Người nổi tiếng không được lợi dụng niềm tin để trục lợi dưới mọi hình thức
Người có ảnh hưởng, chủ các trang cộng đồng, nhóm cộng đồng, kênh nội dung khi tham gia hoạt động trên môi trường số không lợi dụng niềm tin, tình cảm của công chúng, khán giả để trục lợi cá nhân dưới mọi hình thức. Khi thực hiện quảng cáo, cần thông báo công khai với người tiếp nhận quảng cáo.
Đây là một trong số các yêu cầu đặt ra đối với người có ảnh hưởng được nêu rõ trong Bộ Quy tắc ứng xử văn hoá trên môi trường số vừa được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) ban hành.
Theo Bộ Quy tắc trên, người có ảnh hưởng, chủ các trang cộng đồng, nhóm cộng đồng, kênh nội dung khi tham gia hoạt động trên môi trường số còn phải tuân thủ một số quy tắc khác, trong đó có tích cực, chủ động sản xuất, sáng tạo, lan tỏa những nội dung, sản phẩm có giá trị; phát triển, gìn giữ văn hoá Việt Nam trên các nền tảng số, góp phần xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ mới. Gương mẫu chấp hành các quy định của pháp luật; đề cao trách nhiệm, ảnh hưởng của cá nhân với cộng đồng, xã hội, đặc biệt là đối với giới trẻ; thực hiện lối sống lành mạnh, tích cực; không cổ xúy các hành vi vi phạm pháp luật, trái với thuần phong mỹ tục và các giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc. Khi thực hiện quảng cáo trên môi trường số, cần bảo đảm nội dung quảng cáo trung thực, phù hợp với các tài liệu đã công bố và tuân thủ các quy định của pháp luật có liên quan; không quảng cáo các sản phẩm, dịch vụ bị cấm quảng cáo.
Ngoài ra, người có ảnh hưởng còn phải tuân thủ 7 quy tắc khác dành cho các cá nhân nói chung khi tham gia hoạt động trong môi trường số. Đáng chú ý, Bộ Quy tắc đề nghị các cá nhân nên sử dụng họ tên thật của cá nhân hoặc tên, thương hiệu thuộc sở hữu hợp pháp khi tham gia các hoạt động trên môi trường số. Khi đăng tải hình ảnh, thông tin cá nhân của người khác trên nền tảng số cần tuân thủ các quy định của pháp luật có liên quan về bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo vệ trẻ em; cân nhắc trước khi công khai, cung cấp dữ liệu của cá nhân trên các nền tảng số. Cần thận trọng khi tiếp nhận các thông tin chưa được kiểm chứng; chia sẻ thông tin có nguồn gốc rõ ràng, đáng tin cậy, thông tin tích cực, hữu ích, có giá trị văn hóa, nhân văn, thúc đẩy sự phát triển lành mạnh, an toàn trên môi trường số; khuyến khích chia sẻ, lan toả nội dung có giá trị văn hoá, giáo dục, nhân văn. Khi phát hiện tin giả, tin sai sự thật và nội dung vi phạm pháp luật, có trách nhiệm thông báo cho nhà cung cấp dịch vụ, các nền tảng số hoặc cơ quan chức năng để xử lý và có cảnh báo kịp thời. Trường hợp cần đăng tải cảnh báo tin giả, tin sai sự thật, thông tin vi phạm pháp luật thì phải có dấu hiệu nhận biết, quan điểm rõ ràng (hình thức gạch chéo màu đỏ).
Bộ Quy tắc cũng yêu cầu các cá nhân tuân thủ, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ các sản phẩm số trên môi trường số. Khi tham gia thảo luận, phản biện trên môi trường số, cần thể hiện thái độ tôn trọng, giao tiếp văn minh, lịch sự; sử dụng ngôn từ, lời thoại, hình ảnh văn minh, đúng mực, không thô tục, không phản cảm, không xúc phạm hoặc công kích cá nhân; không nói xấu, bôi nhọ tổ chức, cá nhân; không sử dụng từ ngữ, âm thanh, hình ảnh gây thù hận, kích động bạo lực, phân biệt về giới, về vùng miền, dân tộc, tôn giáo, văn hóa.
Bộ Quy tắc ứng xử văn hoá trên môi trường số áp dụng cho 5 nhóm đối tượng. Ngoài nhóm quy tắc dành cho cá nhân nêu trên, Bộ Quy tắc có nhiều yêu cầu về ứng xử cho tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng xã hội, nền tảng số trong và ngoài nước. Đáng chú ý trong đó có quy tắc chủ động rà quét, phát hiện và ngăn chặn các hành vi lừa đảo, phát tán tin giả hoặc quảng cáo vi phạm pháp luật; khuyến khích sử dụng công nghệ (AI, phân tích dữ liệu) để phát hiện, ngăn chặn các nội dung vi phạm pháp luật; có trách nhiệm phân loại và hiển thị cảnh báo các nội dung không phù hợp với trẻ em; triển khai giải pháp bảo vệ trẻ em trên môi trường số theo quy định của pháp luật về bảo vệ trẻ em. Phối hợp với cơ quan chức năng xử lý, ngăn chặn và loại bỏ các nội dung vi phạm pháp luật. Cân nhắc việc hợp tác, đăng tải, chia sẻ thông tin về các hoạt động của người có ảnh hưởng có hành vi vi phạm pháp luật hoặc khi có khuyến nghị của cơ quan quản lý nhà nước…
Đối với cơ quan báo chí, cơ quan báo chí hoạt động phát thanh, truyền hình, cần tăng cường cung cấp thông tin, định hướng dư luận xã hội, tạo sự đồng thuận, niềm tin xã hội; lan tỏa giá trị văn hóa tích cực như gương người tốt, việc tốt, hình ảnh truyền cảm hứng, nét đẹp văn hóa, truyền thống tốt đẹp của dân tộc, góp phần truyền cảm hứng cho xã hội, cộng đồng; phê phán, lên án các hành vi vi phạm Bộ Quy tắc này và các hành vi vi phạm pháp luật. Chủ động tìm hiểu, xác minh để định hướng trước các tin đồn, thông tin thiếu kiểm chứng, chưa rõ nguồn gốc; đấu tranh, phản bác, cảnh báo trước các tin giả, thông tin lừa đảo và thông tin vi phạm pháp luật. Chủ động cân nhắc việc hợp tác, đưa tin, hình ảnh của người có ảnh hưởng có hành vi vi phạm các quy định của pháp luật hoặc khi có khuyến nghị của cơ quan quản lý nhà nước…