục tiêu mà Chính phủ đề ra là kiểm soát lạm phát năm 2018 dưới 4% có khả thi, ông Nguyễn Bích Lâm khẳng định có thể thực hiện được, nhưng cũng không thể chủ quan. “Để giữ mức CPI bình quân năm 2018 dưới 4%, đồng thời trong bối cảnh có thể điều chỉnh giá các mặt hàng do nhà nước quản lý như kế hoạch đề ra Chính phủ cần tiếp tục chỉ đạo Bộ Tài chính, Bộ Công Thương theo dõi sát diễn biến giá cả, thị trường. Chính phủ và một số bộ cần cân nhắc thời gian điều chỉnh tăng giá một số mặt hàng thiết yếu để tránh gây tác động lan tỏa về mặt tâm lý lên CPI”, ông Lâm nói.