Đạo diễn, tác giả Lê Thế Song: Miệt mài lan tỏa giá trị văn hóa xưa qua các lễ hội

Tuy nhiên, tác giả Lê Thế Song cho biết, dù ở “địa hạt” nào, anh cũng vẫn luôn yêu quý, cố gắng gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của cha ông và lấy đó làm kim chỉ nam cho những sáng tạo của mình.

Vừa trở về Hà Nội sau những ngày tất bật cho chương trình khai mạc Lễ hội đền Đông Cuông năm 2023, tác giả Lê Thế Song lại cùng vợ - nghệ sĩ Xuân Hồng rộn ràng chuẩn bị cho nhiều sự kiện khác. Anh cho biết, lịch trình làm việc của hai vợ chồng vẫn dày đặc với những lễ hội như lễ hội Đền mẫu phố Cò và lễ hội Chùa Ngọc Bích (Thái Nguyên)…

Hiện nay, Lê Thế Song còn đang kết hợp với NSND Tự Long và ê kíp thực hiện dàn dựng một vở chèo về đề tài chiến tranh cách mạng. Công việc bận rộn nhưng với anh, được làm nghề và chương trình được bạn nghề và công chúng đón nhận là hạnh phúc lớn.

Với chương trình gắn với Lễ hội đền Đông Cuông, ê kíp khá áp lực bởi đây là sự kiện lớn, quy tụ hàng trăm nghệ sĩ, diễn viên chuyên nghiệp của Hà Nội và Yên Bái, trong đó có sự tham gia của nhiều nghệ sĩ nổi tiếng như: NSND Thái Bảo, NSND Thúy Ngần, NSND Thanh Ngoan, NSUT Thanh Tâm, NSUT Việt Hoàn, Nghệ nhân dân gian Ngọc Anh và nhiều nghệ sĩ khác. Chương trình thành công, được lãnh đạo của tỉnh Yên Bái, huyện Văn Yên đánh giá cao về sự hoành tráng, công phu, mang đậm chất sử thi về lịch sử, con người và vùng đất Văn Yên, nơi minh chứng cho sự giao thoa văn hóa đặc sắc của các cộng đồng dân tộc lâu đời trên vùng đất thượng lưu sông Hồng. Sau đó, UBND huyện Văn Yên đã trao tặng Giấy khen, ghi nhận những nỗ lực, đóng góp của tổng đạo diễn và ê kíp thực hiện chương trình.

Thực tế, Lễ hội đền Đông Cuông giữ một vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của cộng đồng, là sản phẩm sáng tạo thể hiện sự gắn kết cộng đồng địa phương. Bản sắc văn hóa trong lễ hội này đã và đang được cộng đồng duy trì, thực hành, lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, có tính lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống văn hóa tâm linh của cộng đồng các dân tộc nơi đây.

Để xây dựng chương trình mang tính sử thi, ấn tượng và ca ngợi sự đổi mới vùng đất Văn Yên, anh đã nghiên cứu, khảo sát thực tế, tìm hiểu văn hóa dân gian các dân tộc Văn Yên – Yên Bái và nghi lễ Múa Then người Tày độc đáo trong lễ rước Mẫu... Những cảm xúc, rung động trong quá trình nghiên cứu giúp tác giả bật lên ý tưởng hay cho kịch bản, trong đó, tính thiêng liêng được nhấn khá đậm nét.

Những giá trị văn hóa đặc sắc của nghi lễ hầu đồng trong tín ngưỡng thờ Mẫu được anh và ê kíp chuyển tải trong chương trình thông qua dàn dựng vũ đạo, âm nhạc và hiệu ứng ánh sáng nhưng vẫn đảm bảo sự kế thừa truyền thống, đúng nghi lễ trang nghiêm và giá trị văn hóa đặc sắc của người Việt.

Với không ít đạo diễn, khi thực hiện các chương trình lễ hội văn hóa, chương trình nghệ thuật truyền thống hoành tráng rất dễ bị ngợp, lúng túng. Tuy nhiên, đạo diễn Lê Thế Song lại tỏ ra khá tự tin với mảng lễ hội này. Anh cho biết, đó là nhờ “nguồn vốn” về văn hóa truyền thống đã tích lũy trong nhiều năm qua. Vốn say đắm kịch hát dân tộc, Lê Thế Song và vợ - nghệ sĩ Xuân Hồng còn có một khoảng thời gian khá dài làm dự án cho các tổ chức phi chính phủ. Nhiệm vụ của vợ chồng anh là về các vùng quê, tìm kiếm các nhân tố tài năng, đào tạo họ thành những nòng cốt văn nghệ để phục vụ chính cộng đồng mình.

Từ công việc này, Lê Thế Song đã có cơ hội biết thêm nhiều câu ca, điệu hát, tích trò ở nhiều vùng quê trên cả nước, có thêm nhiều trải nghiệm và tiếp cận sâu hơn vốn di sản văn hóa quý của ông cha, từ đó làm phong phú thêm, dày thêm vốn kiến thức của bản thân về văn hóa truyền thống dân tộc và đưa vào các chương trình.

Đặc biệt, cùng với những tiết mục nghệ thuật mang đậm bản sắc văn hóa bản địa, phát huy sở trường sáng tác của mình, tác giả Lê Thế Song thường có những sáng tác riêng cho mỗi lễ hội. Nhờ đó, mỗi lễ hội do anh viết kịch bản hoặc biên kịch kiêm tổng đạo diễn đều có dấu ấn riêng, bản sắc riêng, câu chuyện nghệ thuật riêng, mới lạ, hấp dẫn, không trùng lặp. Như với lễ hội đền Đông Cuông, Lê Thế Song có tác phẩm “Đông Cuông mở hội đền thiêng” mang âm hưởng dân gian hòa quyện giữa chèo và chầu văn…

Thời gian qua, khá nhiều sự kiện, lễ hội lớn đều có đóng góp của Lê Thế Song như Seagames 31 tại Hà Nội, lễ hội hoa Đà Lạt 2023, lễ hội cà phê Buôn Ma Thuột năm 2023, chương trình kỷ niệm 10 năm thành lập thị xã Tân Châu - An Giang…

Chia sẻ về đam mê và những thành công mới này, đạo diễn Lê Thế Song cho biết: “Ngoài sân khấu truyền thống, tôi và vợ đều rất mê các lễ hội. Đất nước Việt Nam có rất nhiều lễ hội truyền thống, có lịch sử ngàn năm và mỗi lễ hội đều gắn liền với lịch sử, bản sắc văn hóa của một vùng đất. Chúng tôi đã và sẽ còn song hành với rất nhiều lễ hội, cố gắng tổ chức nhiều chương trình đặc sắc hơn nữa để thông qua những lễ hội truyền thống, góp phần bảo tồn và lan tỏa những giá trị văn hóa của cha ông”.