Tháo gỡ khó khăn hoạt động thông quan hàng hóa tại cửa khẩu biên giới phía Bắc

Tắc cả 2 chiều, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng

Thông tin về tình hình xuất nhập khẩu hàng hoá qua các cửa khẩu phía Bắc, ông Âu Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Giám sát quản lý về hải quan cho biết, trong 1 tháng trở lại đây, hoạt động xuất nhập khẩu tại các tỉnh biên giới giáp Trung Quốc xuất hiện tình trạng ùn tắc lượng lớn hàng hóa chờ xuất khẩu tại khu vực cửa khẩu thuộc tỉnh Lạng Sơn, Quảng Ninh… Tính đến ngày 21/12, tổng số xe hàng nông sản xuất sang Trung Quốc đang nằm tại chờ các cửa khẩu phía Bắc lên tới 6.198 xe. Trong đó, tính đến sáng  21/12, tổng lượng xe tồn tại 3 khu vực cửa khẩu Hữu Nghị, Tân Thanh, Chi Ma (Lạng Sơn) là 4.461 xe.

Theo thông tin Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Nam Ninh, Trung Quốc, tính đến ngày 16/12 tại phía bên kia Trung Quốc, lượng phương tiện hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam còn tồn là 2.400 xe.

Ông Trần Quang Trung, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Quảng Ninh biết, hiện, tại Cầu Bắc Luân II còn tồn 346 xe chờ xuất khẩu trong đó có 276 xe chở hoa quả và 70 xe chở đồ gỗ mỹ nghệ. Tại khu vực cầu phao Km3+4 là 1.188 xe chủ yếu là hàng (Trung Quốc) dự kiến có 289 xe. Trong khi đó, riêng địa bàn tỉnh Cao Bằng, tính đến ngày 21/12, còn tồn 203 xe, trong đó, Tà Lùng còn 113 xe, Trà Lĩnh còn 90 xe, hàng hoá là gỗ bóc, tiêu, thạch đen, mít quả, tôm, cá.

Về nguyên nhân dẫn đến tình trạng ùn tắc, ông Âu Anh Tuấn cho rằng, do Trung Quốc tiếp tục áp dụng chính sách “Zero COVID” nên các biện pháp phòng, chống dịch COVID-19 siết rất chặt chẽ. Đặc biệt có địa phương, cơ quan chức năng phía Trung Quốc tăng cường biện pháp chống dịch ở mức cao hơn, trong đó yêu cầu  thay đổi phương thức giao nhận hàng hóa tại cặp cửa khẩu Tân Thanh - Pò Chài và cặp cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị - Hữu Nghị Quan theo hướng lái xe chuyên trách điều khiển xe sang phía Trung Quốc giao hàng và yêu cầu lái xe phải đi về trong ngày, niêm phong cabin xe, lái xe không được xuống xe và phải tiêm đủ 2 mũi vaccine, thực hiện xét nghiệm COVID-19 bằng phương pháp PCR định kỳ 3 ngày/lần. Để tập trung chống dịch, phía Trung Quốc chuyển một số cán bộ kiểm dịch hải quan sang hỗ trợ công tác kiểm soát người Trung Quốc nhập cảnh về nước ăn Tết nên lực lượng hải quan giải quyết thủ tục hàng hóa hiện nay rất mỏng.

Mặt khác, theo ông Trần Quang Trung, chính quyền thành phố Đông Hưng (Trung Quốc) vừa thông báo tạm dừng làm thủ tục thông quan cho người, hàng hóa qua cửa khẩu Đông Hưng (gồm cả khu mậu dịch cặp chợ biên giới) từ 0h ngày 21/12. Thời gian thông quan cụ thể sẽ có thông báo sau. Chính vì vậy, theo đại diện Tổng cục Hải quan, lượng hàng thông quan sang Trung Quốc tại một số cửa khẩu chỉ đạt 25-30% so với điều kiện bình thường. Hiện, khu vực phía cửa khẩu Đông Hưng dự kiến có 289 xe của Việt Nam đã làm thủ tục xuất cảnh sang Đông Hưng - Trung Quốc để nhận hàng chở về Việt Nam (gồm hàng hóa chủ yếu là hàng nguyên liệu phục vụ sản xuất theo loại hình gia công, hàng quá cảnh và có 62 xe hàng hóa nhập kinh doanh tiêu dùng). Do thông báo của chính quyền Đông Hưng - Trung Quốc nên chưa làm thủ tục nhập cảnh về Việt Nam, xe, hàng còn lưu giữ tại bên Đông Hưng - Trung Quốc.

Ngoài ra, theo ông Âu Anh Tuấn, lo ngại hiện tồn khoảng 3.500 xe hàng là nguyên liệu nhập khẩu phục vụ sản xuất công nghiệp đang nằm phía Trung Quốc chưa được nhập về Việt Nam. Nếu không có giải pháp tháo gỡ kịp thời thì tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp (DN) sản xuất công nghiệp ở trong nước.

Giải pháp căn cơ là kiểm soát dịch bệnh

Ông Vy Công Tường, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Lạng Sơn cho biết, phía Trung Quốc đã tạm dừng thông quan tại cặp cửa khẩu Pò Chài - Tân Thanh, Chi Ma - Ái Điểm để đảm bảo công tác phòng, chống dịch COVID-19 và chưa biết đến bao giờ mới mở cửa thông quan trở lại. Trong khi lượng xe thông quan chỉ đạt 100 xe/ngày. Do đó, thời gian giải quyết hơn 4.000 xe hàng nông sản đang tồn ở cửa khẩu Lạng Sơn sẽ mất phải rất nhiều thời gian. “Trường hợp hàng hóa vẫn được DN, chủ hàng tiếp tục đưa lên cửa khẩu tình trạng ùn tắc sẽ ngày càng căng thẳng. Khi Trung Quốc đưa ra thông báo dự kiến tạm dừng nhập khẩu trước và sau Tết Nguyên đán 14 ngày đối với xe lạnh để chuẩn bị các công việc trước và sau Tết thì càng gây áp lực cho các DN Việt Nam đưa hàng hóa lên cửa khẩu để kịp xuất khẩu trước thời gian trên”, ông Âu Anh Tuấn thông tin thêm.

Để tháo gỡ khó khăn cho chủ hàng và DN xuất khẩu hàng nông sản sang Trung Quốc, theo ông Vy Công Tường, qua trao đổi với chính quyền Bằng Tường (Trung Quốc), phía họ luôn đề nghị Việt Nam ngăn chặn dịch bệnh thì Trung Quốc mới nới lỏng. Do đó, chúng ta cần sớm phải có giải pháp căn cơ ngăn chặn dịch bệnh thì tình trạng tồn ứ hàng xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc mới được xử lý. 

Để kịp thời có giải pháp đồng bộ hỗ trợ người dân, DN, ông Âu Anh Tuấn đề nghị Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), Bộ Ngoại giao đàm phán, kiến nghị với các bộ, ngành và chính quyền địa phương phía Trung Quốc tăng thời gian thông quan tại các cửa khẩu.

Các hiệp hội ngành hàng, hiệp hội doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam và Sở Công Thương các địa phương cần thông báo về việc phía Trung Quốc thực hiện lấy mẫu xét nghiệm COVID-19 cả trên bao bì chứa hàng hoá và đề nghị các DN kiểm soát chặt chẽ từ khâu thu hoạch, phân loại, đóng gói, bốc xếp hàng hoá, đảm bảo không có virus COVID-19. Đồng thời, chỉ vận chuyển hàng hóa lên cửa khẩu khi đã ký hợp đồng mua bán với đối tác Trung Quốc.

Bộ NN&PTNT đàm phán, thống nhất với cơ quan chức năng phía Trung Quốc để thống nhất thủ tục kiểm dịch đối với hàng hóa nông lâm, thủy sản, hoa quả tươi trong giai đoạn hai nước đẩy mạnh phòng dịch COVID-19, không để tình trạng đóng cửa khẩu hoặc tạm dừng nhập khẩu nông sản, hoa quả như thời gian vừa qua.

Nắm bắt tình hình liên quan chính sách quản lý tăng cường, chặt chẽ đối với các mặt hàng nông lâm thủy sản được sản xuất từ phía Việt Nam của phía Trung Quốc để có hướng dẫn DN Việt Nam phù hợp.

Bộ Ngoại giao cần đàm phán, trao đổi với cơ quan chức năng phía Trung Quốc đảm bảo việc thực hiện theo đúng Hiệp định thương mại biên giới giữa 2 nước đã ký kết để hoạt động thương mại biên giới phát triển lành mạnh, liên tục và ổn định. Trường hợp khi có thay đổi về chính sách đối với hàng hóa xuất nhập khẩu cần thông báo trước ít nhất 10 ngày trước khi áp dụng để phía Việt  Nam có thời gian chuẩn bị.   

Đối với UBND tỉnh Biên giới phía Bắc cần thiết lập, duy trì thường xuyên mối quan hệ chặt chẽ với chính quyền cặp cửa khẩu đổi diện, đối thoại giải quyết những vấn đề thương mại phát sinh trên địa bàn, các phương án đảm bảo phòng, chống dịch của phía Việt Nam. Về lâu dài, các tỉnh biên giới cần quy hoạch các khu vực xây dựng các kho chuyên dụng bảo quản hàng nông sản, hoa quả tại các cửa khẩu. Hoạch định triển khai các biện pháp tại khu vực cửa khẩu đảm bảo an toàn trong phòng, chống dịch COVID-19 cho người, phương tiện, hàng hóa.

Bên cạnh đó, Tổng cục Hải quan tiếp tục tạo điều kiện tối đa và thực hiện thông quan nhanh chóng trong ngày đối với hàng hóa xuất khẩu tại địa bàn (kể cả ngoài giờ hành chính); giải quyết ngay các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu hàng hóa.