Độc đáo làng nghề làm hương truyền thống Phia Thắp, Cao Bằng

10:48 06/07/2020
Mùi thơm thoang thoảng từ những bó hương phơi đầy hai bên đường khiến ai đi qua đây cũng phải ghé vào thăm ngôi làng làm hương truyền thống có tuổi đời hàng trăm năm. Phia Thắp là ngôi làng cổ của dân tộc Nùng An có nghề làm hương truyền thống đã nổi tiếng khắp tỉnh Cao Bằng.


Ngôi làng lưu giữ giá trị truyền thống

Làng nghề làm hương Phia Thắp, xã Quốc Toản, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng từ lâu đã nổi tiếng với nghề làm hương truyền thống cả trăm năm nay. Ở Cao Bằng hiện nay, những ngôi làng làm nghề làm dao, giấy... phần lớn đã mai một vì cạnh tranh thị trường quá khắc nghiệt thì tại Phia Thắp nghề làm hương vẫn được người Nùng An duy trì.

Toàn cảnh làng Phia Thắp nhìn từ trên cao.

Đặc biệt dù cho có công nghệ hiện đại nhưng người dân nơi đây vẫn chỉ sử dụng phương pháp làm hương truyền thống của tổ tiên để lại. Để lưu giữ được nghề làm hương truyền thống chắc chắn không thể thiếu được thế hệ thanh niên trong làng. Họ đang ngày cố gắng lao động duy trì nghề làm hương truyền thông có “một không hai” tại Cao Bằng này.

Tại Phia Thắp có 53 hộ gia đình thì cả 53 hộ đều làm hương theo phương pháp truyền thống của tổ tiên để lại . Gia đình Bà Nông Thị Tình (SN 1953) là một gia đình  người Nùng An đang sinh sống tại Phia Thắp, ngoài làm nông nghiệp ra thì tất cả các hộ gia đình trong làng đều theo nghề làm hương của tổ tiên để lại. 

“Hương là một sản phẩm kết nối những người còn sống đến với tổ tiên những người ở cõi âm đến với nhau, bởi thế những con cháu muốn học nghề trước hết phải có một cái tâm sạch và thành kính”, bà Tình chia sẻ. 

Con đường chính bước vào được người dân tận dụng phơi hương

Các công đoạn làm hương đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, không được phép cẩu thả, làm gian dối, kém chất lượng. Làm hương có nhiều công đoạn rất phức tạp. Nguyên liệu chủ yếu để làm hương là cây mai, vỏ cây gạo, mùn cưa, các loại cây tạo mùi như nghiến đỏ, cây thung.. và đặc biệt là lá cây Bầu Hắt, một loại lá cây trên rừng dùng để làm chất keo kết dính các nguyên liệu lại với nhau.

Độc đáo và khác lạ

Để có được những bó hương phơi đầy khắp ngoài đường thì cần phải trải qua rất nhiều công đoạn. Những que làm từ cây mai được các thanh niên, người có kinh nghiệm trong làng đích thân đi chọn. Cây mai tốt mọc sâu trong rừng và chỉ có duy nhất mai ở huyện Trùng Khánh, Cao Bằng đốt cháy mới có tàn cong. 

Sau đó mai được những bàn tay khéo léo của các cô, bà chẻ nhỏ bằng tay rồi đem ra phơi cho khô hết nước. Nguyên liệu quan trọng nhất là lá cây “Bầu Hắt” được người dân đi vào rừng để tìm, vì theo họ cây có thể trồng được nhưng chăm sóc thế nào đi nữa thì lá cây không bao giờ có mùi hương như lá cây ngoài tự nhiên. 

Các công đoạn làm hương được những bàn tay khéo léo thực hiện.

“Bầu Hắt” sau khi hái về phơi khô sau đó được nghiền nhỏ và trộn với mùn cưa, mùn cưa thì dễ hơn nhưng không phải loại nào cũng được mà phải là mùn cưa từ những cây gỗ thân mềm để cho hương cháy tốt. Công đoạn quan trọng nhất được giao cho những người phụ nữ khéo tay, tỉ mỉ làm. 

Que hương được nhúng xuống nước làm ướt được các bàn tay khéo léo đập lăn qua lăn lại để tạo hình tròn cho hương. Cứ thế nhúng đi nhúng lại hơn chục lần que hương thành phẩm dần dần hiện ra. Một ngày một người làm từ sáng sớm đến tối mịt có thể làm ra khoảng 3.000-4.000 que hương.

Các công đoạn làm hương được những bàn tay khéo léo thực hiện

Với nhiều làng nghề làm hương tại Việt Nam que để làm hương sẽ được nhuộm đỏ trước khi cho vào máy nặn. Nhưng tại Phia Thắp sau khi hương được làm xong thì người dân mới nhuộm đỏ chân hương bằng lá cây “Chăm Che” được trồng đầy quanh nhà rồi mới đem ra phơi. Trong tất cả các công đoạn thì phơi hương chiếm thời gian lâu nhất. 

Hương sau khi làm xong được phơi ngay ra ngoài nắng, cắm trên đất.

Người Nùng An tận dụng hết tất cả mọi vị trí trống để phơi hương, hương phơi tại các cách đồng lúa sau khi thu hoặc, trên những con đường bước vào làng và cả dưới chân nhà sàn trong các khay bằng đá. Nếu trời nắng thì phơi chỉ một ngày là khô, nhưng thời tiết âm u thì phải mất ba ngày. Từng que hương thành phẩm được tỉ mẩn cắm trên các khay nhỏ, mỗi khay xếp khoảng mười năm đến hai mươi que tách đều nhau thành hình tròn để hương không bị dính lại với nhau.

Tuổi đời vài trăm năm nhưng khó giữ

Dù là làng nghề lớn có tên tuổi khắp cả tỉnh nhưng nghề làm hương nơi đây vẫn không giúp người dân khấm khá lên được. Hương được làm cầu kì và tỉ mỉ nhưng giá thành hương lại khá thấp, thường chỉ được tiêu thụ tại các phiên chợ huyện trong toàn tỉnh Cao Bằng, một số ít được đưa sang tiêu thụ tại các tỉnh Bắc Kạn, Lạng Sơn.

Nguyên liệu làm hương ngày càng khan hiếm khó tìm, dù người dân cố gắng thay đổi nguồn nguyên liệu nhưng đều không thành. Hơn thế nữa hương truyền thống còn phải cạnh tranh với nhiều mẫu mã, sản phẩm hương được sản xuất dưới dây chuyền công nghệ hiện đại.

Tuổi đời vài trăm năm nhưng khó giữ..

Chú Việt trưởng xóm Phia Hắt chia sẻ: “Cũng may vẫn còn thế hệ trẻ nên làng vẫn giữ được nghề, dù còn nhiều khăn nhưng làng Phia Thắp vẫn giữ lại cách làm hương truyền thống để giữ gìn bản sắc dân tộc truyền thống của dân tộc, cũng như một phần tưởng nhớ đến tổ tiên đã sinh ra cái nghề cho làng mình”.

Dẫu cho còn nhiều khó khăn trong ngôi làng hàng trăm năm tuổi này nhưng khi bước chân vào trong làng, không khí nơi đây vẫn luôn tràn đầy tiếng cười niềm vui, sự lạc quan của những người dân Nùng An hiền lành chất phát. Dù cho phải cạnh tranh với nhiều loại hương với nhiều chủng loại mẫu mã nhưng với chất lượng tốt, hương thơm từ tự nhiên thì hương Phia Thắp luôn là thứ không thể thiếu trên bàn thờ của nhiều gia đình ở Cao Bằng.

Đàm Tuân

Trong thời gian quen nhau, M có quay một số đoạn clip nhạy cảm gửi cho Trung. Sau khi chia tay, Trung liên tục đe dọa sẽ phát tán những hình ảnh này nhằm khống chế để cưỡng dâm bạn gái cũ. Khốn nạn hơn, đối tượng còn lên mạng tìm người mua dâm và buộc M phải quan hệ tình dục với những người này để Trung trục lợi.

Đối tượng sinh năm 1992 nhưng tạo dựng được vỏ bọc hoàn hảo trong vai “cán bộ Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng” hoặc “Phó Vụ trưởng Ban Nội chính Trung ương, có bố là trung tướng quân đội” để tiếp cận lãnh đạo nhiều đơn vị ở tỉnh Bắc Ninh, thu thập thông tin liên quan đến công tác nhân sự của tỉnh, các chương trình, dự án trên địa bàn tỉnh, sau đó nhận xin việc, chạy dự án cho các cá nhân, công ty có nhu cầu tìm kiếm việc làm, đối tác kinh doanh hoặc huy động vốn đầu tư vào dự án rồi chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, trong đường dây còn có nhiều đối tượng giả danh cán bộ Cục Quản lý vốn, Bộ Tài chính; Thiếu tướng, cán bộ của Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng..., có quan hệ mật thiết với các lãnh đạo, có thể xin được dự án đầu tư xây dựng. Bằng sự kiên trì, tỉ mỉ, tinh thông nghiệp vụ, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Bắc Ninh đã bóc gỡ đường dây lừa đảo trên, bắt giữ 5 đối tượng, thu nhiều tang vật liên quan đến việc phạm tội của chúng.

Thời gian qua, dù lực lượng chức năng rất quyết liệt vào cuộc nhằm ngăn chặn triệt để hành vi buôn lậu thuốc lá, song với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, các đối tượng buôn lậu vẫn tìm mọi cách, lợi dụng các kẽ hở để đưa mặt hàng này vào tiêu thụ trong thị trường nội địa vì mức siêu lợi nhuận. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và trật tự an toàn xã hội.

Bộ Tư pháp Mỹ hôm 24/4 (giờ địa phương) đã chính thức chấm dứt cuộc điều tra hình sự nhằm vào Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang (Ngân hàng trung ương - Fed) Jerome Powell, một động thái được cho là tháo gỡ rào cản lớn trong tiến trình bổ nhiệm người kế nhiệm giữa lúc căng thẳng chính trị xoay quanh tính độc lập của ngân hàng trung ương gia tăng.

Ngày 24/4, Công an tỉnh Thanh Hoá thông tin, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an, Trưởng Ban chỉ đạo Chuyên án, Cục Cảnh sát hình sự Bộ Công an, Cơ quan đại diện Bộ Công an Việt Nam tại Lào và Công an tỉnh Thanh Hóa đã phối hợp với lực lượng chức năng nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào triệt phá “Trường gà quốc tế Viêng Xay”.

Chiều 24/4, sau khi kết thúc ngày làm việc, người dân bắt đầu rời Hà Nội về quê cũng như đi du lịch nhân kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, mật độ giao thông Thủ đô tại nhiều khu vực cũng vì thế mà "tăng nhiệt nhanh" như Giải Phóng, Phạm Hùng, Khuất Duy Tiến, Nguyễn Trãi, hướng ra Pháp Vân – QL1A... Lực lượng CSGT Hà Nội ứng trực 100% quân số và triển khai từ sớm trên khắp các tuyến đường, cửa ngõ Thủ đô để đảm bảo TTATGT.

Ngày 24/4, UBND phường Bến Cát (TP Hồ Chí Minh) đã có báo cáo kết quả xử lý vụ việc giáo viên Trường Tiểu học Lương Thế Vinh trên địa bàn phường có hành vi vi phạm đạo đức nhà giáo, gửi UBND thành phố và các sở, ngành liên quan.

Ngày 24/4, Cục An ninh chính trị nội bộ, Bộ Công an tổ chức Lễ Công bố và thông báo quyết định của Bộ trưởng Bộ Công an về việc điều động Đại tá Trịnh Khắc Cường, Phó Chánh Văn phòng Bộ Công an đến nhận công tác và giữ chức vụ Phó Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ và điều động Đại tá Nguyễn Huy Khích, Phó Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ đến nhận công tác và giữ chức vụ Phó Giám đốc Công an tỉnh Nghệ An.

Hiền hòa và ấn tượng với dải cát trắng mịn ôm làn nước trong xanh dưới chân đèo Hải Vân, Lăng Cô từng được vinh danh là một trong những vịnh biển đẹp của thế giới và từ lâu là điểm đến tự hào không chỉ của Huế, miền Trung mà là của ngành du lịch cả nước. Thế nhưng, phía sau bức tranh ấy, không gian ven biển đang bị thu hẹp và nhếch nhác thật đáng tiếc...

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文