Vì sao giá thức ăn chăn nuôi không giảm?
Theo khảo sát của Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), 269 nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi (TACN) của Việt Nam cần khoảng 32 triệu tấn nguyên liệu, nhưng nguồn cung trong nước mới đáp ứng khoảng 35%, số còn lại phải nhập khẩu.
Tính từ cuối năm 2020 đến nay, giá các mặt hàng TACN trong nước đã tăng tới 17 lần và chưa giảm lần nào, khiến người chăn nuôi gặp rất nhiều khó khăn. Dự báo, giá TACN tăng liên tiếp không giảm sẽ dẫn đến hệ luỵ cuối năm nay, giá thịt lợn có thể tăng khoảng 10-15%.
Theo con số thống kê của Tổng cục Hải quan, kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu và TACN về Việt Nam trong 9 tháng năm 2022 đã đạt gần 4,07 tỷ USD, tăng 8,6% so với cùng kỳ năm 2021.
Trước đó, năm 2021, Việt Nam cũng đã chi tới gần 5 tỷ USD để nhập khẩu nguyên liệu và TACN. Điều đáng nói là do giá nhập nguyên liệu TACN tăng cao, khâu vận chuyển bị đứt gãy do dịch COVID-19 và chiến sự Nga – Ukraine nên giá thành sản phẩm chăn nuôi liên tục tăng mạnh. Tính từ cuối năm 2020 đến nay, giá các mặt hàng TACN trong nước đã tăng tới 17 lần và chưa giảm lần nào, khiến người chăn nuôi gặp rất nhiều khó khăn.
Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản (Bộ NN&PTNT) nhận định, những tháng cuối năm có nhiều yếu tố tác động đến mặt bằng giá như xung đột tại Ukraine, chính sách Zero COVID của Trung Quốc, lạm phát tăng cao ở Mỹ, châu Âu và nhiều nước trên thế giới, đứt gãy chuỗi cung ứng sản xuất, nguy cơ mất ổn định an ninh năng lượng, an ninh lương thực... Ngoài ra, giá xăng dầu tiếp tục được dự báo diễn biến phức tạp do những biến động của các yếu tố chính trị và kinh tế.
"Đồng USD tiếp tục tăng giá làm tăng chi phí nhập khẩu nguyên vật liệu phục vụ sản xuất. Các yếu tố này dẫn đến chi phí logistic tăng, tác động đến giá cả hàng hóa thế giới, hoạt động xuất nhập khẩu và gây sức ép lên mặt bằng giá trong nước", Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản nhận định.
Trong báo cáo về kịch bản giá cả hàng hóa những tháng cuối năm của Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản vừa công bố cho biết, giá thịt lợn được Bộ Tài chính dự báo tăng cao. Trong đó có 2 kịch bản gồm giá thịt lợn tăng thêm 10% hoặc 15%.
Với các kịch bản này, giá lợn hơi được dự báo tăng lên 68.000 - 70.000 đồng/kg trong những tháng cuối năm. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, trước tình hình giá lợn hơi biến động thất thường như hiện nay, người chăn nuôi khó có thể tái đàn với số lượng lớn. Vì vậy, giá thịt lợn dịp Tết Nguyên đán có thể tăng cao hơn so với 2 kịch bản trên. Trước dự báo trên, Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản cũng vừa đề nghị các địa phương cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất, kinh doanh đối với TACN sản phẩm cung ứng ra thị trường với mức giá hợp lý. Bộ NN&PTNT cũng mới gửi văn bản đến Bộ Tài chính đề nghị bộ này kiến nghị Chính phủ giảm thuế nhập khẩu khô đậu tương từ 2% xuống 0% trong bối cảnh ngành chăn nuôi trong nước đang gặp khó khăn. Tuy nhiên, đây mới chỉ là biện pháp trước mắt. Về lâu dài, làm thế nào để chủ động nguồn nguyên liệu TACN mới là giải pháp căn cơ, chiến lược.
Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi Tống Xuân Chinh cho biết, TACN là một vấn đề lớn, bởi đang chiếm khoảng 65-70% tổng chi phí sản xuất. Theo khảo sát của Cục Chăn nuôi, 269 nhà máy sản xuất TACN của Việt Nam cần khoảng 32 triệu tấn nguyên liệu, nhưng nguồn cung trong nước mới đáp ứng khoảng 35%.
"Hiện nước ta chuyển dịch từ chăn nuôi nông hộ, nhỏ lẻ sang chăn nuôi quy mô lớn. Cộng thêm vấn đề về thiếu hụt nguồn cung nguyên liệu, nhu cầu về thức ăn công nghiệp rõ ràng là rất lớn", ông Chinh chia sẻ. Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi Tống Xuân Chinh đề xuất phương án tập trung sản xuất những mặt hàng mà Việt Nam có sức cạnh tranh.
"Chúng ta không thể để tình trạng xuất khẩu 3 tỷ USD lúa gạo nhưng lại nhập khẩu 6 tỷ USD thức ăn chăn nuôi kéo dài. Muốn vậy, bên cạnh chính sách khuyến khích tích tụ ruộng đất, đẩy mạnh cơ giới hóa, người dân còn cần liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp để xây dựng các chuỗi", ông Chính phân tích. Với những hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, lãnh đạo Cục Chăn nuôi khuyến nghị, nếu trồng ngô để giải quyết một phần vấn đề TACN, người dân nên chọn những giống ngô lai chuyển gen có năng suất tốt và kháng bệnh.
Ở quy mô nông hộ, ông Tống Xuân Chinh khuyên bà con có thể tận dụng phụ phẩm từ trồng trọt để làm TACN. Khuyến khích bà con tăng cường nuôi các con bản địa, con đặc sản để giảm thức ăn công nghiệp, tăng cường thức ăn thô xanh...
Theo Dự thảo Nghị định quy định về chính sách hỗ trợ nâng cao hiệu quả trong chăn nuôi có điều khoản hỗ trợ cho việc sản xuất, bảo quản, chế biến đối với nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi trong nước. Trong đó có 5 điểm đáng chú ý: Thứ nhất, đối với các Tổ hợp tác, HTX khi tham gia vào sản xuất các vùng nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi được hỗ trợ tối đa 50% về tổng chi phí cho cơ sở hạ tầng của vùng nguyên liệu đó, không vượt quá 2 tỷ cho 1 dự án.
Thứ hai, nếu các Tổ hợp tác, HTX chúng ta tham gia vào vùng nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi sẽ được hỗ trợ để mua các loại giống mới, đặc biệt giống có năng suất, chất lượng cao sẽ được hỗ trợ khoảng 50%, đối đa 100 triệu. Thứ ba, hỗ trợ 50% chi phí thu gom đất nông nghiệp, quá trình chuyển đổi đất nông nghiệp kém hiệu quả sang trồng nguyên liệu thực ăn chăn nuôi, hỗ trợ cho mỗi dự án không quá 1 tỷ đồng. Thứ tư, hỗ trợ cho các doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi và có dự án để nghiên cứu, sản xuất nguyên liệu thức ăn bổ sung hỗ trợ 50%, tối đa không quá 2 tỷ cho 1 dự án. Thứ năm, để thúc đẩy cho việc thu gom, chế biến, bảo quản phụ phẩm nông nghiệp để phục vụ cho chăn nuôi chính vì vậy chính sách cũng sẽ hỗ trợ cho các Tổ hợp tác, HTX, bà con nông dân nếu mua trang thiết bị, dụng cụ thì sẽ được hỗ trợ 50%, tối đa không quá 100 triệu đồng.