Giá sầu riêng lao dốc, nhà vườn than lỗ
Sầu riêng loại trái cây đặc sản có giá trị kinh tế cao, là nguồn nông sản xuất khẩu quan trọng của tỉnh Tiền Giang, địa phương có diện tích trồng lớn nhất Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Toàn tỉnh Tiền Giang có trên 22.000ha sầu riêng, tập trung tại các huyện, thị vùng kiểm soát lũ phía Tây: huyện Cai Lậy, Cái Bè, Châu Thành, thị xã Cai Lậy... với sản lượng mỗi năm khoảng 440.000 tấn quả.
Sau Tết Nguyên đán, giá sầu riêng giảm sâu, khiến nhà vườn lo lắng. Theo các nhà vườn ở huyện Cai Lậy và thị xã Cai Lậy, những năm trước, giá sầu riêng nghịch vụ luôn giữ mức trên 100.000 đồng/kg. Thông thường, sầu riêng trái sớm thu hoạch từ tháng giêng cho đến cuối tháng 2 (Âm lịch) hàng năm, sẽ có giá 70.000 đến 90.000 đồng/kg (giống Ri6), đặc biệt năm ngoái lên 110.000 đến 130.000 đồng/kg. Còn năm nay, giá sầu riêng ở mức 35.000 đến 50.000 đồng/kg.
Anh Nguyễn Văn Mẫn (ngụ thành phố Mỹ Tho) cho biết: Gia đình canh tác vườn sầu riêng Monthong với 8 công (1.000m2/công), khoảng 150 cây tọa lạc tại xã Tân Phú (thị xã Cai Lậy). Năm nay, sản lượng dự kiến chỉ đạt khoảng 6 tấn trái. "Sản lượng giảm và giá giảm sâu. Gia đình vừa cắt bán 2 tấn trái nhưng giá chỉ ở mức 38.000 đồng/kg. Gia đình trồng trên đất nhà, với mức giá này đành phải chấp nhận lỗ tiền phân thuốc và công chăm sóc. Còn hộ nào mà thuê đất, thuê nhân công thì lỗ mặn", anh Mẫn nói.
Theo các nhà vườn, sầu riêng tốn công chăm sóc, chi phí phân thuốc xử lý hoa. Mức giá phải ở mức từ khoảng 60.000 đồng trở lên, nhà vườn mới huề vốn hoặc có lời. Dù chưa vào chính vụ nhưng với mức giá hiện nay, các nhà vườn ai nấy cũng đều "sầu chung". Xã Ngũ Hiệp thuộc huyện Cai Lậy là vùng trồng sầu riêng có tiếng của tỉnh Tiền Giang. Anh Nguyễn Quốc Đạt, cán bộ xã Ngũ Hiệp cho biết: "Hiện diện tích sầu riêng trên địa bàn hơn 1.400 ha. Sản lượng mỗi năm 30.000 đến 40.000 tấn. Trước Tết Nguyên đán, giá sầu riêng ở mức khoảng 120.000 đồng/kg, còn hiện nay chỉ khoảng từ 30.000 đến 50.000 đồng/kg".
Trao đổi với phóng viên, chủ vựa thu mua sầu riêng ở xã Ngũ Hiệp cũng đồng tình việc sầu riêng không xuất khẩu được nên giá giảm sâu. Vụ sầu riêng năm nay, các nhà vườn còn thất thu nặng bởi sản lượng trái giảm. Đa phần các vườn cho trái sớm đều giảm sản lượng từ 40 đến 60% do ảnh hưởng thời tiết, việc đậu trái không như mong muốn.
Nguyên nhân dẫn đến giá sầu riêng lao dốc là do tác động từ ngành chức năng Trung Quốc trong việc kiểm tra chất vàng O - chất nhuộm màu dùng trong công nghiệp như nhuộm da, giấy, gỗ. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp chất vàng O vào danh mục chất gây ung thư, mức độ 2B. Tại Trung Quốc, chất này bị cấm dùng trong thực phẩm từ năm 2008. Từ ngày 10/1, Trung Quốc thông báo áp dụng quy định các lô hàng sầu riêng Thái Lan, Việt Nam phải có thêm giấy chứng nhận kiểm định chất vàng O. Các phòng xét nghiệm chất vàng O phải được phía Trung Quốc phê duyệt. Yêu cầu này được đưa ra sau khi cơ quan chức năng Trung Quốc phát hiện lô hàng sầu riêng của Thái Lan có dư lượng chất vàng O vào cuối năm 2024.
Quy định mới này làm cho một số doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam gặp khó khăn, phần nào khiến giá sầu riêng trong nước giảm mạnh. Đến ngày 26/1, đã có 9 trung tâm, phòng kiểm nghiệm vàng O trong sầu riêng của Việt Nam được Trung Quốc công nhận. Các trung tâm kiểm nghiệm vàng O này nằm tại Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ và Cà Mau.
Ngành chức năng cũng đang đề nghị phía Trung Quốc xem xét công nhận thêm các trung tâm đủ tiêu chuẩn về kiểm định vàng O nhằm đẩy nhanh việc kiểm định khi sầu riêng vào cao điểm thu hoạch trong thời gian tới.
Theo Bộ NN-PNNT (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), việc Trung Quốc yêu cầu các lô hàng sầu riêng xuất khẩu phải có giấy kiểm định chất vàng O là yêu cầu của thị trường nhập khẩu và chúng ta phải tuân thủ. Bộ đã chỉ đạo Cục Bảo vệ thực vật và các đơn vị liên quan phối hợp với địa phương rà soát, kiểm tra các vùng trồng, quy trình chăm sóc, dư lượng kháng sinh, cơ sở đóng gói, đáp ứng các tiêu chí mà kiểm định chất vàng O đưa ra.