Khởi sắc trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Phát hành tăng, mua nợ giảm, áp lực thanh toán lớn

Theo dữ liệu từ FiinGroup, tính đến cuối tháng 10/2025, tổng giá trị TPDN lưu hành đạt khoảng 1,37 triệu tỷ đồng, tăng 2,5% so với tháng trước và tăng 9,3% so với cùng kỳ năm ngoái, phục hồi sau nhịp chững lại trong tháng 9. Đà tăng chủ yếu nhờ phát hành mới khởi sắc, trong khi đáo hạn và mua lại trước hạn giảm mạnh. Cụ thể, phát hành mới đạt 66,8 nghìn tỷ đồng, tăng 12,4% so với tháng trước và tăng mạnh 70,9% so với cùng kỳ năm ngoái.

Đáng chú ý, nhóm ngân hàng từ trước tới giờ luôn dẫn đầu vì “được lòng” khách mua, thì đã chững lại, huy động qua kênh trái phiếu của ngân hàng chỉ đạt 29,2 nghìn tỷ đồng, mức thấp nhất kể từ tháng 4/2025 và giảm 31,5% so với tháng trước, nhường vai trò dẫn dắt thị trường cho nhóm phi ngân hàng, đặc biệt là nhóm bất động sản với 37,5 nghìn tỷ đồng, mức cao nhất trong 10 tháng và tăng 125% so với tháng trước. Lũy kế 10 tháng năm 2025, tổng giá trị phát hành toàn thị trường đạt 500,6 nghìn tỷ đồng, tăng mạnh 40% so cùng kỳ năm ngoái.

Ở chiều ngược lại, mua lại trước hạn giảm mạnh 58% trong tháng 10 so với tháng 9, đạt 19,1 nghìn tỷ đồng - thấp nhất 5 tháng. Lũy kế 10 tháng năm 2025, tổng giá trị mua lại đạt 270,4 nghìn tỷ đồng (tăng 35% so cùng kỳ năm ngoái), trong đó ngân hàng chiếm phần lớn. Theo tính toán, dòng tiền dự kiến phải thanh toán (bao gồm gốc và lãi) trong 2 tháng cuối năm 2025, vào khoảng 59,6 nghìn tỷ đồng, trong đó, tháng 12 dự kiến phải thanh toán khoảng 45 nghìn tỷ đồng, cao gấp 3 lần so với tháng trước và cao nhất kể từ tháng 9 đến nay. Một số DN bất động sản có khối lượng lớn trái phiếu đáo hạn trong tháng 12 bao gồm Đầu tư Sun Valley (3,6 nghìn tỷ đồng), Vinhomes (2 nghìn tỷ đồng) và Newco JSC (1,5 nghìn tỷ đồng).

Về giá trị lãi trái phiếu đến hạn thanh toán, nhóm ngành bất động sản chiếm tỷ trọng lớn nhất với khoảng 4 nghìn tỷ đồng lãi đến hạn phải trả, tương đương với 53% nghĩa vụ lãi của toàn bộ nhóm phi ngân hàng. Dự kiến trong nửa đầu năm 2026, nhóm phi ngân hàng sẽ có khoảng 77,8 nghìn tỷ đồng trái phiếu đến hạn, bất động sản tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn (69%), tương đương 54 nghìn tỷ đồng, cho thấy áp lực dòng tiền vẫn còn hiện hữu.

Tương tự, với tình hình chậm trả, tháng 10 ghi nhận 10 mã trái phiếu chậm thanh toán gốc/lãi với giá trị chậm trả gần 4,1 nghìn tỷ đồng. Trong đó có 4 mã trái phiếu công bố chậm trả lần đầu với tổng mệnh giá 1,5 nghìn tỷ đồng. Lũy kế 10 tháng năm 2025, tổng giá trị phát hành của các TPDN chậm các nghĩa vụ thanh toán ước khoảng 67,6 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 4,8% dư nợ TPDN của toàn thị trường, trong đó nhóm bất động sản chiếm tỷ trọng cao nhất với 72%.

Câu chuyện chậm trả nợ trái phiếu vốn không mới trên thị trường TPDN từ nhiều năm trở lại đây. Nguyên nhân đến từ tốc độ tăng trưởng nóng của thị trường, trong bối cảnh các quy định chưa đủ để điều tiết. Các chuyên gia đánh giá nhiều DN chậm trả nợ trái phiếu thường có chất lượng tín dụng yếu và hoạt động kinh doanh không hiệu quả trong một thời gian dài, một số có thể lỗ nặng trong các kỳ báo cáo gần đây. Tuy nhiên, rủi ro không nằm ở việc không trả được mà đã tới lúc cần xem lại thị trường, tránh cơ chế lan truyền tác động tới tâm lý nhà đầu tư.

Điều đáng nói, không chỉ chịu áp lực về thanh toán nợ và lãi, nhiều DN bất động sản cũng bị Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xử phạt vì các sai phạm liên quan tới trái phiếu.

Xếp hạng tín nhiệm, lấy lại niềm tin

Trước nhiều biến động, song Bộ Tài chính đánh giá thị trường TPDN năm 2025 vẫn giữ nhịp ổn định, đóng góp quan trọng vào huy động vốn trung và dài hạn với khung pháp lý được hoàn thiện, đồng thời công tác quản lý, giám sát và cảnh báo rủi ro cho nhà đầu tư được chú trọng. Bộ Tài chính đã chủ động báo cáo cấp có thẩm quyền, kiến nghị các giải pháp chính sách phù hợp. Thế nên, dù thị trường trái phiếu, đặc biệt là nhóm DN bất động sản vẫn còn nhiều khó khăn, song nhiều mảng màu sáng đã bắt đầu lộ rõ khi lượng DN phát hành được xếp hạng tín nhiệm ngày càng tăng cao.

Ông Phan Duy Hưng - Giám đốc, Chuyên gia phân tích cao cấp Khối Xếp hạng tín nhiệm và Nghiên cứu từ VIS Rating nhận định đà phục hồi thị trường trái phiếu năm 2025 được thúc đẩy bởi cải cách pháp lý, yêu cầu minh bạch và giám sát chặt chẽ, cùng vai trò ngày càng lớn của xếp hạng tín nhiệm và bảo lãnh tín dụng trong củng cố niềm tin nhà đầu tư.

Bà Phạm Thị Thanh Tâm, Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính (Bộ Tài chính) cho biết đến nay, hơn 140 DN đã được xếp hạng tín nhiệm khi chào bán trái phiếu. Trong 10 tháng đầu năm 2025, giá trị trái phiếu phát hành có xếp hạng tín nhiệm đạt 287,4 nghìn tỷ đồng, gấp 2,1 lần cùng kỳ năm 2024. Tính đến hết tháng 10 năm 2025, tổng dư nợ trái phiếu của các tổ chức phát hành có xếp hạng tín nhiệm đạt gần 461 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 33,7% tổng dư nợ TPDN toàn thị trường. Việc ngày càng có nhiều DN được xếp hạng tín nhiệm đóng góp vai trò quan trọng vào việc tăng cường tính minh bạch của thị trường, qua đó thúc đẩy sự phát triển an toàn, bền vững và chuyên sâu của thị trường.

Đối với nhà đầu tư, kết quả xếp hạng tín nhiệm cung cấp đánh giá về năng lực tài chính và khả năng trả nợ của tổ chức phát hành, giúp nhà đầu tư có thêm công cụ hiệu quả để đánh giá, phân tích rủi ro trước khi ra quyết định đầu tư. Đối với DN, kết quả xếp hạng tín nhiệm góp phần thúc đẩy các tổ chức phát hành nâng cao hiệu quả hoạt động, cải thiện minh bạch tài chính. Khi đạt được mức xếp hạng tín nhiệm tốt, DN có cơ hội giảm chi phí huy động vốn…