Nét đẹp văn hóa trong Tết cơm mới của người Pa Cô

01:00 23/01/2020
Trước Tết Nguyên đán, khi vừa thu hoạch xong vụ mùa, đồng bào dân tộc Pa Cô ở miền Tây tỉnh Thừa Thiên-Huế còn tổ chức Tết cơm mới, hay còn gọi lễ hội A Za. Tết cơm mới có nét đặc trưng riêng, thể hiện bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào Pa Cô trong dãy đại ngàn Trường Sơn hùng vỹ…


Ngày cuối năm, khi ông mặt trời vừa chiếu những tia nắng ban mai xuống núi rừng thì cũng là lúc người Pa Cô ở thôn A Năm (Hồng Vân, Thừa Thiên-Huế) tất bật lo soạn lễ cúng Tết cơm mới ngay tại nhà mình. 

Chúng tôi ghé thăm nhà già Hồ Văn Mười (72 tuổi), ở đầu thôn, đúng lúc già Mười và các con đang chuẩn bị gạo, nếp, mổ gà, lợn để làm mâm cơm cúng thần linh và tổ tiên. Sau hơn 2 giờ đồng hồ chuẩn bị xong xuôi các vật phẩm, già Mười chọn vị trí trang trọng nhất trong căn nhà để treo những tấm vải Zèng quanh tường làm không gian hành lễ. 

Theo già Mười, Tết Nguyên đán người Kinh ở miền xuôi có bánh chưng, bánh tét thì Tết cơm mới của người Pa Cô không thể thiếu bánh a quát, một loại bánh truyền thống cũng được làm từ nếp, song không có nhân. Tùy vào điều kiện của mỗi gia đình để người dân làm các lễ vật cho lễ cúng. 

“Đồng bào Pa Cô quan niệm rằng, ngoài cúng ông bà tổ tiên thì Tết cơm mới còn cúng các vị Giàng đã đem lại cuộc sống no ấm cho đồng bào. Đó chính là Giàng Tro (thần Nông), đại diện cho giống cây trồng; Giàng Pơnanh (thần Chăn nuôi), đại diện cho gia súc; Giàng Sưtarinh (thần Đất), đại diện cho đất đai và Giàng Panuôn (thần Buôn bán). Khi làm lễ tạ ơn các Giàng, tên các Giàng và những ước nguyện cầu mong bình an, sung túc sẽ được chủ nhà nói to liên tục trong 3 lần cho đến khi hết tên tất cả các Giàng thì thôi”, già Mười cho hay.

Đồng bào Pa Cô dâng lễ vật cúng Giàng vào dịp Tết cơm mới.
Người Pa Cô tổ chức lễ cúng Tết cơm mới tại gia đình.

Sau lễ cúng Giàng trong nhà xong, khi tiếng kẻng vang lên, nhiều già trẻ, gái trai trong trang phục truyền thống tập trung tại căn nhà moong (nhà sàn dài) nằm giữa thôn. Trong sân nhà moong, 2 cây nêu cao chót vót được dựng thẳng với dải lụa đỏ bay phất phới. Đại diện từng gia đình tay bưng lễ vật gồm cơm trắng, xôi, bánh a quát, gà, lợn… đứng thành vòng tròn bao quanh cây nêu để chuẩn bị cho các nghi lễ chính cúng Giàng chung là những vị thần bảo hộ cho làng và những người có công lập làng. 

Già làng Quỳnh Quyền chia sẻ những nét đẹp văn hóa của Tết cơm mới rằng, đây là lễ hội truyền thống quan trọng của đồng bào các dân tộc thiểu số ở huyện miền núi A Lưới và người Pa Cô nói riêng, để thể hiện lòng thành kính đến các vị thần linh, lòng biết ơn đến mẹ của các giống cây trồng, đặc biệt là mẹ cây lúa khi đã cho bà con dân bản một vụ mùa bội thu trong năm qua. 

Tết cơm mới của đồng bào Pa Cô ngày nay đã có một số nghi lễ đã bị thất truyền. Giờ đây bà con dân bản chỉ thực hiện những nghi lễ chính còn được lưu truyền, gìn giữ được. 

Và, theo phong tục truyền thống, cây lúa là đại diện cho tất cả các giống cây trồng đã cho bà con cái bụng được no ấm nên lễ vật dâng lên các Giàng luôn có một đĩa cơm trắng được làm từ những hạt gạo ngon nhất. 

Đặc biệt, lễ cúng Tết cơm mới không thể thiếu những cành hoa tre màu trắng (tâng họt) được cắm trên mỗi lễ vật và các tấm vải Zèng để cúng thần linh. Sau nghi lễ cầu nguyện, bà con dân bản cầm hoa tre ném lên mái nhà moong để cầu mong một năm mới bình an và đủ đầy lương thực…

Đại diện các dòng họ dâng lễ vật cúng Giàng tại nhà moong.

Qua trao đổi với các già làng, chúng tôi còn biết thêm rằng, theo phong tục truyền thống, lễ hội A Za của đồng bào Pa Cô được tổ chức còn có ý nghĩa tiễn đưa năm cũ và đón chào năm mới. 

Già làng Hồ Văn Hạnh (70 tuổi, ở thôn Lê Triêng, xã Hồng Trung), người có nhiều năm nghiên cứu về các lễ hội của đồng bào Pa Cô cho biết thêm, A Za thường được người dân địa phương chia làm 2 lễ hội khác nhau, đó là A Za và A Za Koonh. 

Nếu A Za được tổ chức đều đặn hằng năm thì A Za Koonh chỉ được tổ chức 5 năm 1 lần với các nghi lễ bài bản, trang trọng gồm lễ tẩy rửa, lễ xua đuổi các linh hồn dữ, lễ mời mẹ lúa, lễ cúng các vị giống cây trồng, lễ cúng cho Giàng Xứ, lễ ăn cơm mới, lễ giao mâm cỗ và nghi lễ tiễn khách. 

Và mỗi khi đến dịp Tết cơm mới, người Pa Cô dù đi làm ăn ở khắp mọi miền đất nước đều trở về quê hương đoàn tụ chung vui lễ hội. Trong không khí rộn rã, vui tươi của ngày Tết cơm mới, nam thanh nữ tú của các bản làng diện những bộ trang phục được thêu dệt hoa văn độc đáo, cùng nắm tay nhau hòa nhịp trong tiếng trống, tiếng khèn với điệu múa zả zả, pơchiêngcoon, cầu nguyện cuộc sống bình an, sung túc, đủ đầy…

Lãnh đạo Sở VH&TT tỉnh Thừa Thiên-Huế cho biết, lễ hội A Za – Tết cơm mới của đồng bào Pa Cô là loại hình văn hóa đặc sắc. Tuy nhiên, do trải qua hàng trăm năm nên lễ hội đang dần bị mai một, đặc biệt là các nghi lễ và điệu múa. 

Trước thực trạng đó, từ năm 2018, Sở đã phối hợp với UBND huyện A Lưới tổ chức thực hiện đề án “Bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội A Za”. 

Hiện Sở VH&TT đã và đang thu thập, bổ sung thêm các nguồn tư liệu về những điệu múa, điệu hát và nghi lễ trong dân gian liên quan đến phong tục văn hóa Tết cơm mới của người Pa Cô; khuyến khích, vận động các già làng truyền dạy các điệu múa, điệu hát lại cho thế hệ trẻ. 

Mục tiêu của tỉnh Thừa Thiên-Huế là từng bước hoàn thiện hồ sơ trình Bộ VH,TT&DL công nhận lễ hội A Za trở thành Di sản văn hóa phi vật thể của quốc gia, góp phần bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc Việt Nam...

Anh Khoa

Trong không khí rộn ràng, ấm áp những ngày cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, chiều 10/2, Đoàn công tác Bộ Công an do Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an làm Trưởng đoàn đã về thăm, động viên và trao quà Tết tặng các hộ nghèo, hộ cận nghèo, người có công và những gia đình có hoàn cảnh khó khăn… trên địa bàn xã Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên.

Nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, ngày 10/2, Đoàn công tác Uỷ ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Quốc Hội do Thượng tướng Lê Tấn Tới, Uỷ viên Trung ương Đảng, Uỷ viên Ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Uỷ ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại làm trưởng Đoàn đã đến dâng hương tưởng niệm, tri ân các Anh hùng - Liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Đồi 82, Nghĩa trang liệt sĩ Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam, Khu di tích lịch sử, văn hóa Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam (Tây Ninh).

“Ngày Tìm hiểu Việt Nam” là hoạt động ngoại giao văn hóa thường niên được tổ chức từ năm 2015, nhằm cập nhật đường lối, chính sách đối ngoại và thành tựu kinh tế - xã hội của đất nước, đồng thời quảng bá văn hóa Việt Nam tới ngoại giao đoàn và các tổ chức quốc tế tại Việt Nam.

Khi mùa xuân gõ cửa khắp các bản làng vùng biên giới Sơn La, cũng là lúc những người lính biên phòng gác lại niềm riêng để thực hiện một nhiệm vụ thiêng liêng: mang Tết đủ đầy đến với từng nếp nhà sàn của đồng bào các dân tộc.

Chiều ngày 10/2, TAND khu vực I, TP Hồ Chí Minh mở phiên sơ thẩm xét xử 11 bị cáo trong vụ án khiêng quan tài diễu phố. Vụ việc thu hút nhiều người quan tâm và gây dư luận tiêu cực trên không gian mạng.

Các đối tượng tham gia đánh bạc dưới nhiều hình thức như: baccarat, xóc đĩa, nổ hũ, game bài đổi thưởng, cá cược thể thao… với số lượt giao dịch lớn. Trong đó, có trường hợp lên đến hàng chục nghìn lượt đặt cược với tổng tang số đánh bạc hơn 41 tỷ đồng trong vòng 1 tháng.

Năm 2026, các học viện, trường CAND được Bộ Công an giao 2.070 chỉ tiêu tuyển sinh (tuyển mới) từ nguồn học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông, chiến sĩ nghĩa vụ dự tuyển. Trong đó, 1.870 chỉ tiêu đào tạo trình độ đại học tại các học viện, trường CAND và 200 chỉ tiêu hợp tác đào tạo trình độ đại học tại các cơ sở đào tạo ngoài ngành.

Trước trận lượt đi vòng 1/8 AFC Champions League Two 2025/2026 gặp Tampines Rovers, CLB Công an Hà Nội (CAHN) thể hiện rõ tham vọng tiến sâu tại đấu trường châu lục. Với lợi thế sân nhà và sự chuẩn bị kỹ lưỡng về lực lượng, chiến thuật, đại diện Việt Nam hướng tới mục tiêu tạo lợi thế ở lượt đi, làm bàn đạp cho tham vọng giành vé vào tứ kết.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã khởi tố vụ án, khởi tố 3 bị can liên quan vụ bạo lực học đường khiến một học sinh tử vong. Từ mâu thuẫn bộc phát, nhóm thiếu niên đã hành hung nạn nhân dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng bạo lực trong lứa tuổi học sinh hiện nay.

Chỉ vì cảm thấy cuộc sống nhàm chán, một thanh niên không nghề nghiệp ổn định, từng có tiền án đã lên kế hoạch tàn sát cả một gia đình để cướp tài sản. Vụ thảm sát 3 người tại cơ sở thu mua nông sản Thiên Hạnh không chỉ gây rúng động dư luận Đồng Nai mà còn phơi bày một sự thật lạnh người: khi lòng tham, thú tính và sự lệch lạc nhân cách kết hợp với vũ khí, cái ác có thể biến con người thành kẻ giết người dã man ngay giữa đời thường.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文