Tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng để ổn định giá vàng

Nút thắt của thị trường vàng

Từ năm 2012 trở về trước, thị trường vàng Việt Nam có rất nhiều thương hiệu vàng miếng khi các doanh nghiệp kinh doanh vàng, rồi cả ngân hàng đều có thể sản xuất vàng miếng nhưng được ưa chuộng nhất vẫn là sản phẩm SJC của Công ty vàng bạc đá quý Sài Gòn. Thị trường vàng khi đó có nhiều đợt sốt giá, người dân hình thành thói quen dùng vàng miếng làm đơn vị thanh toán mua bán, khiến nền kinh tế gặp tình trạng vàng hóa.

Từ đó, Ngân hàng nhà nước đã ban hành Nghị định 24/2012 để Ngân hàng Nhà nước trở thành đơn vị duy nhất được phép sản xuất vàng miếng, chọn SJC làm thương hiệu vàng miếng quốc gia, thay thế 9 thương hiệu trước đó. Các ngân hàng không còn được huy động và cho vay vàng, chỉ còn giữ hộ có thu phí khi người dân có nhu cầu gửi vàng.

Sau nghị định này, người dân chuyển dần sang dùng tiền đồng Việt Nam làm đơn vị thanh toán chứ không quy ra vàng nên tình trạng vàng hóa nền kinh tế đã chấm dứt. Nhưng thời gian gần đây, việc độc quyền vàng miếng và độc quyền nhập khẩu vàng bắt đầu nảy sinh nhiều bất cập khi nguồn cung khan hiếm, cung cầu chênh lệch dẫn tới giá vàng miếng trong nước tăng bất thường, vượt xa giá thế giới.

Người dân hoang mang lo lắng khi giá leo thang không ngừng trong khi các doanh nghiệp đặt hạn mức bán vàng, mỗi người chỉ được mua số lượng nhất định. Khi giá vàng thế giới tăng, giá trong nước tăng hơn nhiều lần; còn khi giá vàng thế giới giảm, giá trong nước vẫn đứng yên hoặc… tăng tiếp. Từ đó, các chuyên gia kinh tế, Hiệp hội kinh doanh vàng cũng như người tiêu dùng đều cho rằng Nghị định 24 đã lạc hậu, cần phải thay đổi cho phù hợp với tình hình hiện tại.

Cải cách để chấm dứt độc quyền

Chính vì thế, ngày 28/5, tại buổi làm việc với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương về cơ chế, chính sách quản lý hiệu quả thị trường vàng, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu xóa bỏ thế độc quyền vàng miếng trên nguyên tắc Nhà nước vẫn quản lý nhưng có thể cấp phép cho nhiều doanh nghiệp đủ điều kiện tham gia sản xuất, nhằm tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, đa dạng nguồn cung và ổn định giá vàng.

Tổng Bí thư Tô Lâm cho rằng cơ chế, chính sách quản lý thị trường vàng những năm qua tuy đã điều chỉnh, hoàn thiện tích cực nhưng vẫn còn chậm đổi mới, chưa theo kịp sự phát triển của thị trường và thực tiễn. Thị trường còn duy trì độc quyền vàng miếng thì không kích thích cạnh tranh và thúc đẩy hoạt động kinh doanh vàng lành mạnh. Cơ chế, chính sách quản lý chưa tạo được động lực để huy động các nguồn lực nhàn rỗi trong dân cho phát triển kinh tế - xã hội mà người dân chỉ đầu tư nhiều vào vàng.

Ngay sau chỉ đạo của Tổng Bí thư về bình ổn thị trường vàng, hiện tượng giá vàng tăng thẳng đứng, tăng nhanh theo giờ đã chấm dứt. Hình ảnh người dân đứng xếp hàng nhiều tiếng đồng hồ để chờ mua vàng cũng không còn xuất hiện. Nhiều người có nhu cầu mua vàng thời điểm này thở phào nhẹ nhõm khi thấy giá vàng đã ổn định hơn, tuy vẫn ở mức cao. Hiện tượng đổ xô đi mua để đầu cơ cũng đã giảm đi đáng kể.

Hiện giờ, Việt Nam có nhiều doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực kinh doanh vàng, có đủ năng lực, tiềm lực cũng như uy tín để có thể nhập khẩu, sản xuất vàng miếng. Khi không còn độc quyền vàng miếng, tất nhiên thị trường sẽ có cạnh tranh về giá, doanh nghiệp không thể tự ý đặt giá cho sản phẩm mà giá vàng sẽ phải bám sát giá thế giới.

Tại cuộc họp Thường trực Chính phủ về quản lý thị trường vàng, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cũng chỉ đạo kéo chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới về mức 1%-2%. Muốn làm được như vậy, Nhà nước cần cấp quota nhập khẩu vàng một cách có kiểm soát, giúp nguồn cung vàng tăng lên. Khi cung và cầu cân bằng thì tất nhiên giá cả sẽ phải hạ xuống và duy trì ổn định, người dân không còn phải xếp hàng mà vẫn không mua được vàng cũng như giảm dần thói quen coi tích trữ vàng như kênh sinh lời hiệu quả nhất.