Hoàn thiện cơ chế quản lý để kiểm soát rủi ro nợ công

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, thực hiện các chủ trương định hướng nêu tại Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm giai đoạn 2021-2030; Nghị quyết 07-NQ/TW ngày 18/11/2016 của Bộ Chính trị về chủ trương, giải pháp cơ cấu lại ngân sách Nhà nước, quản lý nợ công để bảo đảm nền tài chính quốc gia an toàn, bền vững; Nghị quyết 23/2021/QH15 ngày 28/7/2021 của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 460/QĐ-TTg ngày 14/4/2022 phê duyệt Chiến lược nợ công đến năm 2030.

Chiến lược nêu rõ quan điểm, mục tiêu, định hướng, giải pháp quản lý nợ, trong đó có nội dung đáp ứng nhu cầu vay với chi phí, rủi ro phù hợp, đảm bảo kế hoạch trả nợ, kiểm soát các chỉ tiêu nợ công, nợ Chính phủ, nợ nước ngoài quốc gia. Để triển khai thực hiện, Bộ Tài chính đã đề xuất Hỗ trợ kỹ thuật của Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Thế giới về tổ chức thể chế quản lý nợ công.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, chính sách quản lý nợ công của nước ta mới chủ yếu tập trung vào huy động các nguồn vay ưu đãi, nghiệp vụ theo thông lệ quốc tế chưa thực hiện đầy đủ như: Giám sát và đánh giá tất cả các khoản vay và giao dịch nợ để đảm bảo phù hợp với các thông số rủi ro đề ra trong chiến lược nợ; giám sát rủi ro toàn bộ danh mục nợ Chính phủ, kết nối giữa chính sách quản lý ngân quỹ và quản lý nợ công, cơ sở dữ liệu chia sẻ chung về nợ công…

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước thu nhập trung bình cao, xếp hạng tín nhiệm quốc gia lên mức đầu tư. Trong bối cảnh vị thế, vai trò kinh tế của Việt Nam có nhiều thay đổi tích cực, khả năng tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi sẽ giảm đi, danh mục nợ sẽ phát sinh thêm nhiều loại rủi ro, đòi hỏi có sự quản lý đồng bộ, thống nhất, chuyên nghiệp hóa để tăng cường hiệu quả hoạch định chính sách và đạt được cơ cấu chi phí - rủi ro nợ công phù hợp với mục tiêu quản lý đặt ra.

Tại hội thảo, các chuyên gia của IMF và WB cho rằng, dù ở bất kỳ thể chế nào, nền kinh tế nào, thông lệ tốt của quốc tế là tập hợp các chức năng quản lý nợ về một nơi và giao cho một cơ quan quản lý nợ chuyên trách.

Ông Francois Painchaud, Trưởng đại diện IMF tại Việt Nam nhận định, Việt Nam đã đạt được những kết quả đáng kể trong công tác quản lý nợ công. Tuy nhiên, cơ chế quản lý nợ của Việt Nam vẫn mang tính phân tán.

Cục Quản lý nợ và Tài chính đối ngoại (Bộ Tài chính) là cơ quan đầu mối phụ trách về quản lý nợ nước ngoài. Nợ trong nước lại được quản lý bởi một loạt các đơn vị khác như Kho bạc Nhà nước, Vụ Tài chính ngân hàng, Vụ Ngân sách Nhà nước. Bên cạnh đó, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước cũng có vai trò nhất định trong quản lý, giám sát nợ nước ngoài.

“Sự sắp xếp mang tính phân tán này dẫn đến thông tin không tập hợp, thiếu nhất quán nên ảnh hưởng đến việc ra quyết định. Do đó, cần thống nhất các chức năng quản lý nợ như trong chiến lược nợ công đã đề ra”, đại diện IMF nêu quan điểm.

Đồng quan điểm, bà Stefanie Stallneister - Giám đốc điều hành Danh mục Dự án của WB tại Việt Nam cho rằng, Việt Nam đã đạt được những kết quả tích cực về phát triển kinh tế và đã tiến lên bậc cao hơn về thu nhập. Trong thời gian tới, Việt Nam cũng cần nhiều vốn hơn để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đã đề ra (là nước có thu nhập trung bình cao vào năm 2030; trung hòa các-bon vào năm 2050;…), nhưng lại phải tiếp cận với vốn ưu đãi giảm vì đã trở thành nước có thu nhập trung bình.

Theo bà Stefanie Stallneister, các quốc gia như Indonesia, Thái Lan đã thành lập văn phòng cơ quan quản lý nợ công độc lập, cùng với các cơ quan chuyên môn để phát huy sức mạnh trong công tác quản lý nợ. Tại Việt Nam, để quản lý nợ hiệu quả, Bộ Tài chính cũng đã có kế hoạch thành lập văn phòng quản lý nợ vào năm 2030. Đây là thách thức đòi hỏi phải có cải cách thể chế, hoàn thiện hành lang pháp lý về nội dung này.

“Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ Chính phủ Việt Nam, Bộ Tài chính về mặt kỹ thuật để đạt được mục tiêu đề ra. Tăng cường quản lý rủi ro trong quản lý nợ sẽ giúp Việt Nam chống lại những cú sốc từ bên ngoài”, đại diện WB cam kết.