Nắm bắt xu thế mới, dịch chuyển thị trường xuất khẩu

• Doanh nghiệp cần thận trọng để tránh “sập bẫy” tại thị trường xuất khẩu
• Doanh nghiệp cần chủ động để tránh bị kiện tại thị trường xuất khẩu

Ở chiều ngược lại, các DN Việt Nam cũng đã nhanh nhạy, kịp thời nắm bắt xu thế để chuyển hướng thị trường xuất khẩu, nhằm tránh những rủi ro đáng tiếc có thể xảy ra...

“Hiện, đã có rất nhiều DN Mỹ đã đầu tư vào ngành dệt may tại Việt Nam. Điển hình như tại Nhơn Trạch – Đồng Nai, một tập đoàn của Mỹ đã đầu tư nhà máy rất lớn tại đây, và tôi cho rằng việc các DN Mỹ đầu tư vào Việt Nam là cách cơ cấu trong nguồn cung thiếu hụt của ngành dệt may Việt Nam”, ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) nhận xét.

Nói về ngành gỗ, ông Nguyễn Chánh Phương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP Hồ Chí Minh (Hawa) cho biết hiện đang có một quá trình chuyển dịch đầu tư từ các quốc gia như Đài Loan, Trung Quốc và rất nhiều hãng của Mỹ đầu tư ở các khu công nghiệp về đồ gỗ rất lớn tại Bình Dương, Tây Ninh và một số tỉnh Miền Trung.

Sự dịch chuyển đầu tư của các DN nước ngoài vào Việt Nam khiến đơn giá nhân công tăng cao, dẫn đến sẽ có sự cạnh tranh giữa các DN. Bên cạnh đó, nguy cơ lẩn tránh thương mại cũng đang là vấn đề tiềm ẩn những rủi ro.

Trước tình hình thị trường trong nước có sự cạnh tranh mạnh mẽ giữa DN “nội” và DN có vốn đầu tư nước ngoài, xuất khẩu cũng gặp không ít khó khăn, các DN trong nước đã chủ động tìm cách để chuyển hướng đầu tư, nhằm giữ vững thị phần. Với ngành dệt may, ông Vũ Đức Giang cho biết, ảnh hưởng chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, ngành dệt may thật sự đã bị “ngấm đòn”.

Cụ thể, ngành sợi Việt Nam xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc rất lớn, trên 2 tỷ USD/năm, nhưng 6 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu sợi vào Trung Quốc giảm sâu. Nguyên nhân, do đồng nhân dân tệ của Trung Quốc phá giá, nên sợi Việt Nam xuất khẩu vào Trung Quốc không cạnh tranh nổi với các sản phẩm sợi Trung Quốc. Các đơn hàng sản xuất của Trung Quốc giảm nên sức mua của các nhà sản xuất vải cũng giảm.

Ngoài ra, Việt Nam mua vải từ Trung Quốc bị tăng giá, thời gian giao hàng phức tạp, vấn đề thanh toán tiềm ẩn rủi ro... là những áp lực lớn cho DN ngành dệt may trong nước. Kế hoạch đặt ra trong năm 2019, xuất khẩu dệt may sẽ đạt 39,5 - 40 tỷ USD, xuất sang 4 thị trường trọng tâm nhất là: Mỹ (42%), EU (22%), Nhật Bản (20%), Hàn Quốc (15%)...

“Không bán được hàng cho Trung Quốc, chúng tôi chuyển sang thị trường thứ 3. Hiện chúng tôi đang xuất khẩu tương đối lớn, đó là thị trường các nước Trung Đông. Sợi Việt Nam xuất khẩu sang Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản và xuất cho thị trường Mỹ để sản xuất vải. Nhìn chung, ngành sợi hiện nay rất đa dạng thị trường nên mặc dù gặp khó khăn tại thị trường lớn là Trung Quốc, nhưng chúng tôi vẫn giữ được thị phần. Vì thế, trong 8 tháng đầu năm nay, tăng trưởng ngành dệt may trên 10% và khả năng đạt kim ngạch xuất khẩu 39 -  40 tỷ USD trong năm nay là hoàn toàn đạt được”, ông Giang lạc quan nhưng cũng nêu ra một số khó khăn.

Hiện nay Việt Nam nhập khẩu bông lớn thứ 2 của Mỹ và đây là một trong những thị trường nhập khẩu bông trọng tâm của Việt Nam. Tuy nhiên, do không có tổng kho ngoại quan của Mỹ tại Việt Nam nên DN không chủ động được nguồn nguyên liệu bông (trong khi Mỹ có tổng kho ngoại quan ở Indonesia). Nếu vấn đề này được giải quyết thì ngành dệt may Việt Nam sẽ gặp nhiều thuận lợi hơn nữa.

Với ngành đồ gỗ, ông Nguyễn Chánh Phương cho rằng Mỹ là thị trường chủ yếu của ngành đồ gỗ Việt Nam với hơn 40% sản lượng xuất khẩu của toàn ngành. Đặc biệt, năm 2018, 2019 con số tăng trưởng từ hơn 20% lên đến hơn 30%.  Đồ gỗ Việt Nam có sản phẩm, mẫu mã ở mức trung bình rất phù hợp với thị trường Mỹ do thị trường này yêu cầu giá cả, chất lượng vừa phải.

Nhìn nhận vấn đề ở góc độ là Giám đốc Công ty AA Long An, ông Phương cho rằng, trong hai năm qua, Công ty AA Long An đã cố gắng mở rộng một số mặt hàng mà Việt Nam không phải là thế mạnh, ví dụ như tủ bếp, đồ văn phòng... Đây là những sản phẩm thế mạnh trước đây của Trung Quốc, Malaysia, Thái Lan, nhưng gần đây Việt Nam đã vượt trội.

“DN xuất khẩu cần nghiên cứu kỹ thị trường, đầu tư dây chuyền máy móc công nghệ mới để đầu tư vào những mặt hàng không phải là thế mạnh. Thị trường xung quanh khu vực Châu Á Thái Bình Dương là thị trường rất tiềm năng của Việt Nam”, ông Phương khuyến nghị.

Ông Trần Toàn Thắng, Trưởng Ban kinh tế thế giới - Trung tâm Thông tin và Dự báo Kinh tế xã hội quốc gia, Bộ Kế hoạch – Đầu tư, khuyến khích DN trong ngắn hạn nên khai thác những lỗ hổng thị trường do cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung. Chẳng hạn, DN có thể gia tăng xuất khẩu vào Mỹ ở 12 nhóm hàng thực phẩm chế biến như thịt, động vật giáp xác, rau quả..., vì nằm ở mức thuế không cao và thị phần không nhiều, nên là cơ hội lớn cho DN Việt.