Công tác hậu kiểm mỹ phẩm tại Việt Nam vẫn còn nhiều lỗ hổng
Thời gian qua, thị trường xuất hiện nhiều loại mỹ phẩm giả, kém chất lượng… Điều này không chỉ gây thiệt hại nghiêm trọng cho nền kinh tế, ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng mà còn hủy hoại uy tín, thương hiệu và sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp làm ăn chân chính.
Thông tin trên được TS Tạ Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) đưa ra tại hội thảo “Mỹ phẩm: Từ công bố, sản xuất đến đảm bảo chất lượng” tổ chức ngày 25/8 tại TP Hồ Chí Minh.
Theo TS Tạ Mạnh Hùng, những năm gần đây, ngành mỹ phẩm Việt Nam đang tăng trưởng nhanh chóng, với quy mô thị trường đạt khoảng 2,3-2,5 tỷ USD (tính đến năm 2024) và tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm từ 10-15%.
“Số lượng tiêu thụ lớn, lợi nhuận cao khiến mỹ phẩm trở thành mục tiêu làm nhái, làm giả của các đối tượng phi pháp. Bên cạnh đó, tình trạng sản xuất, kinh doanh mỹ phẩm tự chế (handmade), mỹ phẩm nhà làm (homemade) có xu hướng nở rộ trong những năm gần đây, làm tăng thách thức trong việc kiểm soát các mỹ phẩm này khi mà người tiêu dùng chưa thực sự nhận thức đúng đắn về các tác hại của mỹ phẩm được sản xuất không đúng quy định, chưa được cấp phép, không có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng”, TS Tạ Mạnh Hùng nói.
Vừa qua, tại nhiều địa phương, lực lượng chức năng liên tiếp phát hiện và xử lý nhiều trường hợp làm giả, làm nhái mỹ phẩm cao cấp. Trong tháng cao điểm đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ từ ngày 15/5-15/6/2025, có nhiều vụ việc bị triệt phá.
Theo Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Vũ Hoàng, Phó Giám đốc Bệnh viện Da liễu TP Hồ Chí Minh, năm 2024, có hơn 80.000 bệnh đến khám tại Bệnh viện Da liễu thành phố. Số bệnh nhân viêm da tiếp xúc dị ứng đang đứng ở vị trí thứ 3, sau viêm da cơ địa và muộn trứng cá. Nguyên nhân là mỹ phẩm kém chất lượng đang phổ biến và gia tăng. Bệnh nhân sử dụng mỹ phẩm do thiếu kiến thức lựa chọn sản phẩm, tâm lý muốn cải thiện nhanh, giá thành rẻ, dễ tiếp cận.
Ông Nguyễn Tấn Phong, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật Hiệp Hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), cho biết chỉ trong một ngày cuối tháng 5/2025 đã có gần 300 sản phẩm bị rút số công bố - chiếm tới 60% tổng số cả năm 2024. Đây là con số báo động, cho thấy không ít doanh nghiệp đang tìm cách lách luật, né tránh kiểm tra.
“Nhờ hậu kiểm, những sản phẩm chứa chất cấm, thành phần sai lệch hay quảng cáo thổi phồng mới được phát hiện kịp thời và thu hồi. Đây chính là cách để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh công bằng cho các doanh nghiệp chân chính”, ông Nguyễn Tấn Phong phân tích.
Thực tế cho thấy công tác hậu kiểm mỹ phẩm tại Việt Nam vẫn còn nhiều lỗ hổng. Nhiều địa phương thiếu cán bộ chuyên trách, phòng kiểm nghiệm chưa đạt chuẩn quốc tế, khiến việc kiểm tra khó kịp thời và toàn diện. Mỹ phẩm tràn lan trên sàn thương mại điện tử (TMĐT) nhưng không qua kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, khiến việc kiểm tra, truy xuất và xử lý trở nên khó khăn hơn. Chế tài xử phạt chưa đủ răn đe: Mức phạt hiện nay chỉ 30-50 triệu đồng, trong khi lợi nhuận từ vi phạm có thể gấp nhiều lần.
“Chính những bất cập này khiến thị trường mỹ phẩm Việt Nam chưa thật sự minh bạch và an toàn”, ông Nguyễn Tấn Phong thẳng thắn nhìn nhận.
TS Tạ Mạnh Hùng cho rằng cần xây dựng hệ thống hậu kiểm hiệu quả hơn, định kỳ kiểm tra sản phẩm trên thị trường, nâng cao chế tài xử phạt đối với hành vi vi phạm trong công bố, quảng cáo, sản xuất mỹ phẩm, đồng thời thiết lập cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc minh bạch, dễ dàng tra cứu.
Tiếp đó là hỗ trợ phát triển mỹ phẩm sản xuất trong nước, nâng cao nhận thức người tiêu dùng. Đặc biệt là tăng cường phối hợp liên ngành và quốc tế. Các cơ quan chức năng như Y tế, Công an, Công thương, Hải quan, Quản lý thị trường sẽ phối hợp chặt chẽ hơn trong quản lý mỹ phẩm. Ngoài ra, Việt Nam tiếp tục học hỏi kinh nghiệm quản lý từ các nước ASEAN và quốc tế để áp dụng phù hợp.