Lưu giữ điệu múa sư tử mèo độc đáo của đồng bào dân tộc thiểu số

08:25 27/12/2022

Múa sư tử của đồng bào dân tộc Tày, Nùng ở tỉnh Lạng Sơn hay còn gọi là múa sư tử mèo được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2017.

Để có những điệu múa sư tử mèo hấp dẫn, độc đáo, mang đậm văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số xứ Lạng không chỉ là sự khéo léo của người múa, mà phần quan trọng không kém là những đạo cụ như mặt sư tử, mặt báo đông, nả lình, chiêng, chũm xòe, đinh ba… của các nghệ nhân chế tạo ra.

Ở thôn Bản Kìa, xã miền núi Hội Hoan, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn, nói tới nghệ nhân Hoàng Thanh Huy (sinh năm 1980) ai cũng biết, bởi anh là một trong ít người còn lưu giữ được nghề nặn làm đầu tư sử, các con linh vật và đạo cụ khác trong nghi thức múa sư tử mèo.

Biểu diễn múa sư tử mèo. (Ảnh: Quang Duy/TTXVN)

Chia sẻ về cơ duyên đến với việc chế tác đạo cụ múa sư tử mèo, nghệ nhân Hoàng Thanh Huy cho biết: “Năm 2003, tôi bắt đầu chế tạo mặt và các đạo cụ múa sư tử mèo. Ngay từ bé, tôi đã tìm thấy niềm vui và đam mê khi được cha ông hướng dẫn các bước làm ra các sản phẩm ấy”.

Để làm ra sản phẩm đạo cụ hay đầu tư sử mèo, từ một khuôn có sẵn, nghệ nhân Hoàng Thanh Huy phải khéo léo bôi hồ vào 2 - 3 lớp giấy, sau đó ép chặt vào khuôn sao cho khi lấy giấy lên dễ dàng mà không bị dính. Ở mỗi lớp giấy, nghệ nhân bôi 2 lớp hồ bên trên và bên dưới để tạo kết dính. Bột được tạo ra từ sắn nên rất bền và bền hơn các loại keo khác… Cứ như vậy, mỗi năm nghệ nhân Huy làm từ 8 đến 12 sản phẩm để phục vụ biểu diễn cho địa phương.

“Tôi vẫn tiếp tục tạo ra những sản phẩm đầu sư tử mèo và các đạo cụ kèm theo để phục vụ nhu cầu hưởng thụ văn hóa bà con trong thôn, xã và phục vụ lễ hội. Tôi thấy rất vui và tự hào khi sản phẩm của mình làm ra đã được mọi người trong xã, huyện và tỉnh biết đến và còn giới thiệu ra địa phương khác; qua đây góp phần bảo tồn được những giá trị văn hóa phi vật thể độc đáo của dân tộc”, nghệ nhân Hoàng Thanh Huy chia sẻ.

Theo anh Nông Văn Tuyên, đội múa sư tử mèo thôn Cốc Lào, xã Hội Hoan, hiện nay ở xã chỉ còn nghệ nhân Hoàng Thanh Huy là người còn lưu giữ được nghề làm mặt nạ sư tử mèo và các linh vật khác trong nghi thức múa sư tử. Anh là nghệ nhân được các cụ truyền dạy lại những tinh hoa của nghề nên các thao tác làm rất thuần thục. Đầu con sư tử mèo của nghệ nhân Huy làm ra đều đẹp, đường vẽ sắc nét, màu sắc hài hòa, hội tụ đầy đủ thần thái của con sư tử.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hội Hoan Hoàng Văn Hưởng cho biết, nghệ nhân Hoàng Thanh Huy còn hướng dẫn nhiều người khác cách làm mặt nạ sư tử mèo. Để gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc múa sư tử mèo, cấp ủy, chính quyền địa phương đã có kế hoạch đề nghị cơ quan cấp trên tạo điều kiện hỗ trợ kinh phí nghệ nhân bảo tồn nghề làm đầu sư tử.

Còn với Nghệ nhân Ưu tú Hoàng Văn Cải (sinh năm 1976, ở Sơn Hồng, xã Gia Cát, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn), trải qua 24 năm gắn bó, thực hành và truyền dạy những điệu múa sư tử mèo, anh đã rất thuần thục với các trò diễn, các quy tắc trong nghi thức, nghi lễ, hoạt động múa sư tử truyền thống của dân tộc Tày, Nùng; với các điệu múa thó tỳ, múa chúc mừng năm mới, múa tại lễ hội, múa võ tay không, múa đinh ba chạc, nhảy qua ống cót…

Nghệ nhân Hoàng Văn Cải cho biết, múa sư tử mèo mang nhiều ý nghĩa, không chỉ thể hiện tinh thần thượng võ của người miền núi, mà còn là biểu tượng của sự may mắn, hạnh phúc trong cuộc sống. Để góp phần gìn giữ di sản, tôi đã truyền dạy cho khoảng 100 học trò là con em đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương. Sau khi học, các trò có thể thực hành điệu múa, trò diễn trong múa sư tử, tham gia trình diễn trong các dịp lễ Tết, hội thi, hội diễn, giao lưu văn hóa…

Múa sư tử mèo là một loại hình nghệ thuật dân gian truyền thống, chứa đựng nhiều thành tố như: âm nhạc, múa, võ thuật… thể hiện một cách sinh động, hấp dẫn. Tỉnh Lạng Sơn hiện có trên 600 nghệ nhân có thể thực hành các điệu múa, trò diễn; trên 200 nghệ nhân có khả năng truyền dạy, chế tác đầu sư tử và các đạo cụ liên quan.

Sau khi được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận múa sư tử mèo là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, công tác bảo tồn di sản này luôn được các cấp, ngành và nhiều người dân tỉnh Lạng Sơn quan tâm. Tỉnh đã triển khai đề án Bảo tồn, phát huy giá trị múa sư tử dân tộc Tày, Nùng giai đoạn 2021-2030 với các nội dung về phục dựng, bảo tồn một số điệu múa, trò diễn; truyền dạy gắn với xây dựng, hình thành và khôi phục đội múa sư tử dân tộc Tày, Nùng. Lạng Sơn tăng cường hoạt động tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu múa sư tử dân tộc Tày, Nùng; xây dựng mô hình làng văn hóa truyền thống về bảo tồn và phát huy giá trị múa sư tử gắn liền với phát triển du lịch… qua đó góp phần gìn giữ và phát huy giá trị di sản của đồng bào dân tộc thiểu số. 

Nguyễn Quang Duy

Liên quan đến vụ doanh nhân Nguyễn Ngọc Tiền (SN 1976) vừa bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra hành vi "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, PV Báo CAND tiến hành làm rõ những thông tin xung quanh vụ án cho thấy “sự thật trần trụi” qua các hợp đồng hợp tác đầu tư thực chất là biến tướng của việc mua bán đất nền khi chưa đủ điều kiện pháp lý.

Hàng loạt các vụ TNGT liên quan đến học sinh tại TP Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận khiến nhiều người đau xót. Trong những vụ TNGT liên quan đến thanh thiếu niên, học sinh đa phần do nạn nhân điều khiển xe đạp, xe máy điện. Một điều đáng nói là ngoài những vụ TNGT do nguyên nhân chủ quan, một phần nguyên nân chính là do các em chưa đủ kỹ năng điều khiển phương tiện với tốc độ lên đến 40-50km/h, phụ huynh giao xe máy điện, xe đạp điện cho con điều khiển mà không quản lý dẫn đến việc những đứa trẻ này điều khiển phương tiện bất chấp luật lệ. Không những thế, nhiều “trẻ trâu” có độ chế xe đạp điện để quậy phá trên đường khiến người di chuyển trên đường bất an, tiềm ẩn nguy cơ TNGT cao…

Theo Hướng dẫn tuyển sinh Công an nhân dân (CAND) năm 2026 do Bộ Công an vừa mới ban hành, Kỳ thi tuyển sinh đại học chính quy tuyển mới đối với công dân đã tốt nghiệp trình độ đại học ngoài Công an (Kỳ thi văn bằng 2 Công an) sẽ diễn ra vào ngày 20/9. Đây cũng là lần đầu tiên Bộ Công an tổ chức kỳ thi này trên máy tính.

Trong khuôn khổ Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019 - 2030, sáng 21/3, Bộ Công Thương tổ chức Lễ phát động và Giải chạy hưởng ứng "Toàn dân sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả và hưởng ứng Chiến dịch Giờ Trái đất năm 2026" tại Hà Nội.

Thời gian gần đây, tại một số địa phương miền núi thuộc TP Đà Nẵng liên tiếp ghi nhận các vụ ngộ độc thực phẩm liên quan đến việc sử dụng món cá ủ chua. Đáng lo ngại, nhiều trường hợp xuất hiện triệu chứng nghiêm trọng cần theo dõi y tế như mệt lả, nhìn mờ, khó nuốt, suy hô hấp… phải nhập viện cấp cứu. Nguyên nhân được xác định có liên quan đến độc tố nguy hiểm do vi khuẩn Clostridium Botulinum sinh ra trong quá trình ủ cá không bảo đảm an toàn.

Nhiều đường dây lừa đảo kinh tế quy mô lớn, thủ đoạn tinh vi liên tiếp bị bóc gỡ, bắt giữ nhiều đối tượng, thu hồi tài sản không nhỏ cho Nhà nước và Nhân dân... Một trong những người trực tiếp tham gia, góp phần quan trọng làm nên sự thành công của những chuyên án đặc biệt ấy là Đại úy Nguyễn Hữu Dũng (Công an phường Cầu Giấy, TP Hà Nội).

Sau 3 tuần, cuộc chiến của Mỹ - Israel với Iran đã bộc lộ những giới hạn khi Mỹ không thể khuất phục Iran một cách dễ dàng như toan tính. Càng ngày giới quan sát càng cho rằng, cuộc chiến với Iran là một tính toán sai lầm lớn nhất của chính quyền Mỹ.

Từ một kỹ thuật phục hồi chức năng có chỉ định y khoa chặt chẽ, máy kéo giãn cột sống đang bị “thần thánh hóa” trên mạng xã hội với những lời quảng cáo “dứt điểm thoát vị”, “hết đau tức thì”, thậm chí tăng chiều cao. Sự bùng nổ của các sản phẩm này trên Facebook, TikTok và sàn thương mại điện tử không chỉ phản ánh một thị trường đang nóng lên, mà còn đặt ra những lo ngại về ranh giới mong manh giữa hỗ trợ điều trị và rủi ro khi người bệnh tự ý sử dụng tại nhà.

Sáng 21/3, Thiếu tá Phạm Chí Cường - Trưởng Công an xã Tây Trà (Quảng Ngãi) cho biết, Đại tá Trần Thị Thu Phước - Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Công an tỉnh, đã biểu dương một cán bộ của đơn vị về nghĩa cử nhân ái trong việc kịp thời hiến tiểu cầu, giúp một bệnh nhân nghèo bị chấn thương sọ não, vượt qua cơn nguy kịch.

Từ rất lâu rồi, có một ngầm định bất thành văn của giới văn nghệ Việt Nam cho rằng cây đàn bầu chính là “đặc sản văn hóa” mang đặc thù Việt rõ rệt nhất, đáng được xem như “quốc cầm” (National Musical Instrument).

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文