Chủ động đa dạng hóa nguồn cung xăng, dầu trong nước

TS. Nguyễn Bích Lâm cho rằng, giá xăng, dầu sẽ còn tăng cao, do nhu cầu xăng dầu tăng cao sau đại dịch, trong khi trữ lượng không tăng bởi thời gian qua thế giới không đầu tư vào thượng nguồn để khai thác dầu mỏ, sản lượng khai thác gần như đang ở mức cao nhất. Điều này sẽ dẫn tới giá xăng, dầu cũng sẽ tiếp tục tăng cao. Cùng với đó, chiến sự Nga - Ukraine cũng là yếu tố làm cho việc tăng giá này nhanh hơn.

Ông Nguyễn Bá Khang, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin giám sát tài chính quốc gia (Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia) cho rằng, có thể nhận thấy việc tăng giá xăng, dầu thời gian qua rõ ràng là một yếu tố chính gây trở ngại trong công tác điều hành giá và kiểm soát lạm phát, bởi xăng, dầu là đầu vào chính của nhiều hàng hóa dịch vụ, đặc biệt là lĩnh vực vận tải. Do vậy, giá xăng dầu tăng đồng nghĩa lạm phát sẽ tăng.

Đáng chú ý, công tác kiểm soát lạm phát trong thời gian qua được phối hợp rất tốt, đã tạo nền tảng nhất định để tạo điều kiện cho kinh tế Việt Nam chống chọi được với cú sốc giá bên ngoài. Bởi ngay sau khi nền kinh tế hoạt động trở lại thì nguồn cung về lương thực thực phẩm cũng trở nên dồi dào hơn, sự hỗ trợ của chính sách về việc bình ổn giá sẽ bù đắp phần nào cho tác động của lạm phát trong thời gian tới. Tuy nhiên, việc giá dầu thế giới tăng cao đột biến từ cuối tháng 2 đã có những tác động tiêu cực đến kiểm soát lạm phát.

“Trong bối cảnh áp lực đang tăng, cùng với việc bắt đầu đưa gói phục hồi kinh tế với quy mô lớn vào đời sống, chắc chắn sẽ thúc đẩy tổng cầu lớn tạo yếu tố gây áp lực lên lạm phát. Tuy nhiên, áp lực này sẽ chậm hơn 1 chút do độ trễ của chính sách và theo quan sát của chúng tôi, chu kỳ lạm phát này sẽ khác với các chu kỳ lạm phát trước ở các yếu tố, tất cả các chu kỳ lạm phát trước là do tổng cầu gia tăng quá nhanh, cao hơn sản lượng tiềm năng của nền kinh tế, sự chênh lệch sản lượng là yếu tố gây ra áp lực lạm phát. Còn lạm phát lần này được gây ra bởi yếu tố thiếu hụt cung hàng hóa cơ bản để phục vụ cho sản xuất. Lạm phát sẽ tăng nhưng không quá cao”, ông Khang cho hay.

Để giảm thiểu tác động tiêu cực của tăng giá xăng dầu, TS. Nguyễn Minh Phong cho rằng, Việt Nam cần chủ động xây dựng các kịch bản và các giải pháp thích ứng hiệu quả trên cơ sở bám sát và dự báo tốt, tăng cường chất lượng thông tin về những biến động thị trường và địa chính trị quốc tế trong thời gian tới; chủ động đa dạng hóa nguồn cung dầu trong nước và thế giới; tìm cách tiếp cận an toàn với nguồn dầu giá rẻ và với phương thức thanh toán phù hợp; tăng dự trữ quốc gia về dầu mỏ và thay đổi cơ chế quỹ bình ổn giá xăng dầu hiện hành theo hướng chuyển nhập quỹ này vào quỹ dự trữ xăng dầu quốc gia; linh hoạt hóa mức thu ngân sách Nhà nước và giảm các chi phí trong giá cơ sở xăng, dầu.

Mặt khác, cần chủ động gia tăng sản xuất và sử dụng các năng lượng thay thế phi dầu mỏ, nhất là năng lượng sạch, tái tạo; đồng thời, vận động người dân, doanh nghiệp tiết giảm sử dụng xăng, dầu cả trong sản xuất kinh doanh và trong sinh hoạt; nghiêm cấm và xử phạt kịp thời đủ sức răn đe các hành vi đầu cơ, trục lợi, găm giữ gây khan hiếm giả tạo xăng dầu trên thị trường

Tổng Cục trưởng Tổng cục Thống kê Nguyễn Thị Hương cho biết, để hạn chế những tác động tiêu cực từ giá nguyên, nhiên liệu thế giới đến nền kinh tế, tiến tới đảm bảo kinh tế vĩ mô và đạt mục tiêu tăng trưởng, trước mắt, chúng ta cần đảm bảo nguồn cung ứng với những mặt hàng liên quan đến sản xuất và tiêu dùng trong nước như xăng, dầu, xi măng, sắt thép và vật tư đầu vào cho sản xuất nông nghiệp…, không để xảy ra hiện tượng tăng giá đột biến, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, người dân. Về dài hạn, “chúng ta cần xem xét, chuyển đổi cơ cấu tiêu dùng năng lượng, chuyển sang năng lượng xanh, năng lượng bền vững từ tự nhiên, không gây ô nhiễm môi trường, tiến tới tự chủ nguồn năng lượng cung cấp cho sản xuất, tiêu dùng trong nước,” bà Hương nhấn mạnh.

Ông Trần Duy Đông, Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho rằng, để kìm giá xăng, dầu cần phải tính tới các công cụ thuế linh hoạt hơn, như bài toán giảm thuế môi trường, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng, thuế nhập khẩu; phải có chiến lược tiết kiệm, chuyển đổi dần trong cơ cấu sử dụng năng lượng thân thiện hơn với môi trường...

Để ổn định giá xăng, dầu trong nước, Bộ Công Thương kiến nghị Bộ Tài chính rà soát và tính toán lại các mức chi phí trong cơ cấu tính giá cơ sở mặt hàng xăng, dầu như mức chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận định mức, phí đưa xăng, dầu từ nước ngoài về Việt Nam và các loại thuế cho phù hợp nhằm bảo đảm tính đúng, tính đủ, hài hòa lợi ích giữa các chủ thể tham gia thị trường xăng, dầu. Diễn biến của thị trường xăng, dầu trong thời gian qua một lần nữa cho thấy, việc quản lý giá xăng, dầu, thị trường xăng, dầu nói riêng và bảo đảm an ninh năng lượng nói chung cần một chính sách đồng bộ, dài hạn của tất cả các bộ, ngành liên quan với những kịch bản cụ thể để có sự ứng phó kịp thời trước những biến động khó lường của thị trường thế giới.

Ông Nguyễn Xuân Định, Phó trưởng Phòng Chính sách tổng hợp, Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho biết, để ổn định giá xăng, dầu thì giải pháp cơ bản vẫn là phải đảm bảo nguồn cung, không để thiếu hụt xăng, dầu trong mọi tình huống, tránh tình trạng đầu cơ găm hàng tích trữ.

Hiện, Bộ Tài chính đã phối hợp với các bộ, ngành xây dựng kịch bản điều hành giá và báo cáo với Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ - Trưởng Ban chỉ đạo điều hành giá. Trong đó sẽ có những kịch bản mức lạm phát từ 3,6-4,3% và có những kịch bản hơn 4%. Như vậy công tác điều hành giá sẽ phải triển khai quyết liệt ngay từ đầu năm.