Mối lo thực phẩm bẩn trên không gian mạng
Theo Sở Công thương TP Hồ Chí Minh, trong 10 tháng đầu năm 2025, lực lượng Quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh đã phát hiện, xử lý 156 vụ vi phạm, tạm giữ hơn 187.000 đơn vị sản phẩm và 20,17 tấn thực phẩm các loại, với tổng giá trị ước tính hơn 3,7 tỷ đồng. Số tiền xử phạt hành chính vượt 2,8 tỷ đồng, đồng thời chuyển hồ sơ 8 vụ có dấu hiệu hình sự cho cơ quan điều tra.
Các hành vi vi phạm là kinh doanh hàng nhập lậu, bán thực phẩm không rõ nguồn gốc, làm giả chứng nhận kiểm định, thậm chí chế biến thực phẩm ngay trong môi trường không bảo đảm vệ sinh.
Đáng lo hơn, thực phẩm bẩn đang có xu hướng "ẩn mình" trên không gian mạng. Theo ghi nhận của cơ quan chức năng, nhiều đối tượng không còn mở cửa hàng, mà thuê kho hàng ở vùng ven, ngụy trang bằng địa chỉ ảo, giao dịch hoàn toàn qua mạng xã hội và giao hàng thu hộ (COD). Khi bị kiểm tra, đối tượng lập tức xóa dấu vết, đổi tên tài khoản khiến việc điều tra theo dõi gặp vô vàn khó khăn. Không ít sản phẩm được đóng gói bằng bao bì, tem nhãn giả tinh vi nhằm đánh lừa người tiêu dùng, nhất là các mặt hàng "đắt khách" như đặc sản vùng miền, hải sản khô, đồ ăn chế biến sẵn.
Các đội Quản lý thị trường cho biết, để phát hiện được kho hàng thật, họ phải theo dõi dài ngày, nắm quy luật giao nhận, thậm chí mật phục nhiều giờ. Song, khi lực lượng chức năng vất vả tìm cách bóc tách dấu vết, thì trên mạng, hàng loạt tài khoản bán thực phẩm bẩn vẫn đang livestream, chạy quảng cáo, tiếp cận người tiêu dùng mỗi ngày.
Bên cạnh đó, kết quả test nhanh 290 mẫu thực phẩm tại chợ đầu mối và chợ dân sinh cũng khiến dư luận không khỏi giật mình: 13 mẫu dương tính với chất cấm hoặc vượt ngưỡng cho phép, bao gồm mì sợi vàng, cải chua, măng chua, chả chay… Những loại thực phẩm này đều được bày bán công khai, tiêu thụ với số lượng lớn mỗi ngày, trực tiếp đe dọa sức khoẻ cộng đồng.
Không chỉ gian lận trong khâu kinh doanh, lực lượng chức năng còn đối mặt khó khăn trong quá trình kiểm nghiệm và giám định. Nhiều cán bộ chưa được đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ lấy mẫu - khâu quyết định trong việc xác định chất lượng hàng hoá. Thời gian giám định kéo dài khiến quá trình xử lý bị chậm, trong khi chi phí bảo quản tang vật và chi phí giám định lại không nhỏ. Đó là chưa kể việc truy xuất nguồn gốc hàng hóa phải đi qua nhiều trung gian, kéo dài thời gian xác minh, tạo "kẽ hở" để các đối tượng tẩu tán chứng cứ.
Sở Công Thương kiến nghị Chính phủ và các bộ ngành cần quy định bắt buộc định danh người bán trên sàn thương mại điện tử, yêu cầu kê khai mã số thuế, địa chỉ kho hàng thật, đồng thời xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu thời gian thực giữa Quản lý thị trường - Công an - Y tế - Hải quan - Biên phòng. Với các trường hợp vi phạm, cần siết mạnh chế tài, xử lý công khai để răn đe.
Còn theo Sở An toàn thực phẩm (ATTP) TP Hồ Chí Minh, từ đầu tháng 11/2025 đến nay, lực lượng kiểm tra của thành phố đã tiến hành kiểm tra 2.153 cơ sở, lấy 35 mẫu thực phẩm đem kiểm nghiệm và phát hiện 23 trường hợp vi phạm với tổng số tiền xử phạt hơn 279 triệu đồng. Cơ quan chức năng đã buộc tiêu hủy 40kg đùi gà tẩm ướp, 362kg thịt heo, cùng một mẫu thịt gà không đạt chỉ tiêu vi sinh. Những sản phẩm này, nếu không bị phát hiện kịp thời, có thể đã âm thầm len lỏi vào bữa ăn của hàng ngàn gia đình. Hai cơ sở vi phạm nghiêm trọng bị đình chỉ hoạt động, 12 sản phẩm khác bị buộc ghi nhãn lại để tránh đánh lừa người tiêu dùng.
Ngăn ngừa rủi ro từ gốc, trong tháng 11, Sở An toàn thực phẩm đã tổ chức nhiều lớp tập huấn cho tiểu thương, cán bộ cơ sở và lực lượng giám sát tại các phường, xã. Hơn 800 người tham dự, tiếp cận trực tiếp các quy định, kỹ năng nhận diện thực phẩm an toàn, cũng như trách nhiệm trong kinh doanh. Không chỉ dừng lại ở cung cấp kiến thức, các hoạt động truyền thông còn góp phần hình thành thói quen "nói không với thực phẩm bẩn", thúc đẩy người tiêu dùng chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.