Bị phạt 48 triệu đồng vì bán sách giáo khoa giả
Ngày 4/7, thông tin từ Nhà xuất bản (NXB) Giáo dục Việt Nam cho biết, Đội Quản lý thị trường số 3 thuộc Cục Quản lý thị trường tỉnh Cà Mau đã quyết định xử phạt vi phạm hành chính Nhà sách Hải Vân ở thị trấn Cái Nước số tiền 48 triệu đồng. Nhà sách trên vi phạm bán sách giáo khoa (SGK) không có hóa đơn, chứng từ, tài liệu thể hiện nguồn gốc hợp pháp.
Theo đó, qua kiểm tra tại nhà sách Hải Vân, đoàn kiểm tra (gồm Công an, Quản lý thị trường và NXB Giáo dục Việt Nam) phát hiện cơ sở này đang bày bán SGK các loại với số lượng 470 bản/24 tên xuất bản phẩm không có hóa đơn, chứng từ, tài liệu thể hiện nguồn gốc hợp pháp. Đồng thời buộc tiêu hủy số SGK trên, chủ yếu là sách tiếng Anh của NXB Giáo dục Việt Nam.
Trước tình hình in và phát hành SGK giả sử dụng trong năm học 2023-2024 diễn biến phức tạp, NXB Giáo dục Việt Nam phối hợp cùng Cục Quản lý thị trường và Phòng Cảnh sát kinh tế Công an một số tỉnh tổ chức đoàn kiểm tra các công ty, cửa hàng phân phối sách giáo khoa trên địa bàn. Qua đó, phát hiện một số cửa hàng bán SGK không có hóa đơn, chứng từ, tài liệu thể hiện nguồn gốc hợp pháp nên đã lập biên bản vi phạm hành chính và thu giữ số sách này để xử phạt.
Theo đại diện NXB Giáo dục Việt Nam, sách giả là tự sao chụp/scan từ các tựa sách thật rồi in lại, mang nội dung và cách trình bày giống sách thật. Nhằm tiết kiệm chi phí in ấn nên nhiều quyển sách giả không đảm bảo đầy đủ nội dung và hình ảnh minh họa. Các đối tượng in sách giả không phải thực hiện quy trình xuất bản theo quy định, không trả chi phí bản quyền theo luật sở hữu trí tuệ cho tác giả, vì thế chi phí làm sách giả thấp hơn nhiều so với giá thực tế của cuốn sách.
Sách giả thường bị cắt xén, khổ sách nhỏ hơn nếu so với sách thật, đóng gáy cẩu thả, gáy sách mỏng dễ bị bong rời các trang, thiếu trang. Sách giả được bán ra với nhiều mức giá khác nhau, thậm chí có nơi bán sách giả ngang với giá niêm yết trên bìa của sách thật.
Sách giả thường in ấn kém chất lượng hơn sách thật, sử dụng giấy in chất lượng thấp, không sử dụng các công nghệ in đặc biệt (ép nhũ, cán mờ,…) hoặc để cắt giảm chi phí in ấn tối đa nhiều đơn vị làm sách giả thường chỉ scan/photo, gõ lại nội dung từ trong sách thật mà không qua các khâu kiểm duyệt và in đại trà dẫn đến việc phần chữ dù được xử lý lại nhưng quan sát kĩ vẫn thấy bị vỡ, nét đậm nhưng không sắc, đôi lúc bị đứt. Phần hình ảnh không rõ ràng, bị nhòe, màu sắc không đồng đều (thường là đậm hơn so với sách thật) do dùng máy scan và xử lí lại. Nếu khách hàng chú ý vào độ đậm nhạt và tính sắc sảo của chữ in, hình ảnh được in trên trang giấy, hay chất lượng giấy của sách có thể dễ dàng thấy được sự khác biệt.
Việc mua phải các sản phẩm sách kém chất lượng, người tiêu dùng đã vô tình làm ảnh hưởng đến quyền lợi của bản thân. Khi mua sách giả, các em học sinh sẽ không được sử dụng những cuốn sách chất lượng - được bảo hộ nguồn gốc từ NXB Giáo dục Việt Nam. Các hình ảnh, nội dung trong sách bị nhòe, mờ, không rõ nét dẫn dến việc thị lực bị suy giảm nếu sử dụng sách kém chất lượng trong thời gian dài.
Một số nội dung trong sách giả được đánh máy lại nhưng không đi qua các khâu kiểm duyệt như sách chính thống làm sai lệch kiến thức trong quá trình tiếp thu của học sinh. Đây cũng là một trong những lí do quan trọng để người tiêu dùng nên nói không với sách giả, sách kém chất lượng.
Đặc biệt, từ năm 2020 trở đi, NXB Giáo dục Việt Nam đã dán tem định danh với các cuốn sách giáo khoa do NXB phát hành. Đối với sách giả, các mã tem được in cùng một mã số seri và không kích hoạt được. Nếu mua nhầm sách giả, sách kém chất lượng, học sinh không thể truy cập và sử dụng kho học liệu điện tử của NXB Giáo dục Việt Nam.
Vậy làm sao để mua được sách thật? Đây là câu hỏi của nhiều phụ huynh học sinh. Dù biết đã mua nhầm sách giả, sách kém chất lượng, nhưng người mua thường có tâm lý ngại đổi trả. Để giúp khách hàng yên tâm hơn về chất lượng, NXB Giáo dục Việt Nam hướng dẫn và chỉ ra một số lưu ý giúp phụ huynh và các em học sinh lựa chọn những sản phẩm uy tín nhất.
Phụ huynh nên lựa chọn các đơn vị phát hành SGK chính thống như NXB Giáo dục Việt Nam và một số NXB được cấp phép, các Công ty cổ phần đầu tư và phát triển giáo dục, Công ty sách và thiết bị trường học tại địa phương hoặc nhà sách chính thống.
Khi mua SGK, phụ huynh chú ý kiểm tra mã thẻ cào tại website tcg-nxbgd.vn và cào tem, quét mã QR trên tem chống hàng giả dán trên bìa 4 để xác thực. Trong trường hợp mua nhầm sách giả, kiên quyết yêu cầu được hoàn trả sách thật với mã số có thể kích hoạt được. Phụ huynh hãy lựa chọn những cuốn sách chất lượng nhất từ NXB giáo dục cho các em học sinh thân yêu.