Ngăn chặn và xử lý nghiêm gian lận, buôn lậu, hàng giả

Dịch bệnh COVID-19 bùng phát trở lại lần thứ 4 đã ảnh hưởng nặng nề tới tình hình kinh tế- xã hội trong quý III. Tuy nhiên, hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả vẫn diễn biến phức tạp ở một số tuyến, địa bàn, lĩnh vực trọng điểm. Nguyên nhân là một số cán bộ, công chức có dấu hiệu tiêu cực, tiếp tay cho buôn lậu. Do vậy, trong những tháng cuối năm cần chủ động kế hoạch đấu tranh chống buôn lậu và khắc phục những hạn chế, khó khăn, tồn tại, nhất là tình trạng một số cán bộ, công chức làm công tác chống buôn lậu có vi phạm bị xử lý.

Có tình trạng thiếu kiểm tra giám sát, tiếp tay cho buôn lậu

Đây là những vấn đề được nêu lên tại Hội nghị giao ban quý III năm 2021 và nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới của Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia) diễn ra ngày 14/1. Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh, Trưởng ban Ban Chỉ đạo 389 quốc gia chủ trì hội nghị.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh, Trưởng ban Ban Chỉ đạo 389 quốc gia khẳng định, trong bối cảnh dịch COVID-19 phức tạp, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả cũng diễn biến phức tạp, gây ảnh hưởng đến phát triển kinh tế trong nước. Tuy nhiên, với sự cố gắng, nỗ lực, các lực lượng chức năng đã kịp thời phát hiện, bắt giữ nhiều vụ vi phạm, trong đó có những vụ buôn lậu quy mô lớn.

Điển hình là vụ sản xuất 2,7 triệu lít xăng, dầu giả được Công an tỉnh Đồng Nai phối hợp với lực lượng chức năng phát hiện và xử lý hồi tháng 2. Trong 9 tháng đầu năm 2021, các lực lượng chức năng cả nước đã phát hiện, xử lý 100.290 vụ việc vi phạm, thu nộp ngân sách nhà nước 7.519 tỷ đồng; khởi tố 1.615 với 2.148 đối tượng, tăng 90,27% về số vụ và tăng 85,63% về số đối tượng so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo ông Lê Thanh Hải, Chánh Văn phòng Thường trực Ban chỉ đạo 389 quốc gia, lợi dụng tình hình dịch COVID-19, các mặt hàng chủ yếu được buôn lậu liên quan đến phòng chống dịch là khẩu trang, thuốc điều trị COVID-19, máy tạo oxy, que test COVID-19, nước sát khuẩn, găng tay y tế đã qua sử dụng... Tình trạng buôn lậu diễn ra tại nhiều địa phương trên cả nước, phức tạp tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh.

Ngoài ra, các mặt hàng buôn lậu “truyền thống” như thuốc lá ngoại, đường cát, mỹ phẩm, tân dược vẫn diễn ra phức tạp tại các tỉnh, thành phố: Quảng Trị, Đà Nẵng, Tây Ninh, Long An, Đồng Tháp, Bình Phước, An Giang, Tiền Giang, Kiên Giang... Đặc biệt tình trạng mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy diễn ra phức tạp tại khu vực biên giới đường bộ, khu vực cảng biển, sân bay quốc tế của nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước như: Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Điện Biên, Sơn La, Lào Cai, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Bình Phước, Tây Ninh, Long An, Đồng Tháp, An Giang...

Ma túy được vận chuyển từ khu vực "Tam Giác Vàng" qua biên giới các tỉnh biên giới phía Bắc để vận chuyển tiếp sang Trung Quốc; hoặc vận chuyển từ khu vực "Tam Giác Vàng" qua biên giới các tỉnh phía Bắc, Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ để vận chuyển tiếp vào TP Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành phố phía Nam tiêu thụ. Hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy với số lượng lớn qua tuyến đường hàng không, chuyển phát nhanh diễn ra chủ yếu tại các cảng hàng không quốc tế Nội Bài, Tân Sơn Nhất và Đà Nẵng…

Về phương thức, thủ đoạn, theo Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, tại các địa bàn tỉnh biên giới giáp ranh, các đối tượng sử dụng xe ô tô, xe máy, xuồng cao tốc hoặc mang vác, vận chuyển trái phép qua biên giới. Thời gian vận chuyển thường vào ban đêm. Trước khi vận chuyển, tội phạm buôn lậu sử dụng các đối tượng canh đường, theo dõi lực lượng chức năng. Đặc biệt, khi bị truy đuổi, chúng sẽ vứt bỏ lại phương tiện, tang vật chạy trốn, sau đó kích động người dân đến hiện trường chống người thi hành công vụ, kích động gây áp lực để tẩu tán hàng hóa. Các đối tượng chủ mưu, cầm đầu thường thuê người, phương tiện để vận chuyển hàng hóa gây khó khăn trong công tác điều tra. Đáng chú ý, một số đối tượng đặt sản xuất hàng giả, giả mạo nhãn hiệu, hàng nhái từ nước ngoài rồi nhập lậu về tiêu thụ trong nước.

Lo ngại hơn, tình trạng hàng kém chất lượng, hàng hóa không có nguồn gốc, xuất xứ được buôn bán tràn lan trên không gian mạng; các đối tượng lợi dụng các website, trang mạng xã hội như facebook, zalo... để rao bán, quảng cáo, khuyến mãi nhiều mặt hàng giả mạo, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hàng kém chất lượng. Trong thời kỳ dịch bệnh, xuất hiện phương thức mới trong việc vận chuyển hàng lậu, hàng cấm là lợi dụng xe được cấp giấy nhận diện phương tiện ưu tiên theo “luồng xanh” vận chuyển hàng hóa thiết yếu, phục vụ sản xuất, xuất khẩu và lưu thông thông suốt qua chốt kiểm soát dịch COVID-19 để vận chuyển, mua bán trái phép hàng lậu, hàng cấm…

Một trong những nguyên nhân khiến tình trạng buôn lậu, gian lận vẫn phức tạp, theo ông Lê Thanh Hải là do có tình trạng thiếu kiểm tra giám sát, để cán bộ, chiến sĩ, tiếp tay cho buôn lậu. Đặc biệt qua xử lý nhiều vụ việc, các lực lượng chức năng đã phát hiện một số cán bộ, công chức, sĩ quan có dấu hiệu tiêu cực, tiếp tay cho các đối tượng buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. 

Tăng cường công tác kiểm tra, xử lý nghiêm tình trạng bảo kê

Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh nhấn mạnh, thời điểm này khi dịch COVID-19 cơ bản được kiểm soát và nước ta chuyển sang trạng thái bình thường mới, hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu sẽ tăng trở lại, cộng với đó là việc chuẩn bị Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022 nên nhu cầu hàng hóa phục vụ sản xuất, tiêu dùng tăng cao, nhưng kèm theo đó là nguy cơ lớn về buôn lậu, gian lận thương mại.

Vì vậy, Phó Thủ tướng chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương cần chủ động xây dựng và tổ chức triển khai các kế hoạch đấu tranh một cách kịp thời để phát hiện, bắt giữ, xử lý nghiêm các vụ vi phạm. Tiếp tục tăng cường kiểm tra, kiểm soát chống hàng lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng, đặc biệt là những hàng hóa ảnh đến sức khỏe người dân. Trong giai đoạn cao điểm sắp tới, các bộ, ngành, địa phương cần xây dựng kế hoạch cụ thể chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, trong đó tập trung vào các nhóm hàng có nguy cơ vi phạm cao như xăng dầu, khoáng sản, đường, thuốc lá…

“Các lực lượng chức năng phải phối hợp chặt chẽ, có giải pháp để kịp thời ngăn chặn và xử lý nghiêm những vụ việc gian lận, buôn lậu, hàng giả trong thời gian tới, đảm bảo cho môi trường kinh doanh an toàn và thuận lợi. Cần tập trung kiểm soát, kiểm tra hoạt động thương mại điện tử khi kinh doanh online ngày càng phát triển. Bên cạnh đó, hiện Việt Nam đã ký kết và thực hiện nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA), do đó, công tác đấu tranh chống gian lận xuất xứ có vai trò rất quan trọng, nếu không sẽ ảnh hưởng lớn đến xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam...”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Đồng thời, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia yêu cầu Ban Chỉ đạo 389 các bộ, ngành, địa phương tập trung làm tốt một số nhiệm vụ trọng tâm như: Nắm chắc tình hình, nhận diện rõ phương thức, thủ đoạn của các đối tượng buôn lậu, gian lận thương mại, sản xuất kinh doanh hàng giả; đề ra nhiều giải pháp nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác phòng chống tội phạm, đánh trúng, đánh đúng, đấu tranh ngăn chặn, triệt phá các vụ vi phạm, không chạy theo sự vụ.

Theo Ban chỉ đạo 389 quốc gia, một nhiệm vụ trọng tâm quý IV là tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra công vụ, phát hiện xử lý kịp thời những cán bộ, công chức, sĩ quan có dấu hiệu tiêu cực, bảo kê tiếp tay cho buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Đồng thời, các lực lượng chức năng tăng cường kiểm soát tuyến biên giới, trên biển, nhất là lối mòn, lối mở nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý hành vi buôn lậu gian lận thương mại, hàng giả, hàng kém chất lượng mang vào nội địa tiêu thụ. Tiếp tục phòng, chống buôn lậu các mặt hàng là trang thiết bị, vật tư y tế liên quan đến công tác phòng, chống dịch COVID-19, các mặt hàng thiết yếu phục vụ đời sống nhân dân, như xăng dầu khi giá có xu hướng tăng cao, đặc biệt các mặt hàng phục vụ Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022.