Ra mắt Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, bảo vệ người tiêu dùng

Chiều 26/12, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ra mắt Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam. Sự kiện có sự tham dự của hơn 200 đại biểu, gồm đại diện các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng, các đơn vị cung cấp giải pháp khoa học - công nghệ, chuyên gia, nhà khoa học và cơ quan báo chí.

Phát biểu tại lễ ra mắt, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Trần Đức Thắng chia sẻ, trước yêu cầu bắt buộc đối với nông sản, để bảo đảm chất lượng, độ an toàn, tính minh bạch, Bộ mong muốn trong thời gian sớm nhất, việc truy xuất nguồn gốc không chỉ với sầu riêng mà sẽ được triển khai với các sản phẩm nông sản khác.

Theo Bộ NN&MT, Hệ thống truy xuất nông sản Việt Nam là nền tảng số phục vụ việc ghi nhận, quản lý và tra cứu thông tin nguồn gốc đối với các sản phẩm nông, lâm, thủy sản trong suốt quá trình sản xuất, chế biến, vận chuyển và lưu thông trên thị trường. Thông qua hệ thống, người tiêu dùng có thể kiểm tra thông tin sản phẩm một cách minh bạch, trong khi cơ quan quản lý nhà nước có cơ sở để theo dõi, thống kê và thực hiện truy vết khi cần thiết; qua đó nâng cao minh bạch thông tin, bảo đảm an toàn thực phẩm và củng cố uy tín nông sản Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế.

Hệ thống gồm 3 hợp phần quan trọng: Hệ thống truy xuất nguồn gốc dành cho người tiêu dùng, người dân và doanh nghiệp sản xuất, cung ứng sản phẩm; Hệ thống các đơn vị cung cấp giải pháp để cập nhật thông tin nguồn gốc nông sản; Hệ thống dành cho các cơ quan quản lý để giám sát, truy vết sản phẩm.

Với Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam, Bộ NN&MT hướng tới ba mục tiêu trọng tâm: Một là triển khai hiệu quả Kế hoạch thí điểm truy xuất nguồn gốc quả sầu riêng theo Quyết định số 5272/QĐ-BNNMT ngày 13/12/2025, làm cơ sở để từng bước mở rộng truy xuất nguồn gốc đối với các mặt hàng nông sản, đặc biệt là nhóm nông sản thực phẩm.

Hai là nâng cao nhận thức của người tiêu dùng, đồng thời tăng cường trách nhiệm của cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong hoạt động truy xuất nguồn gốc. Ba là đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, triển khai Hệ thống truy xuất nguồn gốc theo thời gian thực; đồng thời chia sẻ, cập nhật các chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước liên quan đến truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa.

Đối với nội dung thí điểm truy xuất nguồn gốc sầu riêng, hệ thống được tổ chức vận hành đồng bộ, gồm: quản trị, vận hành trục truyền nhận dữ liệu và Cổng thông tin tra cứu; thiết lập đầu mối hỗ trợ kỹ thuật, đường dây nóng; đồng thời phối hợp với các đơn vị chức năng thuộc Bộ Công an để tích hợp, nạp dữ liệu vào Tem xác thực điện tử (QR/NFC/RFID), bảo đảm sự thống nhất, chính xác giữa thông tin trên tem và dữ liệu truy xuất.

Cụ thể, Trung tâm Tem và Vật liệu chống giả - In Ba Đình thuộc Cục Công nghiệp an ninh, Bộ Công an chủ trì tổ chức in ấn, quản lý và cấp phát Tem xác thực điện tử (bao gồm cả tem gắn Qrcode/NFC/RFID do Bộ Công An phát hành) phục vụ Kế hoạch thí điểm; đảm bảo tem được cấp phát, sử dụng đúng mục đích và đúng quy định hiện hành.

Đơn vị này cũng sẽ phối hợp với Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật hướng dẫn các doanh nghiệp về thủ tục đăng ký, sử dụng Tem xác thực điện tử (bao gồm cả tem gắn Qrcode/NFC/RFID) TXNG và chống giả; chỉ cung cấp tem cho các lô hàng sầu riêng đáp ứng đầy đủ yêu cầu (có mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói hợp lệ, kết quả kiểm nghiệm theo quy định, ...); phối hợp với Cục Chuyển đổi số và NETACOM kết nối, tích hợp dữ liệu giữa hệ thống quản lý tem xác thực điện tử và hệ thống truy xuất nguồn gốc, phục vụ công tác xác thực thông tin và phòng chống gian lận thương mại.

Trung tâm Tem và Vật liệu chống giả - In Ba Đình sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng liên quan (thuộc Bộ Nông nghiệp Môi trường và Bộ Công an) trong việc kiểm tra, xác minh tính pháp lý của tem truy xuất nguồn gốc trên thị trường; kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến tem nhãn và TXGN theo quy định của pháp luật.

Lộ trình thí điểm truy xuất nguồn gốc quả sầu riêng đặt mục tiêu xây dựng kho dữ liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc trên cơ sở kết nối, tích hợp dữ liệu chuyên ngành; dữ liệu của doanh nghiệp tham gia được ký số theo quy định. Trước mắt, huy động 5 doanh nghiệp tham gia thử nghiệm trong chuỗi sản xuất - cung ứng; tổ chức cấp và gắn tem xác thực điện tử cho các lô sầu riêng đáp ứng yêu cầu. Thời gian thí điểm từ 1/1/2026 đến 30/6/2026. Sau thí điểm, các bên sẽ đánh giá hiệu quả về độ chính xác thông tin, mức độ thuận tiện, chi phí và lợi ích; từ đó hoàn thiện kỹ thuật, quy trình để mở rộng áp dụng cho các mặt hàng nông sản khác, hướng tới triển khai chính thức trên phạm vi rộng vào cuối năm 2026.

Ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật sẽ phối hợp với các đơn vị và địa phương chuẩn hóa thuật ngữ, cách diễn giải chuyên ngành để bảo đảm tính thống nhất và liên thông dữ liệu. Việc triển khai truy xuất nguồn gốc sẽ lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, khuyến khích sự tham gia chủ động trên cơ sở hài hòa lợi ích.