Sức hấp dẫn của sản vật miền biển Sông Cầu
“Không chỉ có nhiều cảnh quan thiên nhiên ven biển thơ mộng và giàu sức hấp dẫn, khiến cho du khách nao lòng khi có dịp thưởng ngoạn, mà vùng đất này còn có nhiều sản vật nổi tiếng từ biển” – Đó là chia sẻ của ông Phan Trần Vạn Huy, Chủ tịch UBND thị xã Sông Cầu (Phú Yên) với PV Báo CAND trong cuộc trò chuyện mới đây.
Sản vật nổi tiếng đầu tiên phải kể đến là tôm hùm. Đã từ lâu, vùng đất này mệnh danh là “thủ phủ tôm hùm” của tỉnh Phú Yên, tôm hùm Sông Cầu không chỉ có mặt tại các nhà hàng nổi tiếng trong nước, mà còn xuất khẩu sang nhiều quốc gia khác, trong đó Trung Quốc là thị trường lớn nhất.
Nghề nuôi tôm hùm đã có từ lâu ở thị xã Sông Cầu, mà nơi tập trung là địa bàn xã Xuân Phương và các phường Xuân Đài, Xuân Yên, Xuân Phú, Xuân Thành ôm lấy vịnh Xuân Đài trải dài và mở rộng hơn 13.000ha, được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích danh thắng quốc gia theo Quyết định số 177/QĐ-BVHTTDL ngày 20/1/2011. Ngoài ra, nghề nuôi tôm hùm còn có ở vùng ven biển xã Xuân Thịnh, Xuân Cảnh, Xuân Hải bên đầm Cù Mông. Bên cạnh con tôm hùm còn có nhiều loại hải sản khác đã được người dân đầu tư thả nuôi như cá, ốc, cua, ghẹ, vẹm, hàu…
Theo kết quả kiểm đếm gần đây, trên địa bản thị xã Sông Cầu hiện có 3.968 hộ gia đình đầu tư 133.562 lồng tôm, cá; trong đó có 128.298 lồng tôm hùm thịt, 385 lồng tôm hùm giống và 4.879 lồng cá. Chỉ riêng con tôm hùm, sản lượng mỗi năm từ 1.500-2.000 tấn đã mang về doanh thu hơn 2.000 tỷ đồng và là mũi nhọn kinh tế ở địa phương này đang được khai thác tiềm năng để đẩy mạnh phát triển bền vững. Ước tính năm 2024 sản lượng tôm hùm đạt 2.197 tấn, tôm nước lợ 1.293 tấn, cá các loại 957 tấn, ốc hương 346 tấn với tổng doanh thu khoảng 2.500 tỷ đồng.
Với mục tiêu xây dựng thị xã Sông Cầu luôn là “thủ phủ tôm hùm” lớn mạnh và bền vững, UBND thị xã Sông Cầu đã tổ chức Lễ hội tôm hùm lần thứ nhất – năm 2022 với nhiều hoạt động đặc sắc, để lại nhiều ấn tượng đẹp trong lòng du khách và người dân địa phương, mà nổi bật nhất là các nhà đầu bếp trình diễn chế biến 100 món ăn độc đáo từ tôm hùm mang thương hiệu Sông Cầu.
Những món ăn độc đáo, hấp dẫn thực khách phải kể đến đầu tiên là các món gỏi salad Nga tôm hùm, salad tôm hùm bông bơ tươi, gỏi củ hủ dừa tôm hùm, gỏi tôm hùm rau diếp với da cá chiên. Kế đến là các món súp măng tây tôm hùm đá, súp tôm hùm khoai mỡ, súp bí đao tôm hùm, súp tôm hùm bông phù dung, súp bắp cải tôm hùm bông bọc nấm mối. Món cuốn thì có cuốn tôm hùm sỏi, nem vuông tôm hùm, chạo tôm hùm mai cua, tôm hùm hai da nướng bánh hỏi. Món nướng có tôm hùm đút lò kiểu Pháp, tôm hùm sỏi nướng mắm nhĩ Gành Đỏ, chả tôm hùm hai da bọc mỡ chài nướng, tôm hùm sỏi nướng lụi. Món chiên có tôm hùm chiên bát trân, tôm hùm sỏi chiên sốt me, tôm hùm nhồi bông bí, tôm hùm áp chảo sốt kiểu Thái, tôm hùm nhồi hoa mực sốt ngủ quả. Món xào và kho có tôm hùm xào hạt điều, tôm hùm sốt ngũ liễu, tôm hùm xào súp lơ, tôm hùm xào cần tỏi, tôm hùm kho tàu, tôm hùm rim cốt dừa Sông Cầu, tôm hùm lúc lắc ớt chuông, tôm hùm xào mì gấc. Món hấp – luộc có cháo tôm hùm nước dừa tươi Sông Cầu, tôm hùm gói lá mướp hấp, tôm hùm nhồi sá sùng…
Tại sự kiện lễ hội nêu trên đã xác lập Kỷ lục Việt Nam “Thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên - Nơi tổ chức sự kiện “Lễ hội Tôm hùm” với các món ăn được chế biến và công diễn từ tôm hùm nhiều nhất Việt Nam (100 món)”. Và từ những giá trị tuyệt vời của tôm hùm Sông Cầu, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) và Tổ chức Kỷ luc Người Việt Toàn cầu (VietWorld) đã hoàn thiện hồ sơ đề cử Kỷ lục Thế giới gửi đến Liên minh Kỷ lục Thế giới (WorldKings) công nhận tỉnh Phú Yên - Việt Nam là địa phương có hệ thống món ăn độc đáo được chế biến từ tôm hùm nhiều nhất trên thế giới.
Khó có thể kể hết những điệp khúc mồ hôi, nước mắt và nụ cười của nghề nuôi tôm hùm ở vùng đất cửa ngõ phía Bắc tỉnh Phú Yên. Đã có lúc giới nuôi tôm ở vịnh Xuân Đài “mất trắng” vài chục đến vài trăm tỷ đồng vì vấp phải sự cố thiên tai, biến động thời tiết, môi trường nước… Thế nhưng hàng ngàn hộ gia đình vẫn gắn bó duyên nợ với nghề nuôi tôm hùm, vì nguồn thu nhập từ nghề này là mũi nhọn góp phần đổi mới đời sống kinh tế - xã hội ở địa phương. Bên cạnh đó còn có một số thủy sản khác thả nuôi trong lồng bè, ao đìa như ghẹ, cua, ốc, cá… cũng là những sản vật có hương vị ngọt thơm với đặc trưng riêng của vịnh Xuân Đài và đầm Cù Mông.
Trên huyết mạch giao thông QL1A xuyên Việt qua địa phận thị xã Sông Cầu, du khách sẽ bắt gặp đèo Gành Đỏ có sản vật nước mắm Gành Đỏ nổi tiếng. Hương vị nước mắm nơi này không chỉ lan tỏa đến nhiều tỉnh, thành phố trong nước và cũng đã hấp dẫn nhiều du khách là Việt kiều, người ngoại quốc đến từ một số quốc gia trên thế giới sau khi có dịp thưởng thức. Từ năm 2012, Cục Sở hữu trí tuệ thuộc Bộ Khoa học – Công nghệ đã cấp giấy chứng nhận nhãn hiệu nước mắm Gành Đỏ. Đi dọc một đoạn đường phía Nam đèo Gành Đỏ du khách dễ dàng nhận ra hàng chục cơ sở sản xuất chế biến nước mắm qua nhiều thế hệ vẫn tỏa sáng bền vững với những thương hiệu riêng biệt như: Ông Già, Tân Lập, Bà Mười… Tất cả đều được làm bằng cá cơm tươi rói đánh bắt từ biển kết hợp hài hòa với những hạt muối trắng thơm từ cánh đồng muối Tuyết Diêm có hơn 150 tuổi ở phía Bắc thị xã Sông Cầu cùng những bí quyết gia truyền từng công đoạn ướp chượp, chắt lọc trong những thùng gỗ để tạo nên nước mắm Gành Đỏ có hương vị đặc trưng thơm ngon, tinh khiết…
Đến với thị xã Sông Cầu du khách sẽ có dịp thưởng thức những sản vật đậm chất biển của một vùng đất thơ mộng cùng với con người hiền hòa, hiếu khách.