Tháo gỡ khó khăn để đẩy mạnh xuất khẩu
Xuất khẩu (XK) đang có dấu hiệu chững lại trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động và căng thẳng thương mại giữa các nước lớn. Để lấy lại đà tăng trưởng và đạt mục tiêu XK năm 2025 tăng từ 12-14%, các địa phương, bộ ngành đang đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp trong xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường và tận dụng cơ hội từ các FTA.
Ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, kết quả xuất nhập khẩu năm 2024, trong đó XK đạt 405,5 tỷ USD; nhập khẩu đạt 380,7 tỷ USD. Để đạt mục tiêu tăng trưởng XK hàng hoá năm 2025 đạt khoảng 454 tỷ USD, thặng dư thương mại hàng hoá 30 tỷ USD, thì bình quân mỗi tháng kim ngạch XK đạt khoảng 37,8 tỷ USD, nếu so với năm 2024 thì mỗi tháng phải XK tăng hơn 4 tỷ USD.
Trong khi đó, theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), kim ngạch XK hàng hóa tháng 2/2025 đạt 31,11 tỷ USD, tính chung 2 tháng đầu năm kim ngạch XK hàng hóa đạt 64,27 tỷ USD, tăng 8,4% so với cùng kỳ năm trước. “Đây là một thách thức trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động, tác động rất lớn đối với XK của Việt Nam. Do đó, để phấn đấu đạt được mục tiêu tăng trưởng tổng kim ngạch XK tăng từ 12-14% cần sự vào cuộc mạnh mẽ của các cơ quan quản lý cũng như sự linh hoạt, nỗ lực vượt khó của cộng đồng doanh nghiệp (DN)”, ông Sơn nhấn mạnh.
Trên thực tế, nhiều thị trường XK lớn như Mỹ, EU và Nhật Bản đang đối mặt với lạm phát cao và tăng trưởng kinh tế chậm lại, dẫn đến nhu cầu tiêu dùng giảm sút. Cùng với đó, các thị trường lớn như EU, Mỹ và Nhật Bản ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và môi trường. Ngành hàng nông sản, thủy sản và dệt may của Việt Nam đặc biệt chịu tác động từ các tiêu chuẩn xanh, yêu cầu về lao động công bằng và phát triển bền vững. Điều này không chỉ làm tăng mức độ rủi ro cho DN mà còn khiến Việt Nam dễ bị tác động bởi biến động kinh tế và chính trị toàn cầu. Bên cạnh đó, từ đầu năm đến nay, DN Việt Nam liên tiếp nhận được cảnh báo từ các thương vụ về việc thị trường nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam như EU, Ấn Độ, Malaysia…
Các thị trường này có động thái áp dụng các biện pháp tự vệ đối với hàng hóa sản xuất trong nước, siết chặt quản lý hàng nhập khẩu thông qua yêu cầu tăng cường chất lượng, bao bì hoặc áp thuế phòng vệ thương mại. Điều này cho thấy cạnh tranh của hàng hóa XK ngày càng lớn, thị trường XK ngày càng khắt khe hơn. Mới đây, Philippines thông báo áp thuế tự vệ tạm thời đối với xi măng nhập khẩu từ Việt Nam. Nước này cũng thông báo khởi xướng điều tra theo biện pháp tự vệ đối với giấy cotton sóng lớp giữa nhập khẩu.
Theo các chuyên gia, mục tiêu tăng trưởng XK đạt 12% cả năm 2025 không dễ dàng. Để đạt mục tiêu này, Bộ Công Thương xác định sẽ hỗ trợ DN tận dụng các cam kết trong các hiệp định FTA để đẩy mạnh XK, thông qua tuyên truyền về quy tắc xuất xứ, các cơ hội và cách thức tận dụng cơ hội từ các hiệp định. Bên cạnh đó, tăng cường các hoạt động cung cấp thông tin thị trường trên nền tảng số cho các địa phương, hiệp hội ngành hàng, DN. Đối với các thị trường lân cận, Bộ Công Thương đang nỗ lực thúc đẩy chuyển nhanh, mạnh sang thương mại chính ngạch. Chính phủ cũng đặc biệt quan tâm đến hoạt động xuất nhập khẩu hàng hoá.
Đối với thị trường Mỹ, ông Đỗ Ngọc Hưng - Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ cho rằng, việc các đối tác thương mại bị Hoa Kỳ áp thuế có thể tạo ra cơ hội để Việt Nam tăng cường XK, tuy nhiên, điều này cũng đặt ra nhiều thách thức cần được theo dõi chặt chẽ. Trước hết, Việt Nam cần giám sát sát sao các diễn biến thương mại và chính sách thuế quan của Mỹ để có sự điều chỉnh kịp thời. Đồng thời, các DN cần tăng cường phối hợp và trao đổi với các cơ quan thuộc Bộ Công Thương cũng như Thương vụ Việt Nam tại Mỹ nhằm cập nhật thông tin và tìm kiếm giải pháp ứng phó phù hợp.
Ông Nông Đức Lai, Tham tán thương mại Việt Nam tại Trung Quốc khuyến nghị DN Việt Nam cần tiếp tục theo dõi sát sao diễn biến, động thái chính sách của đối tác lớn, đưa ra dự báo và có chính sách ứng phó kịp thời, hiệu quả; xây dựng kế hoạch dự phòng cho các kịch bản như tăng thuế quan hoặc gián đoạn chuỗi cung ứng. Mặt khác, DN cần đa dạng hóa thị trường XK, nâng cao năng lực cạnh tranh, chất lượng sản phẩm để mở rộng thị trường.
Để đẩy mạnh XK hàng hóa, Bộ Công Thương đã ban hành chỉ thị, yêu cầu các đơn vị thuộc bộ, các hiệp hội, ngành hàng có giải pháp thúc đẩy XK. Bộ Công Thương yêu cầu Vụ Phát triển thị trường nước ngoài theo dõi sát, kịp thời cập nhật thông tin về tình hình xuất nhập khẩu hàng hoá, các thay đổi trong chính sách kinh tế, thương mại tại các khu vực thị trường phụ trách, đặc biệt là các thị trường chính như Hoa Kỳ, Trung Quốc, EU. Tăng cường công tác xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường, tạo điều kiện thuận lợi để trao đổi biên giới; tuyên truyền để người dân chủ động nắm vững thông tin thị trường.