Những lưu ý khi đẩy mạnh xuất khẩu nông sản sang châu Âu
Liên minh châu Âu (EU) là thị trường xuất khẩu (XK) lớn thứ hai của Việt Nam (sau thị trường Hoa Kỳ). Trong bối cảnh dịch COVID-19, đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế thương mại toàn cầu, các hoạt động xúc tiến thương mại trực tiếp bị hủy bỏ, thì thị trường EU với việc kiểm soát tốt dịch COVID - 19, đã tạo cơ hội lớn cho doanh nghiệp (DN) Việt Nam đẩy mạnh XK sang thị trường này, đặc biệt là XK nông sản.
Tuy nhiên, đây là thị trường “khó tính” bậc nhất thế giới nên DN cẩn trọng khi đẩy mạnh XK vào thị trường này…
Ngoài cung ứng cho thị trường nội địa, sản phẩm nông nghiệp của Việt Nam hiện đã có mặt hơn 180 thị trường trên thế giới, trong đó có các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Trung Quốc, EU… Đáng chú ý, có 9 nhóm sản phẩm nông nghiệp, luôn giữ vị trí cao trong “top” kim ngạch XK đạt trên 1 tỷ USD/năm, đặc biệt trong đó có tôm, rau quả, hạt điều, gạo, là những mặt hàng có kim ngạch XK lên đến hơn 3 tỷ USD/năm.
Trong những tháng vừa qua, do ảnh hưởng đại dịch COVID -19, đã khiến đứt gãy nguồn cung cũng như chuỗi cung ứng toàn cầu, nhiều thị trường XK của nông sản Việt Nam đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Riêng với thị trường EU, nông sản của Việt Nam nhập khẩu (NK) vào thị trường này luôn tăng ở mức cao như: Đức NK 458 triệu USD, Hà Lan NK 363 triệu USD… trong 8 tháng đầu năm 2021 (mức này tăng cao hơn so cũng kỳ năm 2020).
Năm 2021 được coi dấu mốc quan trọng của hàng nông sản Việt Nam khi các loại trái cây như vải, nhãn tươi, được XK trực tiếp sang một số nước EU bởi các DN Việt Nam sau khi được hỗ trợ kết nối, giới thiệu với các công ty NK. Việc phân phối quả vải tươi không chỉ trong hệ thống cửa hàng, siêu thị châu Á mà đã chính thức thâm nhập vào các chuỗi siêu thị thực phẩm tại EU.
Hiện thị trường NK nông sản EU bắt đầu khởi sắc do tình hình dịch bệnh COVID-19 được kiểm soát, Chính phủ các nước thành viên EU thúc đẩy mở rộng việc tiêm vaccine, áp dụng quy định giấy thông hành vaccine, nới lỏng quy định đi lại, mở cửa một phần dịch vụ ăn uống, du lịch, do đó nhu cầu tiêu thụ thực phẩm tăng so với giai đoạn trước. Đây cũng là thời điểm thuận lợi để đẩy mạnh XK các mặt hàng nông sản của Việt Nam sang thị trường này. Ngoài ra, với Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), hàng hóa Việt Nam khi XK vào EU cũng có nhiều lợi thế hơn do được ưu đãi thuế quan.
Ông Trần Phú Lữ - Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC) nhìn nhận: “Còn tồn tại những hạn chế vẫn chưa thể khắc phục được. Một số sản phẩm như hạt tiêu, hạt điều, tôm, cá tra, cà phê, gạo… tuy đứng đầu về giá trị XK, nhưng giá XK thấp hơn nhiều so với giá sản phẩm cũng loại của các nước cạnh tranh trong khu vực. Chất lượng sản phẩm XK thì chưa đồng đều, chưa có tính ổn định, trong khi yêu cầu các nước NK ngày càng cao, nhất là các yêu cầu về VSATTP, truy xuất nguồn gốc. Đặc biệt, tỷ lệ sản phẩm nông sản Việt Nam có thương hiệu còn ít, từ đó làm giảm sức cạnh tranh và hạn chế sự tham gia sâu vào các hệ thống phân phối bán lẻ các nước NK”.
Ông Lê Thanh Sơn, (TP Hồ Chí Minh) nêu thực tế, có nhiều DN Việt Nam XK nông sản vào thị trường EU nhưng bị trả hàng về do thiếu thông tin về thị trường XK, hoặc việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm DN làm mang tính đối phó, khi hàng không đạt yêu cầu thì không truy ra được lỗi ở khâu nào để xử lý.
EU cũng đã đưa ra cảnh báo đối với 2 sản phẩm XK của Việt Nam do chứa chất cấm hoặc vượt dư lượng cho phép, vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm trong tháng 9/2021. Đó là sản phẩm đùi ếch đông lạnh của một DN ở tỉnh Tiền Giang và quả bưởi của một DN ở tỉnh Bạc Liêu. Văn phòng thông báo và điểm hỏi đáp quốc gia về vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động thực vật Việt Nam (SPS) đề nghị Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản và Cục Bảo vệ thực vật chỉ đạo rà soát, kiểm tra, yêu cầu các nhà sản xuất có sản phẩm nêu trên rà soát các khâu trong chuỗi quản lý để xác định nguyên nhân và biện pháp khắc phục. Trước đó, tháng 8/2021, EU cũng đưa ra cảnh báo đối với sản phẩm mì khô vị bò gà và mì tôm Hảo Hảo chua cay do chứa chất ethylene oxide.
Để hỗ trợ DN XK nông sản cập nhật những thông tin mới nhất về thị trường EU trong giai đoạn ảnh hưởng bởi dịch COVID -19, cũng như tăng cường các hoạt động thương mại và tìm kiếm cơ hội, đối tác tiềm năng, ITPC vừa phối hợp với Hiệp hội DN Hà Lan tại Việt Nam tổ chức hội thảo về vấn đề này. Bà Võ Thị Ngọc Diệp – Tham tán thương mại Đại sứ quán Việt Nam tại Hà Lan lưu ý: Các DN muốn tìm kiếm thông tin thị trường thì thông qua thương vụ các nước tại EU, các thông tin này đăng tải trên trang web của Bộ Công thương. Bên cạnh đó còn có trang web quy định chính sách của EU đối với từng nhóm, ngành hàng cụ thể, đăng tải trên trang web của Liên minh Châu Âu.
Ngoài ra, các DNXK cũng cần liên hệ chặt chẽ với DN Việt kiều vì họ hiểu được thị hiếu của người tiêu dùng EU cũng có công rất lớn trong việc giúp DN Việt đưa hàng vào các kênh phân phối.