Ngân hàng tăng tốc chuyển đối số, thanh toán không tiền mặt tăng mạnh

Gần 89% người trên 15 tuổi có tài khoản ngân hàng

Chuyển đổi số trong ngành ngân hàng đang diễn ra mạnh mẽ, đồng bộ trên nhiều trụ cột, từ hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng đến xây dựng hệ sinh thái dịch vụ số và kết nối dữ liệu.

Nhiều nghiệp vụ cơ bản đã được số hóa hoàn toàn 100%. Nhiều tổ chức tín dụng tại Việt Nam có tỷ lệ trên 90% giao dịch thực hiện trên kênh số. Đặc biệt, đến cuối năm 2025, tỷ lệ người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản tại ngân hàng đạt gần 89%.

Hoạt động TTKDTM tiếp tục phát triển mạnh, trong năm 2025, giá trị TTKDTM gấp khoảng 28 lần GDP, minh chứng cho sự thay đổi mạnh mẽ trong thói quen thanh toán của người dân. Trong 3 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm 2025, giao dịch TTKDTM tăng 37,98% về số lượng và 14,22% về giá trị.

Ở chiều ngược lại, tính đến cuối tháng 3/2026, thị trường có 20.699 ATM, giảm 3,01%; 772.552 POS tăng 0,53% so với cùng kỳ năm 2025. Trong 3 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm 2025, giao dịch qua ATM giảm 9,29% về số lượng cho thấy nhu cầu thanh toán, rút tiền mặt của người dân qua ATM tiếp tục xu hướng giảm và được thay thế bởi các phương thức, thói quen TTKDTM.

Thanh toán dịch vụ công qua ngân hàng tiếp tục được đẩy mạnh. 100% cơ sở giáo dục đại học tại đô thị chấp nhận thanh toán học phí qua ngân hàng; phần lớn cơ sở giáo dục phổ thông đã sẵn sàng hạ tầng thanh toán số. Khoảng 82% người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội tại đô thị được chi trả qua phương thức không dùng tiền mặt.

Hơn 156,6 triệu hồ sơ được đối chiếu sinh trắc học

Một trụ cột quan trọng khác là phát triển và kết nối dữ liệu. Ngành ngân hàng đã đầu tư nâng cấp hạ tầng dữ liệu, bảo đảm nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.

Ngành Ngân hàng đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong việc khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hệ thống định danh và xác thực điện tử VNeID, căn cước công dân gắn chip để làm sạch dữ liệu khách hàng, định danh chính xác khách hàng đăng ký và sử dụng dịch vụ. Tính đến hết ngày 24/4/2026, đã có hơn 156,6 triệu hồ sơ khách hàng (hơn 154,5 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 2,13 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức) đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua CCCD gắn chip hoặc ứng dụng VneID, giúp loại bỏ tài khoản ảo và nâng cao tính minh bạch cho toàn hệ thống.

Trung tâm Thông tin tín dụng quốc gia Việt Nam đã đối chiếu khoảng 57 triệu lượt hồ sơ khách hàng, làm sạch được gần 44,5 triệu hồ sơ khách hàng. 57 tổ chức tín dụng và 39 tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán (TGTT) đã tích hợp trên ứng dụng Mobile Banking tính năng đối khớp thông tin sinh trắc học với dữ liệu trong CCCD gắn chip để nhận biết khách hàng; 63 tổ chức tín dụng đã triển khai tại quầy giao dịch ứng dụng nhận biết khách hàng qua thẻ CCCD gắn chip, 32 tổ chức tín dụng và 15 TGTT đang triển khai tích hợp ứng dụng VNeID trong đó có 21 đơn vị đã triển khai chính thức (gồm 16 TCTD và 05 TGTT).

Chặn hơn 4,3 nghìn tỷ đồng nhờ cảnh báo rủi ro

Song song với đó, công tác đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán và các hệ thống thông tin ứng dụng nghiệp vụ ngân hàng luôn được quan tâm chú trọng. NHNN tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng trong công tác phòng, chống tội phạm công nghệ cao.

NHNN đã triển khai Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO). Hệ thống SIMO cho phép các tổ chức thành viên tham gia thực hiện báo cáo thông tin về các tài khoản đáng ngờ khi phát hiện và chia sẻ thông tin tới các thành viên khác. Trên cơ sở nguồn dữ liệu tập trung của Hệ thống SIMO, các tổ chức tín dụng có thể đưa ra các quyết định thực hiện ngăn chặn giao dịch ngay lập tức hoặc yêu cầu xác thực, định danh tài khoản trước khi thực hiện giao dịch trực tuyến, qua đó góp phần giảm thiểu tình trạng gian lận, lừa đảo, bảo vệ an toàn tài khoản của khách hàng.

Tính đến ngày 27/4/2026, Hệ thống SIMO đã triển khai đến 149 đơn vị (gồm 99 tổ chức tín dụngvà 50 tổ chức TGTT). Hệ thống đã hỗ trợ cảnh báo đến hơn 3,8 triệu lượt khách hàng, trong đó có hơn 1,2 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận được cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch tương ứng là hơn 4,3 nghìn tỷ đồng.

Trong quá trình triển khai dịch vụ, NHNN cũng đã yêu cầu các đơn vị có lộ trình triển khai đồng bộ dịch vụ cảnh báo cho khách hàng trên tất cả các kênh (Mobile Banking, Internet Banking, quầy, ATM) để đảm bảo thống nhất trải nghiệm cho khách hàng. Đây là minh chứng rõ nét cho việc chuyển đổi số không chỉ nhằm nâng cao tiện ích, mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng và tăng cường an toàn trong hoạt động ngân hàng.

Cùng với đó, công tác cải cách hành chính gắn liền với số hóa toàn trình cũng được đẩy mạnh để tiết giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Nhiều năm liên tục, NHNN đứng trong top dẫn đầu các bộ, ngành về chỉ số Cải cách hành chính.

NHNN đã quyết liệt đề xuất cắt giảm và đơn giản hóa 269 trên tổng số 298 thủ tục hành chính, đạt tỷ lệ 90,3%, đồng thời cắt giảm 255 điều kiện kinh doanh. Năm 2025, NHNN đã chính thức cung cấp thêm 32 dịch vụ công toàn trình, nâng tổng số đã cung cấp lên 57 dịch vụ, hoàn thành nhiệm vụ 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện liên quan đến doanh nghiệp được nâng cấp lên dịch vụ công toàn trình.

Tính từ đầu năm 2026 đến nay, tỷ lệ hồ sơ được số hóa đạt 73,97%, tỷ lệ cấp hồ sơ kết quả điện tử đạt 78,87% và đặc biệt tỷ lệ khai thác, sử dụng lại thông tin dữ liệu đã số hóa đạt mức 68,9%. Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung của NHNN trong 4 tháng đầu năm 2026 đã tiếp nhận và giải quyết hơn 5.300 hồ sơ với tỷ lệ hài lòng trong xử lý phản ánh, kiến nghị của ngành Ngân hàng luôn duy trì ở mức trên 90%...