Xung đột Trung Đông: Xăng dầu chịu áp lực nguồn cung và giá
Do có lượng dự trữ bắt buộc, nguồn cung xăng dầu trong nước những ngày tới dự kiến chưa chịu tác động mạnh từ xung đột vũ trang tại Trung Đông. Tuy vậy, thị trường xăng dầu và gas vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt nếu chiến sự lan rộng sang các quốc gia lân cận, áp lực nguồn cung và giá cả có thể gia tăng đáng kể.
Giá dầu có thể tăng mạnh
Giá xăng dầu trên thế giới tăng mạnh do xung đột Iran làm gián đoạn nguồn cung Trung Đông, sau khi các cuộc không kích của Israel và Mỹ nhằm vào Iran cùng động thái đáp trả từ Tehran buộc nhiều cơ sở dầu khí tại Trung Đông phải tạm dừng hoạt động, đồng thời làm gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược của thế giới.
Theo ông Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Công ty TNHH Xăng dầu Hải Âu Phát, Trung Đông là nguồn cung cấp dầu thô quan trọng của Việt Nam. Bất ổn chính trị ở khu vực Trung Đông sẽ gây ảnh hưởng tới Việt Nam.
“Trong tháng 3, giá xăng dầu sẽ tăng cao nhưng nguồn cung có thể vẫn đảm bảo. Bắt đầu từ nửa đầu tháng 4, nếu chiến sự lan sang các nước lân cận thì tình hình còn căng thẳng hơn”, ông Nguyễn Xuân Thắng nhận định.
TS Giang Chấn Tây, Giám đốc Công ty TNHH Bội Ngọc cho biết, xung đột vũ trang giữa Hoa Kỳ - Israel và Iran đang leo thang đã lập tức tạo ra những rung chấn mạnh đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Iran đã chính thức thông báo phong tỏa eo biển Hormuz - nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu nên giá dầu có thể tăng mạnh do lo ngại rủi ro. Việt Nam dù có sản xuất trong nước, nhưng với mặt hàng xăng dầu, chúng ta vẫn phải nhập khẩu một lượng đáng kể dầu thô và xăng dầu thành phẩm.
“Hormuz bị phong tỏa không chỉ là chuyện của Trung Đông, mà là cú sốc năng lượng có thể kéo theo giá dầu và xăng dầu tăng mạnh; chi phí vận tải, sản xuất tăng; lạm phát, gây áp lực tăng trưởng và đời sống người dân. Dù khoảng cách địa lý xa, Việt Nam vẫn chịu tác động gián tiếp qua giá nhập khẩu và chuỗi cung ứng toàn cầu. Nếu vận chuyển vòng qua Nam Phi thì giá thành sẽ đội lên rất cao gây nên tác động toàn bộ giá dầu thế giới, trong đó sẽ ảnh hưởng đến giá nhập khẩu của Việt Nam”, ông Giang Chấn Tây nói.
Đáng chú ý, những ngày sắp tới, khi nắng nóng gia tăng, nhu cầu sử dụng xăng dầu sẽ tăng lên, gây áp lực lớn cho việc đảm bảo nguồn cung.
Xăng dầu là mặt hàng thiết yếu nên các biến động địa chính trị trên thế giới đã lập tức tác động đến thị trường trong nước những ngày qua. Giá xăng dầu được Liên Bộ Công Thương - Tài chính điều hành theo mức giá bán lẻ trong kỳ điều chỉnh từ 15h ngày 26/2. Cụ thể, từ 15h ngày 26/2, giá bán lẻ tối đa đối với các mặt hàng xăng dầu được áp dụng như sau: Giá xăng E5RON92 tăng 889 đồng/lít, giá bán không cao hơn 19.523 đồng/lít; giá xăng RON95-III tăng 999 đồng/lít, giá bán không cao hơn 20.151 đồng/lít.
Giá dầu diesel 0.05S tăng 754 đồng/lít, giá bán không cao hơn 19.279 đồng/lít; giá dầu hỏa tăng 854 đồng/lít, giá bán không cao hơn 19.469 đồng/lít. Giá dầu mazut 180CST 3.5S giảm 173 đồng/kg, giá bán không cao hơn 15.689 đồng/kg.
Theo Nghị định 95/2021/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu, thương nhân đầu mối kinh doanh và sản xuất xăng dầu phải dự trữ bắt buộc tối thiểu 20 ngày, còn thương nhân phân phối là 5 ngày cung ứng. Do đó, trước mắt, nguồn cung xăng dầu trong nước vẫn được đảm bảo.
Về dài hạn, theo TS Giang Chấn Tây, Việt Nam cần đa dạng hóa nguồn cung và tăng cường dự trữ chiến lược. Có thể nghiên cứu nâng mức dự trữ bắt buộc trong những giai đoạn nhạy cảm, thay vì cố định ở 20 ngày thì linh hoạt nâng lên 30 ngày khi rủi ro gia tăng. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng, tăng tỷ trọng nhiên liệu sinh học như E10 để giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.
Trước đó, Bộ Công Thương yêu cầu các thương nhân đầu mối, sản xuất và phân phối xăng dầu tuyệt đối không để gián đoạn cung ứng cho thị trường trong nước.
PVGas Trading giảm tiến độ giao hàng
Về LPG, PVGas Trading giảm tiến độ giao hàng do xung đột Trung Đông. Cụ thể, tối 2/3, Công ty Kinh doanh Sản phẩm khí - PVGas Trading (thuộc Tổng công ty Khí Việt Nam) đã có văn bản khẩn gửi khách hàng khu vực miền Nam về việc phát sinh tình huống bất khả kháng.
Theo đó, theo lý giải của PVGas Trading, có hai nguyên nhân dẫn đến tình huống bất khả kháng phát sinh. Nguyên nhân thứ nhất là nhà cung cấp quốc tế của PVGas Trading đã chính thức tuyên bố tình trạng bất khả kháng do sự cố sập cầu dẫn tại Cơ sở NGL Juaymah (Saudi Aramco) ngày 23/2/2026, khiến việc cung cấp các lô hàng Propane và Butane theo hợp đồng bị gián đoạn.
Sự cố này dẫn đến toàn bộ các lô hàng LPG (khí dầu mỏ hóa lỏng) dự kiến giao về kho LPG lạnh Thị Vải/Diêm Điền của PVGas từ ngày 10/3/2026 phải tạm dừng.
Nguyên nhân thứ hai xuất phát từ xung đột vũ trang tại khu vực Trung Đông, ảnh hưởng đến hành trình của các tàu chở LPG lạnh qua eo biển Hormuz. Tính đến 15h ngày 2/3, ít nhất hai tàu VLCC đã bị trúng tên lửa khi đi qua khu vực này. Đồng thời, một số cơ sở sản xuất NGL/LPG của các nhà cung cấp cũng bị tấn công, ghi nhận thiệt hại nghiêm trọng.
Vì lý do an toàn, các tàu VLGC vận chuyển LPG lạnh từ Trung Đông theo cam kết giao hàng từ nửa cuối tháng 3 đến hết tháng 4/2026 hiện chưa có kế hoạch giao hàng cho PVGas Trading.
Trước tình huống bất khả kháng nêu trên, công ty buộc phải giảm tiến độ giao hàng nhập khẩu từ nay đến ngày 10/3/2026 và tạm thời chưa thể thu xếp nguồn hàng nhập khẩu để giao cho khách hàng sau thời điểm này.
"Để khắc phục, doanh nghiệp đang khẩn trương làm việc với các đối tác nhằm tìm kiếm và thu xếp nguồn hàng thay thế trong thời gian sớm nhất, với chi phí phát sinh ở mức hợp lý nhất có thể. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay rất khó khăn khi thị trường Đông Á đang khan hiếm nguồn cung; thậm chí Thái Lan đã kích hoạt tình huống khẩn cấp và tạm dừng xuất khẩu xăng dầu", thông báo của PVGas Trading cho biết.
Công ty cũng đề nghị khách hàng chủ động cân đối phương án sản xuất - kinh doanh, đồng thời phối hợp trao đổi để cùng thống nhất các giải pháp khả thi trong thời gian tới.
Trong phiên giao dịch đầu tháng 3 trên Sở Giao dịch Hàng hóa New York (NYMEX), giá xăng và khí tự nhiên đồng loạt tăng hơn 3,5%. Đáng chú ý, giá dầu ít lưu huỳnh tăng vọt hơn 16,4%, chạm mức 865 USD/tấn, kéo theo giá dầu diesel lên mức cao nhất trong vòng hai năm.
Bên cạnh đó, căng thẳng khu vực cũng đang làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhiều tập đoàn vận tải biển lớn như Maersk, Hapag-Lloyd và CMA CGM đã phải điều chỉnh tuyến vận chuyển, tránh khu vực Biển Đỏ và kênh đào Suez, chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng. Việc kéo dài hải trình không chỉ làm tăng chi phí nhiên liệu mà còn gây áp lực lên giá vận tải và thời gian giao hàng.
Ở chiều ngược lại, yếu tố nguồn cung vẫn đóng vai trò lực cản nhất định đối với đà tăng của giá dầu. Trước khi căng thẳng leo thang, Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và đối tác (OPEC+) đã đạt được thỏa thuận tăng sản lượng thêm 206.000 thùng/ngày từ tháng 4. Tuy nhiên, trong bối cảnh địa chính trị phức tạp hiện nay, khả năng triển khai thực tế của thỏa thuận này đang bị đặt dấu hỏi, đặc biệt khi rủi ro gián đoạn nguồn cung tại khu vực Trung Đông vẫn hiện hữu.
Tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh xăng dầu
Trước những diễn biến phức tạp của tình hình chính trị, an ninh quốc tế, đặc biệt là xung đột leo thang tại khu vực Trung Đông tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đề nghị Sở Công Thương các tỉnh, thành phố khẩn trương tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh xăng dầu, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, góp phần ổn định thị trường trong nước.
Trong đó, lực lượng Quản lý thị trường cần tăng cường theo dõi, nắm bắt sát diễn biến cung cầu, giá bán xăng dầu trên địa bàn quản lý. Kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường như khan hiếm hàng hóa, tăng giá bất hợp lý, gián đoạn nguồn cung hoặc ngừng bán hàng không có lý do chính đáng để có biện pháp xử lý phù hợp.
Đồng thời, các đơn vị cần đẩy mạnh kiểm tra, kiểm soát theo hướng có trọng tâm, trọng điểm đối với doanh nghiệp và cửa hàng bán lẻ xăng dầu. Việc kiểm tra phải bảo đảm kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đặc biệt là hành vi găm hàng tạo khan hiếm nguồn cung, tự ý tăng giá, bán không đúng giá niêm yết, kinh doanh xăng dầu nhập lậu, không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc không bảo đảm chất lượng. Đối với các vụ việc nghiêm trọng, phức tạp, vượt thẩm quyền, yêu cầu báo cáo ngay cơ quan có thẩm quyền và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng liên quan để xử lý theo đúng quy định của pháp luật.