Cảnh báo điều kiện sản xuất thực phẩm không đảm bảo

• Nhiều người nhập viện vì ăn sản phẩm pate Minh Chay
• Thu hồi khẩn cấp 13 sản phẩm sau vụ Pate Minh Chay chứa độc tố

9 người phải nhập viện cấp cứu sau khi ăn thực phẩm Pate Minh Chay có chứa độc tố, do Công ty TNHH Hai thành viên Lối sống mới ở Đông Anh, Hà Nội sản xuất, trong đó có 7 bệnh nhân nặng, liệt cơ toàn thân, phải thở máy đã khiến Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã ra thông báo hồi 13 sản phẩm của công ty này, đồng thời khuyến cáo người tiêu dùng không sử dụng sản phẩm.

Rằm tháng 7 đang đến rất gần, trên thị trường có rất nhiều sản phẩm ăn chay, trong đó có những sản phẩm đóng hộp. Theo khuyến cáo của chuyên gia ngành công nghệ thực phẩm, không phải từ vụ Pate Minh Chay mà người tiêu dùng “tẩy chay” đồ hộp.

Ngộ độc rất nặng từ vi khuẩn Clostridium botulinum typ B

Ngày 30/8, Khoa Bệnh nhiệt đới - Bệnh viện Chợ Rẫy TP Hồ Chí Minh cho biết, từ ngày 24 đến 30/7, bệnh viện tiếp nhận 5 bệnh nhân nhập viện cấp cứu sau khi ăn phải sản phẩm pate Minh Chay.

Theo bệnh viện, có hai nhóm bệnh nhân chính, đó là một cặp vợ chồng (36 tuổi, ngụ Nha Trang, Khánh Hòa). Người vợ đang có thai con đầu 19 tuần, chồng bị tăng huyết áp.

Trưa 19/7, cả hai vợ chồng cùng ăn pate Minh Chay, đến 9h sáng hôm sau, người chồng đột ngột buồn nôn, nôn ói, chóng mặt, mờ mắt, nuốt khó, nói khó, sụp mi mắt, không sốt.

Đến 21/7, người vợ rơi vào tình trạng tương tự, cả hai được chuyển vào Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa cấp cứu cho đến ngày 24/7 chuyển vào Bệnh viện Chợ Rẫy TP Hồ Chí Minh trong tình trạng khó thở, nuốt khó, nói khó, sụp mi mắt.

Hiện tại tuy tỉnh táo, tiếp xúc tốt nhưng hai vợ chồng đều bị sụp mi mắt hoàn toàn, nói khó, nuốt khó, yếu tứ chi sức cơ từ 2-4/5, khó thở tăng dần, suy hô hấp, phải đặt nội khí quản, thở máy.

Nhóm bệnh nhân thứ hai gồm 3 người là bạn bè có độ tuổi từ 20-24, ngụ tại Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu. Cả ba người cùng nhau ăn pate Minh Chay ngày 24/7 và lần lượt có biểu hiện đột ngột nôn ói, đau họng, khó nuốt, khó thở.

Sau khi nhập điều trị tại một bệnh viện đa khoa tỉnh, cả ba được chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy lần lượt vào các ngày 27, 29 và 30/7, với tình trạng sụp mi hoàn toàn, suy hô hấp, thở máy, sức cơ tứ chi từ 2/5-3/5.

Cả năm bệnh nhân được điều trị hỗ trợ với: Thở máy, thay huyết tương (5 lần, cách nhật), vitamin nhóm B, dinh dưỡng,… Trong số 5 người bị liệt có bệnh nhân N.T.N.T (24 tuổi, nữ, ở Bà Rịa - Vũng Tàu) bị sốt 1 cơn, liệt toàn thân, đang phải thở máy.

Còn tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP Hồ Chí Minh, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Giám đốc bệnh viện xác nhận có 2 ca nhiễm độc tố botulinum đang được điều trị tại Khoa Hồi sức tích cực chống độc người lớn của bệnh viện.

Hai bệnh nhân này là chị em tuổi trung niên, sống cùng nhau, nhập viện cấp cứu trong tình trạng khó nuốt, không há miệng được. Tình trạng bệnh nhân trở xấu khi liệt cơ toàn thân (kể cả cơ hô hấp), do đó bệnh viện phải cho thở máy.

Sau hơn 2 tuần điều trị, người em hồi phục tốt hơn, hiện đã cai máy thở ngắt quãng và cử động được chân tay. Người chị dù đã tỉnh táo nhưng chỉ mới cử động được các đầu chi và mấp máy môi, hiện đang tiếp tục thở máy.

Qua điều tra cho thấy, các bệnh nhân đều sử dụng sản phẩm Pate Minh Chay của Công ty TNHH Hai Thành viên Lối sống mới, địa chỉ tại tổ 2, thị trấn Đông Anh, huyện Đông Anh, Hà Nội, sản xuất và kinh doanh trực tiếp qua mạng (trên trang website của công ty: pate.1001monchay.com; minhchay.com).

Kết quả kiểm nghiệm ban đầu một số sản phẩm “Pate Minh Chay” của các lô khác nhau của Viện Kiểm nghiệm An toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia và Viện Y tế công cộng TP Hồ Chí Minh đã phát hiện vi khuẩn Clostridium botulinum typ B. Đây là vi khuẩn kị khí tuyệt đối, sinh bào tử; độc tố của vi khuẩn Clostridium botulinum có độc lực rất mạnh, ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe, kéo dài và dễ tử vong.

Tại Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai đang điều trị cho 2 bệnh nhân và hiện có 1 bệnh nhân diễn biến rất nặng, phải thở máy.

Ngay khi vụ việc được phát hiện, Bộ Y tế cũng khuyến cáo người tiêu dùng không mua, không sử dụng các sản phẩm của Công ty TNHH hai thành viên Lối sống mới. Đối với người tiêu dùng đã sử dụng sản phẩm nếu có dấu hiệu bất thường về sức khỏe như trên cần đến ngay cơ ở y tế gần nhất để được kiểm tra và theo dõi kịp thời.

Ông Nguyễn Hùng Long, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm cho biết, từ ngày 20/8, các cơ quan chức năng đã yêu cầu Công ty ngừng hoạt động sản xuất, kinh doanh và thông báo trực tiếp cho khách hàng ngừng sử dụng sản phẩm “Pate Minh Chay”, niêm phong và bảo quản ở khu vực riêng biệt.

Ngày 30/8, Cục An toàn thực phẩm phát đi thông báo khẩn, đề nghị Sở Y tế các tỉnh trên cả nước, Ban Quản lý An toàn thực phẩm TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Bắc Ninh triển khai gấp chủ động thu hồi 13 sản phẩm của Công ty TNHH hai thành viên Lối sống mới gồm: Pate Minh Chay, Pate nấm hầu thủ, Ruốc nấm Heri vị hảo hạng, Muối vừng bát bảo đặc biệt, Ruốc nấm Heri Hương thảo mộc, Giò lụa lúa mì, Muối lạc truyền thống, Chả quế lúa mì, Muối vừng bát bảo, Giò nấm lúa mì, Ruốc nấm truyền thống, Ruốc nấm sả ớt, Ruốc nấm cháy tỏi.

Điều kiện sản xuất không đảm bảo

Trao đổi với phóng viên Báo CAND, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ sinh học và Công nghệ thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, không chỉ riêng sản phẩm pate Minh Chay, mà nhiễm độc Clostridium botulinum typ B có ở rất nhiều sản phẩm, đây thuộc loại nhiễm độc vi sinh vật gọi là độc thịt, nếu hàm lượng cao còn gây tử vong.

Loại vi sinh vật này tồn tại chủ yếu trong đất, nếu sản xuất trong điều kiện thấp, kém thì dễ dàng nhiễm vào.

PGS Thịnh cũng nhấn mạnh, việc vi sinh vật nhiễm vào thực phẩm trong quá trình sản xuất là bình thường, tuy nhiên trong quá trình chế biến người ta phải thanh trùng, tức là phải giết chết vi sinh vật, nhưng ở đây lại giết chết không hết, khi sản phẩm bảo quản lâu, vi sinh vật phát triển và gây ra độc tố.

Ở sản phẩm Pate Minh Chay, PGS Thịnh nhận định, có 2 vấn đề: Thứ nhất là điều kiện sản xuất không đảm bảo vệ sinh. Nền nhà bẩn, nhiễm từ đất vào, cũng có thể nhiễm từ người vào (do đi đại tiện hoặc đi đường đất về không rửa tay đã chế biến thực phẩm), hoặc do nguyên liệu từ ban đầu đã nhiễm khuẩn; thứ hai là sau khi sản xuất, để đảm bảo an toàn thì phải diệt khuẩn, pate phải hấp chín, nếu hấp chín không hết được thì phải bảo quản bằng cách đóng kín như đồ hộp thông thường, bởi để lâu thì vi khuẩn Clostridium botulinum phát triển sinh ra chất độc gây ngộ độc cấp tính.

Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, sản phẩm này đang được bán rộng rãi bởi  9 ca bệnh ở nhiều tỉnh, thành khác nhau và rất may ngành Y tế đã phát hiện ra, khuyến cáo không nên dùng nữa, đưa thông tin sản phẩm của công ty này chứa độc tố có thể gây ngộ độc cấp tính chết người rộng rãi trên phương tiện truyền thông để người dân cảnh giác.

Tuy nhiên, trước lo lắng của người tiêu dùng về sử dụng đồ hộp khuyến cáo như vậy không đúng hoàn toàn, vì làm đồ hộp người ta đã thanh trùng rồi, nếu có vi sinh vật đã tích lũy độc tố rồi, nếu có nấu lại cũng không tác dụng rồi. Quan trọng nhất là phát hiện thì ta vứt đi. Đồ hộp nấu lại không có tác dụng, vì vi sinh vật phát triển nó đã nằm đó, có sẵn rồi.

Làm thế nào để phân biệt đồ hộp có nhiễm độ tố vi sinh vật hay không? Theo PGS Thịnh, tỷ lệ đồ hộp sản xuất an toàn cao, sản xuất xong đã đóng kín, sau đó thanh trùng. Nhưng trong điều kiện thanh trùng không tới sẽ sinh ra hiện tượng sinh khí và làm cho hộp phồng lên, đó là biểu hiện của sản phẩm đã hỏng. Nếu đồ hộp mà bị phồng lên thì nên bỏ đi, không ăn.

Nhưng cũng có loại đồ hộp nhiễm vi sinh vật không sinh khí, hộp không phồng thì sao?

Theo khuyến cáo của ông Thịnh, người tiêu dùng khi mua đồ hộp phải chú ý lựa chọn nhà sản xuất có tên tuổi, thương hiệu và đặc biệt xem ngày sản xuất, hạn sử dụng ở vỏ hộp.

“Đồ hộp có thời gian bảo quản lâu, thường từ 3-6 tháng nên dễ tích tụ dần nhiễm độc trong đó. Vì vậy đừng ăn thực phẩm gần ngày hết hạn hoặc quá date”, PGS Thịnh cho biết.