PGS.TS, nhà văn, nhà phê bình Ngô Văn Giá:

Nói thêm về ông “vua truyện ngắn” Nguyễn Huy Thiệp

09:06 22/03/2021

Ngày 20/3, nhà văn Nguyễn Huy Thiệp về cõi vĩnh hằng, để lại một sự nghiệp văn học rực rỡ. Tuy nhiên, không hẳn bạn đọc nào yêu mến ông cũng hiểu nhiều về cuộc đời, sự nghiệp của ông, như chữ dùng của Nhà xuất bản Trẻ giới thiệu về Nguyễn Huy Thiệp trong tủ sách “Mỗi nhà văn một tác phẩm” là “vua truyện ngắn” ở Việt Nam đương thời.

Câu chuyện PGS.TS, nhà văn, nhà phê bình Ngô Văn Giá (nguyên Trưởng khoa Viết văn – Báo chí, Trường Đại học Văn hóa, Hà Nội), một trong số những người gắn bó lâu năm với nhà văn Nguyễn Huy Thiệp, chia sẻ với chúng tôi ngày 21/3 hy vọng sẽ góp phần khắc họa rõ nét thêm chân dung ông “vua truyện ngắn” của văn học Việt Nam đương đại.

Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp.

Tôi quen nhà văn Nguyễn Huy Thiệp cũng do cơ duyên. Khoảng chục năm tôi là Trưởng khoa Viết Văn, nay là Khoa Viết văn báo chí, Trường Đại học Văn hóa, trong chương trình giảng dạy có một nội dung quan trọng là mời các nhà văn nổi tiếng đến hướng dẫn bài tập sáng tác hoặc giảng dạy, nói chuyện với sinh viên. Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp là một trong số các khách mời. Suốt nhiều năm, chúng tôi đã mời ông đến nói chuyện, chia sẻ kinh nghiệm viết với các học viên.

Vào những năm 1988 – 1989, xã hội có nhiều luồng dư luận, trong đó có luồng dư luận phê phán nhà văn Nguyễn Huy Thiệp gay gắt. Lúc đó tôi đang học cao học tại Đại học Sư phạm Hà Nội và cũng là một trong những người viết bài bênh vực nhà văn một cách rất hồn nhiên, vô tư nhưng cuối cùng ông lại nhớ. Từ đó, tôi có nhiều dịp gặp gỡ với nhà văn Nguyễn Huy Thiệp.

Không chỉ riêng tôi, mà nhiều người viết trẻ khác đều có ảnh hưởng từ nhà văn Nguyễn Huy Thiệp. Ông quý người làm văn chương, người trẻ, nên ngày càng thân nhau. Hơn nữa, nhà tôi cũng ở gần nhà của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp, cách nhau chỉ hơn 1km nên tôi thỉnh thoảng đạp xe đến thăm, anh em trò chuyện rất thân tình.

Cũng vì gần gũi với nhà văn Nguyễn Huy Thiệp nên tôi biết cuộc sống của anh rất vất vả, mặc dù anh cũng xuất bản, tái bản sách nhiều lần, ở cả trong nước và nước ngoài. Mỗi lần in sách, anh có được ít tiền. Nhưng tiền nhuận bút anh nhận được chỉ như “gió vào nhà trống”. Trong khi đó, anh có cả một gia đình phải chăm lo.

Vợ anh về hưu, lương rất thấp. Còn lương anh, nếu tôi nhớ không nhầm thì chỉ được hơn 2 triệu đồng. Trong số các con của anh, chỉ có người con lớn là họa sĩ kiếm sống được. Anh còn nuôi một người em của vợ có trí óc không bình thường… Vì thế, anh mang gánh nặng mưu sinh.

Trong đời văn của Nguyễn Huy Thiệp có khoảng 10 năm chói sáng, từ năm 1987 cho đến năm 1997. Trước năm 1987, trước Nguyễn Huy Thiệp, văn chương của ta cũng có những dấu hiệu đổi mới nhưng chưa thực sự trở thành thi pháp văn xuôi mới, chưa trở thành một ngôn ngữ truyện ngắn mới.

Đến Nguyễn Huy Thiệp, nhà văn làm mới tất cả. Nhà văn hiện diện như một sự đổi mới, dứt khoát, chói sáng, góp phần mạnh mẽ vào tiến trình đổi mới văn học của đất nước. Không ai làm văn chương lúc đó không ảnh hưởng từ trường đổi mới mà nhà văn Nguyễn Huy Thiệp đã đóng góp.

Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp hầu như chỉ làm văn xuôi. Tuy anh viết cả kịch, tiểu thuyết, tiểu luận, thậm chí cả thơ nữa, nhưng thành công nhất vẫn là truyện ngắn. Một số tiểu thuyết, như anh chia sẻ lúc sinh thời, là viết để kiếm tiền.

Đời văn Nguyễn Huy Thiệp thành công nhất với truyện ngắn. Hơn 60 truyện ngắn trong một đời văn, truyện nào cũng đáng kể, trong đó có hơn 20 truyện ngắn xuất sắc. Trong đó có những truyện ngắn, không chỉ là đỉnh cao trong sự nghiệp của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp, mà còn là đỉnh cao trong thể loại truyện ngắn của văn học Việt Nam hiện đại. Vì thế, tôi nghĩ, nếu không có Nguyễn Huy Thiệp thì nền văn học Việt Nam có khoảng trống rất lớn.

Gần chục năm nay, nhà văn Nguyễn Huy Thiệp gần như không viết nữa. Khi tôi hỏi, anh vẫn hay tâm sự là mình đã hết thời rồi. Đời sống văn học luôn luôn vận động, như cuộc sống vốn như thế và cần như thế. Rồi sẽ có những gương mặt lấp lánh khác trên văn đàn Việt Nam. Nhưng hiện nay, chưa có một gương mặt trẻ nào tương đương tầm vóc với Nguyễn Huy Thiệp thời ông còn sung sức.

Tôi biết anh đau yếu đã lâu và hiểu rằng, sinh - lão - bệnh - tử là quy luật của đời sống này. Nhưng nghe con trai lớn của anh là họa sĩ Nguyễn Phan Bách báo tin anh mất, tôi vẫn buồn và sốc.

Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp ra đi, đối với làng văn Việt Nam, đây là khoảng trống lớn, không gì có thể bù đắp. Sự ra đi của anh là nỗi buồn, để lại sự hụt hẫng, nhưng mặt khác cũng giống như cái đẹp của nỗi buồn, để cho những người làm văn chương phải nghĩ lại về sự lao động nghệ thuật của mình, để cho bạn đọc thêm một lần suy ngẫm vì sao văn chương lại gắn bó và quan trọng với đời sống đến như vậy? Cho nên, sự ra đi của những tên tuổi lớn như Nguyễn Huy Thiệp là một nỗi buồn lớn nhưng là một nỗi buồn đẹp.

N.Hoa (ghi)

Tình người ở trại giam nơi địa đầu cực Nam Tổ quốc

Đối với những cán bộ Công an làm việc ở trại giam, việc tất tả lo Tết truyền thống cho phạm nhân rồi thực thi nhiệm vụ dẫn đến đón Tết muộn, đón Tết trong trại giam mà không được sum họp cùng với gia đình là chuyện… bình thường. Tại Trại giam Cái Tàu, hầu hết cán bộ quản giáo nơi đây cũng nhiều lần đón Tết như vậy...

Bắt 2 đối tượng tuồn thịt heo bệnh ra thị trường tiêu thụ

Liên quan đến vụ án “Lợi dụng chức vụ quyền hạn khi thi hành công vụ” xảy ra tại cơ sở giết mổ gia súc Đặng Phú Tỷ (xã Vĩnh Viễn), ngày 12/2, cơ quan CSĐT Công an TP Cần Thơ khởi tố bị can, bắt tạm giam Lưu Văn Nam (SN 1981) và Thị Hồng Cam (SN 1995, cùng ngụ xã Vĩnh Viễn, TP Cần Thơ), về hành vi “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”.

Giữ trọn mùa Xuân cho những người lầm lỡ

Tết là thời khắc của đoàn viên, của sum họp và yêu thương, nhưng với những người đang chấp hành án tại Trại Tạm giam số 2, Công an TP Đà Nẵng, Tết còn là khoảng lặng của nỗi nhớ và sự chiêm nghiệm. Thấu hiểu tâm tư ấy, Ban Giám thị Trại đã nỗ lực mang hơi ấm mùa xuân vào sau những cánh cửa sắt, để nơi đây không chỉ có kỷ luật mà còn có niềm tin và hy vọng về ngày trở về.

Khai thác cao lanh trái phép giá trị lớn, Giám đốc và thuộc cấp bị bắt

Dù biết rõ ranh giới, phạm vi mỏ được cấp phép nhưng Trần Hải Sinh đã chỉ đạo Nguyễn Văn Phú và Phan Hùng Lĩnh tổ chức khai thác cao lanh vượt ra ngoài diện tích được cấp phép. Diện tích khai thác trái phép được xác định là 11.209 m², với tổng giá trị khoáng sản hơn 9 tỷ đồng...

Iran tuyên bố không thỏa hiệp về năng lực tên lửa

Cố vấn cấp cao của Lãnh tụ Tối cao Iran khẳng định Tehran sẽ không thỏa hiệp về năng lực tên lửa, động thái được đánh giá là có thể trở thành điểm nghẽn nghiêm trọng trong tiến trình đàm phán với Mỹ.

Công an Hà Nội đặt một chân vào vòng tứ kết AFC Champions league Two

Chiến thắng 4-0 trước Tampines Rovers ở trận lượt đi vòng 1/8 AFC Champions League Two tối 11/2 trên sân Hàng Đẫy giúp CLB Công an Hà Nội (CAHN) mở toang cánh cửa vào vòng tứ kết giải đấu châu lục. Đây là kết quả rất thuận lợi dành cho đại diện Việt Nam trước khi bước vào trận lượt về.

Nghi phạm xả súng Canada chỉ mới 18 tuổi, nhiều vấn đề tâm thần

Lực lượng chức năng Canada ngày 11/2 (giờ địa phương) đã công bố danh tính nghi phạm gây ra vụ xả súng đẫm máu tại một trường trung học ở thị trấn Tumbler Ridge, tỉnh British Columbia, khiến 9 người thiệt mạng, bao gồm cả hung thủ. Đây được xem là một trong những vụ thảm sát nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại của quốc gia Bắc Mỹ này.

Truy tặng “Huân chương Bảo vệ Tổ quốc” cho Trung tá Lao Hoàng Hải

Chiều 11/2, Công an tỉnh Thái Nguyên đã tổ chức Lễ truy tặng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba cho Trung tá Lao Hoàng Hải, cán bộ Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Thái Nguyên đã hy sinh trong khi thực hiện nhiệm vụ.

Chủ cơ sở trộn hoá chất gây ung thư vào hàng tấn riềng xay để bán cho người tiêu dùng

Nguyễn Văn Vinh - chủ cơ sở sản xuất riềng xay tươi ở xã Mỹ Thái, tỉnh Bắc Ninh bị bắt vì trộn hóa chất bị nghiêm cấm sử dụng trong chế biến thực phẩm để chế biến riềng xay bán cho người tiêu dùng.

Nổ súng, bắt giữ hàng trăm con tin tại trường học Thái Lan

Một kẻ tấn công có vũ trang đã bất ngờ nổ súng vào một trường học tỉnh Songkhla, Thái Lan và bắt giữ hơn 300 học sinh làm con tin.

Miền Bắc nhiều nơi mưa phùn và sương mù

Không khí lạnh tăng cường lệch đông suy yếu khiến miền Bắc có mưa nhỏ, mưa phùn và sương mù nhiều nơi, sáng và đêm trời rét. Miền Nam trời nắng to.

"Gọi Công an đi!"

Một cán bộ CSGT ngã xuống giữa ca trực thường nhật, để lại phía sau nỗi đau của gia đình và sự tiếc thương của đồng đội. Nhưng sự hy sinh của Trung tá Lao Hoàng Hải không chỉ dừng lại ở một nỗi đau mất mát, mà còn phơi bày một thực tế lạnh lùng hơn: sự vô cảm, cay nghiệt và cả thù ghét tràn lan trên không gian mạng, trở thành phép thử đáng sợ đối với nhân tính trong đời sống vốn dĩ quá khắc nghiệt này.

Bắt tài xế vụ xe tải húc xe con văng xuống suối rồi bỏ chạy

Ngày 11/2, Cơ quan CSĐT (Phòng Cảnh sát hình sự) Công an tỉnh Sơn La đã ra Lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp và Lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp đối với Trần Ngọc Hoàng (SN 1989, trú tại Thôn 2, xã Nam Phù, TP Hà Nội) để điều tra về hành vi gây tai nạn giao thông rồi bỏ chạy.

Tạm đình chỉ cô giáo bỏ quên học sinh trong lớp khóa cửa suốt 3 giờ

Liên quan đến vụ việc học sinh lớp 1 ở Sơn La bị bỏ quên trong lớp học với tình trạng khóa cửa ngoài, Trường Tiểu học Nậm Lầu đã quyết định tạm đình chỉ cô giáo chủ nhiệm.

Giảm nghĩa vụ về tiền sử dụng đất cho hộ gia đình, cá nhân khi chuyển mục đích sử dụng

Các trường hợp đã có quyết định cho phép chuyển mục đích từ ngày 1/8/2024 đến trước ngày 1/1/2026 được phép đề nghị tính lại tiền sử dụng đất theo quy định mới. Nếu đã nộp tiền, người dân được yêu cầu hoàn trả phần chênh lệch hoặc bù trừ vào nghĩa vụ tài chính khác.