Chủ động giải quyết “bài toán” cung cầu lao động sau dịch
Theo báo cáo sơ bộ của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐ-TBXH), từ tháng 7 đến tháng 9/2021, có khoảng 1,3 triệu lao động dịch chuyển từ thành thị về nông thôn. Việc dịch chuyển lao động này đang gây nguy cơ thiếu lao động cục bộ ở một số ngành, vùng.
Thực tế này cũng đã được thừa nhận tại hội nghị đánh giá tác động của dịch COVID-19 đến doanh nghiệp, người lao động và đề xuất giải pháp thu thập thông tin thị trường lao động, kết nối cung - cầu lao động vừa được Cục Việc làm (Bộ LĐ-TBXH) tổ chức theo hình thức trực tuyến với 63 Sở LĐ-TBXH và trung tâm dịch vụ việc làm trên cả nước. Các giải pháp để giải quyết bài toán cung cầu lao động là rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay.
Nơi thừa, nơi thiếu lao động
Theo khảo sát sơ bộ của Bộ LĐ-TBXH, trong khoảng từ tháng 7 đến đầu tháng 10, có khoảng 324 nghìn người trở về quê từ Hà Nội, 292 nghìn người về quê từ TP Hồ Chí Minh và 450 nghìn người trở về từ các tỉnh, thành khác phía Nam.
Làn sóng lao động trở về quê những ngày qua khiến quan hệ cung - cầu lao động bị mất cân đối cục bộ, nhất là những tỉnh, thành phố thuộc vùng kinh tế trọng điểm Đông Nam Bộ, nơi đã và đang bị tác động rất lớn bởi đại dịch. Bộ LĐ-TBXH nhận định, lao động ồ ạt trở về quê gây ra tình trạng thiếu lao động.
Các doanh nghiệp ở các tỉnh, thành trọng điểm như TP Hồ Chí Minh, Long An, Đồng Nai, Bình Dương có nhu cầu tuyển lao động lớn sau khi dừng giãn cách xã hội; trong khi đó một số tỉnh như Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh thì số lao động không có việc làm nhiều, khả năng tìm việc làm tại địa phương gặp khó khăn khi nhu cầu lao động không lớn.
Theo khảo sát của Bộ LĐ-TBXH với gần 23 nghìn doanh nghiệp trên toàn quốc cho thấy, có 17,8% doanh nghiệp bị thiếu lao động, tập trung cao nhất ở Bình Dương (36,9%); Bình Phước (34,4%) và TP Hồ Chí Minh là 31,8%. Việc thiếu hụt lao động xuất hiện ở nhiều ngành thâm dụng lao động như: Điện tử (55,6%), da giày (51,7%), may (49,2%), sản xuất thiết bị điện (44,5%), dệt (39,5%).
Theo PGS.TS Vũ Quang Thọ, nguyên Viện trưởng Viện Công nhân và Công đoàn, đại dịch COVID-19, đặc biệt là làm sóng dịch lần thứ 4 đã tác động rất lớn đến thị trường lao động. Những tác động tiêu cực này đã thể hiện rất rõ ngay khi các doanh nghiệp mở cửa sản xuất trở lại ít ngày qua. Ở những trung tâm sản xuất lớn, tập trung nhiều khu công nghiệp - khu chế xuất, nguồn cung ứng lao động trở lại làm việc bị thiếu hụt một cách nghiêm trọng.
“Tác động của dịch COVID-19 đã tạo ra nghịch lý lớn cho thị trường lao động, sẽ thể hiện rõ trong thời gian tới đây đó là chỗ thừa, chỗ thiếu lao động. Nơi thiếu thì làm cho sản xuất bị đình trệ, nơi thừa thì gây ra tình trạng thất nghiệp và các vấn đề xã hội phức tạp”, ông Thọ cho biết.
Phát huy tối đa vai trò của trung tâm dịch vụ việc làm
Theo Cục Việc làm, một trong những giải pháp giải quyết vấn đề này là phải phát huy tối đa vai trò của các trung tâm dịch vụ việc làm. Các trung tâm dịch vụ việc làm cần chủ động nắm bắt nhu cầu sử dụng lao động của các doanh nghiệp, qua đó có những giải pháp kết nối, bảo đảm nguồn cung lao động phù hợp cho người dân.
TS Vũ Trọng Bình, Cục trưởng Cục Việc làm cho biết, các Sở LĐ-TBXH cần quan tâm, chú trọng hơn đến thu thập thông tin thị trường lao động trong giai đoạn này. Từ đó xây dựng mỗi trung tâm dịch vụ việc làm địa phương trở thành trạm quan trắc thông tin thị trường, bám sát doanh nghiệp, thị trường. Trong đó, cần chú trọng kết nối cung - cầu lao động.
Trung tâm Quốc gia về dịch vụ việc làm cần phối hợp các địa phương để nắm bắt nguồn cung lao động, chú ý những địa bàn lớn như Nghệ An, Thanh Hóa, các địa phương phía Bắc, cũng như các tỉnh miền Tây - nơi có nhu cầu lao động lớn. Cần xác định được bài toán cung - cầu lao động cho từng địa phương, để hướng tới nhu cầu kết nối toàn quốc.
“Các sàn giao dịch việc làm đẩy mạnh hoạt động kết nối thông tin thị trường lao động một cách cụ thể. Song song với tiếp cận thông tin từ các khu công nghiệp, khu kinh tế, các trung tâm dịch vụ việc làm cũng cần tìm hiểu thông tin của lực lượng lao động phi chính thức - nhóm đối tượng cần quan tâm trong bối cảnh đại dịch hiện nay”, TS Vũ Trọng Bình cho hay.
PGS.TS Vũ Quang Thọ cũng cho rằng, vai trò của các trung tâm dịch vụ việc làm đặc biệt quan trọng trong giai đoạn này. Trung tâm dịch vụ việc làm phải là chỗ dựa vững chắc cho tất cả các đối tượng là người lao động và người sử dụng lao động, đặc biệt là những lao động yếu thế. Hoạt động giới thiệu việc làm, cung ứng lao động có thể thực hiện qua nhiều hình thức, trực tiếp, gián tiếp qua cổng thông tin điện tử về việc làm, qua website, qua điện thoại, tin nhắn để tạo thành mạng lưới bao phủ trên toàn quốc, có tính liên thông.
Trong điều kiện dịch bệnh hiện nay, đòi hỏi các trung tâm dịch vụ việc làm phải làm tốt công tác tổ chức thu thập, cập nhật thông tin, vị trí việc làm còn trống. Chia sẻ thông tin trên toàn quốc để kết nối thông tin cung cầu lao động trên thị trường. Đồng thời, các trung tâm dịch vụ việc làm cần đưa ra những dự báo về thị trường lao động cả trong ngắn hạn và dài hạn để cơ quan quản lý nhà nước có những điều chỉnh phù hợp.