Chớp cơ hội để hàng Việt “vượt sóng” sang châu Âu

Trao đổi với PV Báo CAND ngày 9/3, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết, rau quả XK vào EU nhiều nhất là thị trường Hà Lan, tiếp đó là Đức. Doanh nghiệp (DN) rau quả Việt Nam đã tận dụng hiệu quả ưu đãi thuế 0% theo EVFTA để gia tăng XK, điều này không chỉ giúp DN tận dụng được ưu đãi thuế mà hơn hết là nâng cao mức độ nhận diện thương hiệu Việt, tăng khả năng cạnh tranh hàng Việt Nam tại EU.

Hiện nay, tại thị trường EU, xu hướng tiêu dùng xanh, thực phẩm hữu cơ, sản phẩm có chứng nhận đang mở ra cơ hội lớn cho nông sản Việt. Bên cạnh đó, Việt Nam có điều kiện tự nhiên thuận lợi để sản xuất nhiều loại nông sản đặc thù mà EU không có, như thanh long, xoài, chanh leo, vải, nhãn… Tuy nhiên, EU là thị trường có tiêu chuẩn chất lượng và an toàn thực phẩm rất cao. Các sản phẩm XK sang thị trường này phải đáp ứng các quy định SPS (kiểm tra an toàn thực phẩm và kiểm dịch, phụ gia thực phẩm…) và TBT (rào cản kỹ thuật thương mại), với dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực phẩm thấp.

Do đó, để tận dụng được những cơ hội mới cho rau quả Việt Nam thì trước hết, DN và người sản xuất rau quả cho thị trường EU cần thường xuyên cập nhật thông tin về dư lượng MRL (mức dư lượng thuốc trừ sâu cao nhất được phép trong hoặc trên thực phẩm) từ Văn phòng SPS của Bộ Nông nghiệp và Môi trường để có hướng xử lý thích hợp. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức, năng lực bằng cách tập huấn cho các địa phương, nông dân, DN sản xuất rau quả trọng điểm sang EU; xây dựng các tài liệu hướng dẫn dễ hiểu các yêu cầu của EU trong trồng trọt, thu hái, bảo quản… để XK.

Nhằm thúc đẩy rau, quả Việt tiếp cận lâu dài tại thị trường Đức và EU, đại diện Thương vụ Việt Nam tại Đức cam kết sẽ tạo mọi điều kiện hỗ trợ các DN Việt Nam kết nối với đối tác tại địa bàn, đẩy mạnh XK hoa quả của Việt Nam vào thị trường Đức nói riêng và EU nói chung, tận dụng các lợi thế thuế quan mà Hiệp định EVFTA mang lại cho ngành rau, quả Việt Nam.

Ông Trần Ngọc Quân,Tham tán Thương mại Việt Nam tại Bỉ và EU cho biết, năm 2024 là năm đặc biệt thành công về thương mại của Việt Nam với EU. Với điều hành chính sách linh hoạt và quyết liệt của Chính phủ và Bộ Công Thương, mặc dù thương mại của EU với các nước trên thếgiới giảm 3,5% nhưng thương mại với Việt Nam tăng 14,8%. Thị phần của Việt Nam trên tổng nhập khẩu của EU đã tăng vững chắc từ khoảng 1,2% năm 2019 – năm EVFTA có hiệu lực lên 2,3% vào năm 2024. Năm 2025, với việc EVFTA bước vào năm thứ 5 với biểu B5 được áp dụng, hơn 92% hàng hóa Việt Nam vào EU sẽ được hưởng thuế ưu đãi thuế bằng 0%, đây là lợi thế rất lớn cho Việt Nam và rất nhiều nước cạnh tranh của Việt Nam mong muốn có Hiệp định như Việt Nam. Điều đó cho thấy, EVFTA tạo ra cơ hội rất lớn cho Việt Nam.

Về triển vọng thương mại năm 2025, ông Trần Ngọc Quân cho biết, kinh tế EU được dự báo đang hồi phục, lạm phát giảm, tạo điều kiện tốt hơn cho thương mại. Tuy nhiên, một số vấn đề đang ảnh hưởng kinh tế EU là chính sách thương mại mới của Hoa Kỳ, khả năng chiến tranh thương mại với Trung Quốc và kết quả xung đột Nga – Ukraine khi mà EU đã quyết định áp dụng gói trừng phạt thứ 17 đối với Nga.

EU đã bắt đầu nhiệm kỳ mới giai đoạn 2024-2029 với nhiều chính sách quan trọng. Theo đó, Chương trình thỏa thuận xanh châu Âu với rất nhiều yêu cầu cao về môi trường và phát triển bền vững đã dần chuyển sang những chương trình được đánh giá là thay đổi về quan niệm điều hành. Trước đây, EU dùng chính sách để cưỡng ép thay đổi hành vi một cách quyết liệt, nhưng hiện tại EU đưa ra vấn đề dùng DN làm trung tâm, các chính sách thích ứng với năng lực của DN trong con đường phát triển xanh, bền vững. Chính sách chung của EU sẽ là tăng cường khả năng cạnh tranh, tăng cường an ninh và tăng cường khả năng phục hồi kinh tế.

Để gia tăng XK, ông Trần Ngọc Quân cho rằng, EVFTA là hiệp định đưa lại ưu thế rõ rệt cho hàng Việt Nam. Do vậy, DN Việt Nam cần đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại, tìm kiếm bạn hàng để tận dụng lợi thế này, chiếm lĩnh thị trường trước khi rất nhiều FTA sẽ được EU kết thúc đàm phán dự kiến trong năm nay và năm sau. Đồng thời, tăng cường quản lý chất lượng sản phẩm, tránh gian lận thương mại, truyền tải hàng hóa từ nước khác qua Việt Nam để vào EU. Các hiệp hội cần yêu cầu các DN nâng cao tinh thần trách nhiệm trong hoạt động kinh doanh, hướng dẫn DN sản xuất và XK theo quy định, tăng cường quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm.

Theo chuyên gia kinh tế cao cấp Nguyễn Thành Hưng, nguyên Tổ trưởng Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo quốc gia về Hội nhập quốc tế, EU là một thị trường tiềm năng nhưng cũng đưa ra nhiều quy định mới chặt chẽ, đặc biệt quan tâm đến biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường. Họ ban hành nhiều thiết chế cho hàng hóa nhập khẩu như Chiến lược từ trang trại đến bàn ăn; Kế hoạch hành động kinh tế tuần hoàn nhằm biến các sản phẩm bền vững thành tiêu chuẩn ở EU… Do đó, DN muốn XK vào EU và các nước Bắc Âu, cần nắm bắt rõ quy định, xu hướng thị trường để có hướng tiếp cận mới, đồng thời, cần chuyển đổi mô hình sản xuất nhằm bắt kịp các xu thế mới của EU.

Đối với DN Việt Nam XK sang EU, bà Nguyễn Thị Hoàng Thuý, Vụ trưởng, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển, kiêm nhiệm thị trường Bắc Âu cho biết, nông sản Việt XK sang thị trường EU vẫn đang phải đáp ứng những yêu cầu rất cao từ thị trường. Do đó, DN Việt Nam cần tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, đầu tư vào công nghệ canh tác sạch và đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn mới của EU để duy trì và mở rộng thị phần tại khu vực này.