Gỡ khó nguồn vật liệu cho các dự án giao thông
Thông tin từ Bộ Xây dựng, trong 3 năm 2022, 2023, 2024 Bộ này đã hoàn thành thủ tục để khởi công 59 dự án, hoàn thành thi công đưa vào khai thác 55 dự án. Kế hoạch năm 2025 dự kiến khởi công 21 dự án và hoàn thành 42 dự án, đến nay đã khởi công 6/21 dự án, đang tập trung triển khai để hoàn thành trong tháng 4/2025 là 8/42 dự án đáp ứng kế hoạch yêu cầu.
Tuy nhiên, trong báo cáo gần nhất gửi tới Quốc hội, Bộ Xây dựng cũng thừa nhận còn một số tồn tại xung quanh nguồn vật liệu sử dụng cho các dự án giao thông. Nếu không sớm khắc phục sẽ ảnh hưởng tới tiến độ các dự án.
Lần đầu áp dụng cơ chế đặc thù, nhiều địa phương còn lúng túng
Theo báo cáo từ Bộ Xây dựng, trong giai đoạn 2021-2025, ngành giao thông vận tải đã tập trung triển khai rất nhiều dự án quan trọng quốc gia, dự án trọng điểm. Theo đó, nhu cầu nguồn vật liệu cung cấp cho các dự án rất lớn. Riêng khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, tổng nhu cầu vật liệu đắp nền đường cho các dự án khoảng 70 triệu m3 (trong đó đất đắp khoảng 7 triệu m3, cắt đắp khoảng 63 triệu m3).
Để đẩy nhanh tiến độ giải quyết thủ tục hành chính, tháo gỡ các khó khăn về nguồn vật liệu cung cấp cho các dự án, Chính phủ đã cho phép áp dụng cơ chế đặc thù đối với việc khai thác các mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường nằm trong hồ sơ khảo sát vật liệu xây dựng phục vụ các dự án. Bộ Xây dựng cũng đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì cùng các địa phương trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long rà soát, đánh giá nguồn cung, phân bổ cho các dự án và chỉ đạo UBND các tỉnh: An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long ưu tiên bố trí ngay nguồn cát đắp cho dự án Cần Thơ-Hậu Giang và Hậu Giang - Cà Mau. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ, đến nay, các bộ, ngành, địa phương đã nỗ lực triển khai thực hiện và cơ bản hoàn thành nhiệm vụ được giao, chỉ còn lại một số tồn tại.
Cụ thể đã cấp phép khai thác 61.6/65,5 triệu m3 (cát sông 56,1 triệu m3, cất biển 5,5 triệu m3); hiện nay các địa phương đang tiếp tục thực hiện thủ tục cấp phép 10,2 triệu m3 để bổ sung thêm nguồn cát, tăng công suất khai thác cho các dự án. Về thủ tục điều chỉnh bản xác nhận: Các tỉnh Đồng Tháp, An giang chưa hoàn thành thủ tục điều chỉnh bản xác nhận khai thác các mỏ cấp theo cơ chế đặc thù các nội dung: Không quy định cụ thể công suất theo ngày, tuần, tháng; kéo dài thời gian khai thác đến khi hoàn thành dự án; điều chỉnh thời gian khai thác trong ngày từ 5h đến 19h. Ngoài ra, mặc dù các địa phương đã nỗ lực triểu khai nhưng do lần đầu tiên áp dụng cơ chế đặc thù nên thời gian đầu các địa phương còn lúng túng, cách hiểu còn chưa thống nhất nên mất nhiều thời gian.
Đơn cử như Khánh Hoà, Hà Tĩnh… chưa rõ thủ tục thu hồi đất với các mỏ hay nhà thầu sử dụng đất thông qua hình thức nhận chuyển nhượng, thuê quyền sử dụng đất; tỉnh Bình Định, Quảng Ngãi và một số tỉnh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long chưa rõ có phải thực hiện thủ tục đánh giá tác động môi trường hay không. Thậm chí, thời gian đầu tỉnh Quảng Ngãi vẫn quy định thủ tục cấp giấy phép khai thác theo đúng quy định của Luật Khoáng sản làm kéo dài thời gian. Ngoài ra, các mỏ cát giao cho nhà thầu nhưng khống chế công suất và việc nâng công suất các mỏ cát đang khai thác gặp nhiều khó khăn nên chưa đáp ứng yêu cầu tiến độ của dự án, đặc biệt là khu vực Đồng bằng sông Cửu long (dự án thành phần đoạn Cần Thơ-Hậu Giang-Cà Mau; Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng…), nếu các địa phương không sớm hoàn thành các thủ tục để cung ứng, đáp ứng công suất theo yêu cầu thi công sẽ ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành các dự án.
Sẽ gia hạn, mở mới các mỏ được cấp cho dự án
Để đẩy nhanh tiến độ cung ứng, đảm bảo đủ nguồn vật liệu trong quá trình thực hiện các dự án hạ tầng giao thông, Bộ Xây dựng cho biết, sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và địa phương triển khai có hiệu quả, đúng tiến độ các nhiệm vụ, giải pháp theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Tiếp tục phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường hỗ trợ, hướng dẫn kịp thời các địa phương có nguồn vật liệu san lấp để khẩn trương giải quyết việc cấp phép khai thác mỏ, nâng công suất mỏ khi đủ điều kiện, gia hạn mỏ theo thẩm quyền và quy định của pháp luật. Chỉ đạo chủ đầu tư, nhà thầu bám sát chỉ đạo của Chính phủ, hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của địa phương để thực hiện các thủ tục liên quan đến công tác nâng công suất mỏ, gia hạn các mỏ, mở mới các mỏ được cấp cho dự án, đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật và vật liệu được cấp chỉ để phục vụ thi công cho các dự án, kể cả sử dụng nhập khẩu cát từ Campuchia để làm vật liệu xây dựng cho các dự án.
Ngoài việc xử lý các vấn đề về vật liệu xây dựng, theo báo cáo của Bộ Xây dựng, trên cơ sở tình hình thực hiện đầu tư tuyến cao tốc Bắc-Nam phía Đông, để thuận lợi cho công tác thi công, đẩy nhanh tiến độ đầu tư, giải ngân, phù hợp với nhu cầu vận tải, trước mắt Bộ Xây dựng kiến nghị xem xét đầu tư trong đoạn từ Hà Nội đến TP Hồ Chí Minh (18 đoạn tuyến) với chiều dài khoảng 1.144 km.
Cụ thể, theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng, phương án của Bộ đề xuất là mở rộng các đoạn tuyến cao tốc từ 4 làn xe hạn chế lên 6 làn xe cao tốc hoàn chỉnh do có nhiều ưu điểm hơn so với phương án mở rộng lên 4 làn xe hoàn chỉnh và 2 làn dừng xe khẩn cấp 2 bên.
Về đề xuất này, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu Bộ Xây dựng, đơn vị tư vấn, tiếp tục cập nhật số liệu những đoạn tuyến cao tốc cần tập trung đầu tư hoàn chỉnh để bảo đảm an toàn, đáp ứng tốc độ tăng trưởng lưu lượng vận tải, bảo đảm hiệu quả khai thác... và cả những đoạn tuyến cao tốc đang thi công. Phó Thủ tướng giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành khẩn trương chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, thủ tục báo cáo cấp thẩm quyền, trình Quốc hội quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án cao tốc Bắc-Nam giai đoạn 2021-2025, kéo dài cơ chế, chính sách đặc thù áp dụng cho một số một số đoạn đường bộ cao tốc trên tuyến Bắc-Nam phía Đông...