Ẩn số nào cho lãi suất cuối năm?

Lãi suất tăng, tiền gửi quay lại ngân hàng

Theo số liệu thống kê từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tháng 1/2024, tiền gửi dân cư vào hệ thống ngân hàng tăng trưởng âm. Tuy nhiên, tình trạng này dần được cải thiện theo tốc độ tăng của lãi suất huy động. Nếu trong tháng 2/2024, tiền gửi dân cư vào hệ thống ngân hàng tăng trưởng 1,6%, thì tháng 5/2024 đã tăng lên mức 2,8% và tiếp tục có sự tăng trưởng, đặc biệt là trong bối cảnh lãi suất tiết kiệm được các nhà băng đua nhau dâng lên.

Theo đó, chỉ trong 6 ngày đầu tháng 8/2024, đã có 6 ngân hàng tiếp tục tăng lãi suất huy động, gồm Agribank, Eximbank, Sacombank, Saigonbank, HDBank và TPBank. Riêng Sacombank đã có 2 lần tăng lãi suất trong vỏn vẹn chưa đầy một tuần. Trước đó, trong tháng 7/2024, có 19 ngân hàng tăng lãi suất huy động. Tính đến đầu tuần này, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng đã chạm mốc 6%/năm, kỳ hạn 18 tháng chạm mốc 6,1%/năm.

Lãi suất huy động tăng, được cho là phản ứng tất yếu của thị trường, vì tính đến cuối tháng 6/2024, tín dụng toàn hệ thống tăng 6%, trong khi huy động vốn chỉ tăng 1,5%. Tình trạng này kéo dài sẽ gây rủi ro cho thanh khoản hệ thống. Vì vậy, các chuyên gia nhận định, lãi suất tăng là cần thiết, việc lãi suất tiền gửi bị "ép" giảm quá sâu sẽ khiến "bẫy thanh khoản" cũng như rủi ro bong bóng tài sản xảy ra.

Song, đáng chú ý, dù lãi suất huy động tăng, nhưng NHNN cho biết tính đến cuối tháng 6/2024, lãi suất đối với các khoản vay mới và cũ tiếp tục giảm, lãi suất cho vay bình quân ở mức 8,3%/năm, giảm 0,96% so cuối năm 2023; lãi suất tiền gửi bình quân ở mức 3,59%/năm, tức là giảm 1,08%/năm so cuối năm 2023.

"Từ cuối tháng 3, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống phục hồi và tăng dần qua các tháng, cao hơn so với mức tăng của cùng kỳ năm 2023. Đến hết quý II/2024, tăng trưởng tín dụng đạt 6% theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Đến cuối tháng 7/2024, dư nợ tín dụng gần 14,33 triệu tỷ đồng, tăng 14,99% so với cùng kỳ 2023 và tăng 5,66% so cuối năm 2023", NHNN thông tin.

Trong bối cảnh chứng khoán giảm, các kênh đầu tư khác như thị trường bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp chưa khởi sắc, vàng khó giao dịch, ngược lại, tiền gửi ngân hàng liên tục tăng trong 4 tháng qua đã kích thích dòng tiền chảy trở lại vào hệ thống ngân hàng.

Tại buổi làm việc với NHNN về điều hành chính sách tiền tệ mới đây, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh về việc tiền gửi trong ngân hàng hiện nay đạt khoảng trên 15 triệu tỷ đồng. Số tiền này đã được hệ thống ngân hàng đưa vào nền kinh tế thông qua cấp tín dụng. Thủ tướng yêu cầu cần phải có giải pháp để nguồn vốn này phục vụ đắc lực cho sản xuất, kinh doanh, chứ không phải chỉ nằm trong ngân hàng.

Thủ tướng yêu cầu tiếp tục nhất quán thực hiện theo Kết luận 64 của Trung ương về kinh tế - xã hội năm 2023 - 2024; điều hành chủ động, linh hoạt, kịp thời, hiệu quả; phối hợp đồng bộ, hài hòa, chặt chẽ với chính sách khác. Điều hành tăng trưởng tín dụng khoảng 15%, tập trung cho các động lực tăng trưởng truyền thống và động lực tăng trưởng mới. Điều hành tỷ giá linh hoạt bằng những công cụ khác nhau. Điều hành linh hoạt, hài hòa, hợp lý và cân bằng giữa lãi suất và tỷ giá. Điều hành tín dụng phù hợp diễn biến kinh tế vĩ mô, lạm phát nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế...

Lãi suất cuối năm có tăng?

Đây là câu hỏi được nhiều nhà đầu tư, kể cả bên đi vay cũng như bên gửi tiết kiệm. Theo nhận định của các chuyên gia, lãi suất huy động tiền đồng không thể hạ nhiệt, một phần vì cầu tín dụng tăng, một phần vì NHNN sẽ duy trì lãi suất liên ngân hàng ở nền cao (4 - 5%) nhằm hạn chế găm giữ, đầu cơ tỷ giá. Lãi suất liên ngân hàng cao sẽ tác động đến thanh khoản hệ thống, làm tăng lãi suất huy động trên thị trường dân cư. Trước đó, chuyên gia phân tích của hàng loạt công ty chứng khoán như MBS, KBSV… cũng cho rằng, lãi suất sẽ tiếp tục tăng trong nửa cuối năm 2024 với mức tăng khoảng 50 điểm cơ bản.

Phân tích cụ thể về triển vọng lãi suất nửa cuối năm 2024, trong báo cáo chuyên đề vĩ mô tháng 8 vừa được công bố mới đây, Công ty Cổ phần Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho biết, lãi suất huy động đã giảm đầu năm và mới phục hồi lại từ tháng 4 với mức thay đổi bình quân là 0,45 - 0,70 điểm % so với cuối quý 1. Hiện tại, lãi suất huy động kỳ hạn 9 - 12 tháng bình quân đã trở lại mức cuối năm ngoái, trong khi lãi suất huy động các kỳ hạn ngắn hơn chỉ còn thấp hơn 0,15 - 0,3 điểm % so với cuối năm 2023. Các chuyên gia của VDSC kỳ vọng lãi suất huy động có thể tiếp tục tăng nhẹ và kết thúc năm 2024 cao hơn mức đầu năm bình quân khoảng 0,5 - 1 điểm %.

Đối với lãi suất cho vay, VDSC cho hay, thống kê của NHNN cho thấy, lãi suất cho vay bình quân giảm khoảng 0,96 điểm % trong 6 tháng năm 2024, nhanh hơn tốc độ giảm của lãi suất huy động. "Sự thay đổi từ lãi suất huy động sang lãi suất cho vay luôn có độ trễ, do đó, chúng tôi cho rằng, việc lãi suất huy động tăng trở lại có thể sẽ chưa ảnh hưởng quá nhiều đến đà giảm của lãi suất cho vay, ít nhất là cho đến cuối năm 2024" - VDSC phân tích.

Tương tự, Công ty Chứng khoán MBS nhận định: "Lãi suất đầu ra sẽ vẫn duy trì ở mặt bằng hiện tại trong bối cảnh các cơ quan quản lý và các ngân hàng thương mại đang nỗ lực hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn". Còn trong báo cáo cập nhật kinh tế Việt Nam, Công ty Chứng khoán Shinhan dự báo, rất có khả năng tỷ giá, lạm phát hạ nhiệt vào cuối năm. Nhờ vậy, NHNN sẽ có nhiều dư địa hơn để nới lỏng, duy trì lãi suất ở mức hợp lý nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước tiếp tục đà phục hồi.