Lật tẩy hàng giả đội lốt hàng Việt
“Lợi dụng chính sách “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, một số đối tượng kinh doanh đã mua hàng giả sản xuất từ nước ngoài hoặc đặt hàng trực tiếp từ nước ngoài giả mạo xuất xứ Việt Nam, đưa về thị trường trong nước tiêu thụ.
Ngoài ra, còn có một số đối tượng, cơ sở nhập khẩu (NK) nguyên bản hàng hóa nước ngoài, rồi đóng nhãn mác ghi xuất xứ Hàn Quốc, Nhật Bản... để lừa dối, tạo niềm tin với người tiêu dùng (NTD)”, ông Trần Văn Dũng - Phó Cục trưởng Cục Nghiệp vụ - Tổng cục Quản lý thị trường (QLTT) cho biết.
Hàng giả sản xuất từ nước ngoài vào Việt Nam tiêu thụ chủ yếu là giả sản phẩm các nhãn hiệu nổi tiếng. Các sản phẩm này đòi hỏi độ tinh xảo, phải có máy móc, thiết bị hiện đại để sản xuất. Chính vì vậy, các đối tượng buôn bán hàng giả trong nước thường mang mẫu sang nước ngoài đặt làm giả... Sau đó, hàng hóa được nhập lậu vào Việt Nam chủ yếu bằng đường bộ hoặc trà trộn với hàng NK chính ngạch, nhưng khai báo gian dối về xuất xứ, chủng loại hàng hóa để qua mặt lực lượng kiểm tra. “Các sản phẩm bị làm giả này gần như giống với sản phẩm thật nếu như chỉ nhìn qua bằng mắt thường”, ông Trần Văn Dũng nói.
Những mặt hàng kém chất lượng sản xuất tại nước ngoài tráo nhãn thành “made in Việt Nam” phổ biến nhất hiện nay là đồ điện, điện gia dụng, hàng thời trang như quần áo, giày dép,... Đặc biệt, hàng may mặc khi NTD đang có xu hướng “săn” hàng Việt Nam XK. Theo chia sẻ của chị Thanh Hương, chủ shop thời trang ở quận 7, TP Hồ Chí Minh cho biết, NTD hiện nay đang có xu hướng tìm mua hàng “made in Việt Nam” nhưng mà là hàng Việt Nam XK. Bởi vì, đó là những sản phẩm mà các doanh nghiệp, các tập đoàn nước ngoài đặt sản xuất tại Việt Nam như giày thể thao, áo thun… Nhưng hàng XK thì làm gì có để bán đại trà, nên chị buộc phải nhập thêm hàng của các nước châu Á…
“Hàng Việt Nam XK thì thường chỉ có một vài chiếc bị lỗi mới bán ra thị trường. Trong khi đó, trên thị trường có rất nhiều nơi bán đề bảng “hàng Việt Nam XK” hoặc “hàng XK” mà đủ size, đủ màu sắc, mua số lượng bao nhiêu cũng có thì đó chỉ là hàng sản xuất ở nước ngoài “đội lốt” hoặc là hàng Việt Nam nhưng kèm theo cái mác XK cho dễ bán. Vì nhiều NTD quan niệm, hàng XK bao giờ cũng tốt hơn hàng sản xuất bán cho thị trường nội địa”, chị Hương nói.
Theo Ban chỉ đạo 389 quốc gia, riêng số vụ vi phạm về hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) bị phát hiện, bắt giữ từ đầu năm đến nay lên tới trên 4.000 vụ (tăng trên 126%, so với cùng kỳ năm 2022). Trong đó, có nhiều vụ việc đã được chuyển cho cơ quan Công an khởi tố với tội danh liên quan đến sản xuất, buôn bán hàng giả và xâm phạm quyền SHTT. Các lô hàng giả, xâm phạm quyền SHTT được cơ quan Hải quan phát hiện trong thời gian qua chủ yếu có xuất xứ từ nước ngoài. Trong đó, có những vụ NK hàng với số lượng lớn.
Điển hình, lô hàng gần 40 container dây cáp điện có dấu hiệu giả mạo xuất xứ do một DN NK qua cảng Cát Lái đã bị Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh phát hiện khởi tố hình sự và chuyển vụ việc sang cơ quan CSĐT Công an TP Hồ Chí Minh. Lô hàng được khai có xuất xứ từ nước ngoài và tờ khai được hệ thống phân luồng vàng (kiểm tra chi tiết hồ sơ). Tuy nhiên, khi cán bộ hải quan tiếp cận hồ sơ thấy lô hàng có dấu hiệu vi phạm nên đã chuyển luồng để kiểm tra thực tế hàng hóa. Kết quả, phần lớn số hàng NK khai báo trên tờ khai không đúng với hàng hóa NK thực tế. Tờ khai ghi xuất xứ từ nước ngoài nhưng thực tế hàng đóng trong thùng có in chữ “Made in Vietnam”.
Trong thời gian qua, rất nhiều mặt hàng nhập lậu từ nước ngoài đội lốt hàng Việt Nam đã bị các lực lượng kiểm tra bắt giữ. Không chỉ là những mặt hàng tiêu dùng, hàng gia dụng, mà còn có rất nhiều loại thực phẩm, thực phẩm chức năng… đã gây thất thu thuế và ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường trong nước.
Ngoài mua hàng giả ở nước ngoài hoặc đặt sản xuất hàng giả ở nước ngoài, ông Trần Văn Dũng - Phó Cục trưởng Cục Nghiệp vụ, Tổng cục QLTT cũng cho biết: “Thời gian gần đây, xuất hiện một số trường hợp, các đối tượng không sở hữu, xây dựng nhà xưởng mà thuê các tổ chức, cá nhân khác sản xuất gia công cho mình từng đơn hàng nhỏ theo phương thức chộp giật. Sau đó, các đối tượng thường xuyên thay đổi đơn vị sản xuất gia công cho mình để trốn tránh lực lượng chức năng”.
Ông Đặng Văn Dũng - Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban chỉ đạo 389 Quốc gia cũng cho rằng, khó khăn trong công tác chống hàng lậu, hàng giả, hàng vi phạm SHTT thời gian qua là do một số cơ chế, chính sách về chống buôn lậu, gian lận thương mại của Việt Nam còn bất cập, có kẽ hở chưa được sửa đổi, bổ sung kịp thời. Trong khi đó, số lượng biên chế của lực lượng chức năng còn mỏng, trang thiết bị máy móc hạ tầng chưa đạt yêu cầu trong tình hình mới. Hàng hóa trong nước chưa đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và công tác tuyên truyền, vận động, phổ biến pháp luật cho NTD còn nhiều hạn chế… Do đó, số vụ việc vi phạm bị phát hiện, xử lý thời gian qua vẫn còn hạn chế, đặc biệt là trên môi trường TMĐT.