Khi phê phán biến thành... thảm họa!?

08:48 22/11/2015
Gần đây, liên tiếp có một số vụ việc phê phán các tác phẩm trong một số cuốn sách gây xôn xao dư luận. Tuy nhiên, do không hiểu đúng vấn đề, hoặc sự thiếu hiểu biết cần thiết của người phê phán nên đã gây nên những bức xúc không đáng có trong dư luận.
Gần đây, liên tiếp có một số vụ việc phê phán các tác phẩm trong một số cuốn sách gây xôn xao dư luận, khi nhiều bài báo dùng những từ ngữ nặng nề để “phán xét”. Tuy nhiên, khi vấn đề được làm rõ thì sự việc hoàn toàn không như phản ánh, thậm chí còn chỉ ra việc không xem xét vấn đề toàn diện, không hiểu đúng vấn đề, hoặc sự thiếu hiểu biết cần thiết của người phê phán nên đã gây nên những bức xúc không đáng có trong dư luận.
Trước hết, là bản dịch khác bài thơ “Nam quốc sơn hà” của Lý Thường Kiệt trong sách Ngữ văn lớp 7 tập 1 của NXB Giáo dục. Xưa nay mọi người vốn chỉ quen với bản dịch “Sông núi nước Nam vua Nam ở/ Rành rành định phận tại sách trời/ Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm/ Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời”, nay nhiều người lần đầu biết đến một bản dịch khác trong sách Ngữ văn lớp 7 tập I, NXB Giáo dục Việt Nam: “Sông núi nước Nam vua Nam ở/ Vằng vặc sách trời chia xứ sở/ Giặc dữ cớ sao phạm đến đây/Chúng mày nhất định phải tan vỡ”.
Bản dịch “Nam quốc sơn hà” của Lý Thường Kiệt gây "bão" dư luận.
 Vì thế, một số người “giãy nảy” lên với những ngôn từ đao to búa lớn khi cho rằng, đó là “thảm họa dịch”, rằng “dư luận bức xúc”, rồi bài thơ bị “bôi nhọ”, “tuyên ngôn mà bị tam sao thất bản” vv… Có vẻ như, những người phản ứng dữ dội đó không hề biết rằng, bản dịch mới xuất hiện là của hai nhà Hán học Lê Thước - Nam Trân và từng được in trong cuốn Thơ văn Lý Trần (NXB Khoa học xã hội, Hà Nội) từ năm 1977.

Những người có kiến thức biết đều biết rằng, một bài thơ chữ Hán xưa nay luôn có rất nhiều bản dịch khác nhau của nhiều người và ở nhiều thời kỳ, nên xuất hiện một bản dịch khác là quá bình thường. Đương nhiên, có bản dịch hay, bản dịch chưa hay, chứ không thể coi là “thảm họa” cho được, vì thế, có gì phải ầm ĩ?

Khi còn là sinh viên, học về “Kinh thi”, chúng tôi đã được các thầy giáo ở đại học giới thiệu nhiều bản dịch, kể cả bản dịch của chính các thầy. Có bản dịch hay cả về nghĩa và thơ, có bản dịch thơ hay nhưng nghĩa chưa sát, có bản chỉ dịch sát nghĩa. Và như vậy, chúng tôi đều có những kiến thức nhất định để tiếp cận các bản dịch, chứ không phải chỉ đóng đinh với một bản mà mình biết, rồi cho rằng, những bản dịch khác là “tam sao thất bản”. 

Theo PGS. TS Đoàn Lê Giang, bài “Nam quốc sơn hà” có ít nhất 35 dị bản. Mà, hầu hết những người đã dịch chữ Hán tên tuổi, đều là những người am hiểu cả về ngôn ngữ, văn học và lịch sử. Khi những bài thơ dịch đã được đưa vào cuốn sách, lại thường được các nhà Hán học có uy tín thẩm định. Chúng ta, thế hệ đã gần như không còn chút kiến thức nào về Hán học, khi đứng cạnh họ liệu có là gì mà vội kêu như thể bản dịch lần đầu ta biết đến đó làm hỏng cả nền văn thơ nước Việt?

Một số bài báo khi viết về bức tranh làm bìa sách Truyện Thúy Kiều của Công ty Sách Nhã Nam cho rằng “dư luận chỉ trích vì “lõa lồ”, rồi“phản cảm”, dung tục, không xứng tầm với tác phẩm của Nguyễn Du…” Nhưng, liệu có thể nói thế với một tác phẩm nghệ thuật của một trong những họa sĩ hàng đầu từng là thủ khoa khóa I Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương năm 1930, họa sĩ Lê Văn Đệ? Hơn nữa, theo Nhã Nam thì “bức vẽ này từng được in trong cuốn “Tập văn họa kỷ niệm Nguyễn Du” do Hội Quảng Trị - Huế, với sự hỗ trợ của Hội Khai trí Tiến Đức và hội Khuyến học vào dịp ngày giỗ Nguyễn Du xuất bản năm 1942”.

 Dưới con mắt của các nhà chuyên môn, thì đây là” một bức tranh đẹp, vẽ theo phong cách như tranh khắc, rất khỏe khoắn”, dùng minh họa cho câu thơ: “Rõ màu trong ngọc trắng ngà/ Dày dày sẵn đúc một tòa thiên nhiên” tả vẻ đẹp Thúy Kiều khi tắm. Họa sĩ, nhất là một họa sĩ có tiếng, khi sáng tác đều có ý tưởng nghệ thuật. Khi xuất bản, tác phẩm cũng đều được các nhà chuyên môn lựa chọn, như ở đây là học giả Đào Duy Anh, họa sĩ Nguyễn Đỗ Cung và danh họa Tô Ngọc Vân, thì không lẽ lại để lọt một tác phẩm kém chất lượng?                    

Thanh Hằng

Khi sắc xuân bắt đầu lan tỏa trên từng con phố, cũng là lúc nền kinh tế Việt Nam khép lại một năm với nhiều dấu ấn đáng nhớ. Năm 2025 trôi qua trong bối cảnh thế giới đầy biến động, nhưng cũng là năm Việt Nam ghi tên mình đậm nét hơn trên bản đồ thương mại toàn cầu, bằng những con số xuất khẩu (XK) kỷ lục và sự trưởng thành rõ rệt của thương hiệu “Made in Vietnam”.

Ngày 20/2, Ban tổ chức Lễ hội Du lịch Chùa Hương 2026 thông báo hoàn trả tiền đã đặt mua vé thắng cảnh từ 00h ngày 20 đến 24h ngày 22/2 qua các hình thức trực tiếp và trực tuyến. Ban tổ chức cũng thực hiện miễn phí gửi xe ô tô các loại tại các bến xe do Ban tổ chức quản lý.

Sau khi ăn trứng cá rồng - một loại cá cảnh, 13 người ở Thanh Hóa nhập viện với triệu chứng đau bụng, nôn, tiêu chảy nghi ngộ độc. Bộ Y tế yêu cầu khẩn trương điều tra làm rõ.

Sau ba ngày đầu năm, thị trường hàng hóa cả nước trong ngày Mùng 4 Tết Bính Ngọ 2026 đã dần hoạt động trở lại. Nguồn cung được tăng cường, hệ thống phân phối mở cửa đồng loạt, sức mua ở mức vừa phải nên giá cả nhìn chung ổn định, không có biến động bất thường.

Những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026, người dân khắp cả nước nô nức rủ nhau đi lễ. Trong các điểm đến tâm linh trên địa bàn Thủ đô Hà Nội, Phủ Tây Hồ luôn là một trong những nơi thu hút rất đông đảo người dân về dâng hương, làm lễ đầu năm.

Khoảng 4h sáng ngày 20/2, sau 3 giờ tích cực tìm kiếm, Công an xã Tây Yên Tử và Tổ bảo vệ Công ty Dịch vụ Tây Yên Tử đã nhanh chóng tìm kiếm, đưa 4 du khách bị lạc trong rừng khi tham quan Khu du lịch tâm linh – sinh thái Tây Yên Tử, thuộc xã Tây Yên Tử, tỉnh Bắc Ninh về nơi an toàn.

Khi những cành đào trước ngõ vừa hé nụ, khói hương trầm ngày Tết còn vương trong sương sớm, thì ở nhiều trụ sở Công an trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, một ca trực mới đã bắt đầu. Không pháo hoa, không tiếng chúc Tết rộn ràng, thay vào đó là ánh đèn phòng làm việc xuyên Tết, là tiếng bàn phím gõ nhịp đều đều, là những dòng dữ liệu dân cư được cập nhật chính xác đến từng chi tiết. Với lực lượng Công an Thanh Hóa, Tết không chỉ là thời khắc sum vầy, mà còn là “thời gian vàng” để tăng tốc, hoàn thiện mục tiêu chuyển đổi số, bảo đảm quyền lợi thiết thực nhất cho nhân dân.

Ngoại hình “chuẩn người mẫu”, bộ vest đen lịch sự, cặp kính đen cùng phong cách đầy… lãng tử khi xuất hiện cùng dàn xe chuyên dụng của lực lượng Cảnh vệ CAND khiến Trung uý Phùng Thế Văn trở thành hiện tượng đặc biệt được quan tâm trong dịp đại lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9 (A80). Nhưng có lẽ, đến thời điểm hiện tại, vẫn ít người biết tường tận về người lính đặc nhiệm trẻ vẫn được cộng đồng mạng, nhất là người trẻ ví von là “soái ca Cảnh vệ” A80 này.

Chỉ trong 6 ngày (từ ngày 27 Tết đến mùng 3 Tết), qua công tác tuần tra, kiểm soát; lực lượng chức năng đã phát hiện, lập biên bản 717 trường hợp vi phạm, tạm giữ 261 phương tiện. Các trường hợp phần lớn vi phạm liên quan đến các lỗi: nồng độ cồn, tốc độ, chở hàng quá khổ, quá tải và các lỗi tiềm ẩn nguy cơ cao gây TNGT.

Những ngày Tết cổ truyền hầu như ai cũng mong được trở về bên gia đình, quây quần trong hơi ấm sum vầy nhưng với người chiến sĩ mang sắc phục Công an nhân dân ở xã Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hoá lại là thời điểm gác lại niềm riêng để bảo đảm an ninh trật tự (ANTT). Với họ, mùa xuân chỉ thật sự trọn vẹn khi từng con ngõ bình yên, từng mái nhà an vui; khi không còn những tiếng thở dài, lo âu trong khoảnh khắc giao mùa…

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文